Politika socijalizacija Uvod u politiku socijalizaciju istorijat pojam

Politička socijalizacija Uvod u političku socijalizaciju: istorijat, pojam, definicija 1

Politička socijalizacija - Istorijat proučavanja - Drevne ideje o podobnosti ljudi za učestvovanje u “javnom životu” n n Platon Aristotel Bodin Ruso 2

Platon Vaspitanje kao osnovni metod stvaranja pravedne države “Bez valjanog čoveka nema valjanog društva” “obrazovanje građanina”, “uvežbavanje građanstva”, “lekcije patriotizma” 3

Aristotel “Čovek od prirode državotvorno biće” Postoji veza između tipova karaktera i ustrojstva države “Uvežbavanje karaktera” i usvajanje “vrlina primerenih ustavu” 4

Kasnije n Boden : “Deca koja se ne boje svojih roditelja, a još manje Boga, isto tako spremno pružaju otpor javnim autoritetima”. n Ruso “Emil”: “političke maksime”, “principi političkih prava” 5

Savremena proučavanja političke socijalizacije “Bihejvioralna revolucija” u političkoj nauci: n n Kritika akademske političke nauke Analiza političkog ponašanja, a ne samo institucija Lipman, Truman, Merijam, Lasvel, Lazarsfeld, Adorno. . . Osnovno pitanje: pitanje Kakve posledice ima političko ponašanje ljudi za funkcionisanje političkih institucija i opstanak političkog sistema? 6

Osnovne karakteristike bihejvioralnog pristupa u politikologiji n Uvođenje individualnog ponašanja kao jedinice analize, pored analize sistema n Interdisciplinarni pristup n Upotreba teorijskih postavki podložnih operacionalizaciji n Upotreba metoda i tehnika koje omogućavaju testiranje hipoteza i verifikaciju empirijskih podataka Primerno problematici učenja političkih stavova i ponašanja 7

Tri događaja koja su označila početak savremenog proučavanja političke socijalizacije n n n Hyman, H. “Political socialization”, 1959. Easton, D. & Dennis, J. “Children in the Political System: Origins of Political Legitimacy”, 1969 (Čikaška studija) Greenstein, F. I. : “The Learning of Political Behavior”, 1970 (Nju Hevn studija) 8

Koje su novine doneli? n n Hajman: inventar dotadašnjih i program novih istraživanja dečjih političkih stavova Iston i Hes, Iston i Denis: izneli provokativne teze o postojanju dečjeg sveta politike, kao i o njihovim idealizovanim predstavama političkih autoriteta 9

U središtu pažnje: Kontinuitet ili promena sistema Politička socijalizacija posmatra se kao proces koji je tesno povezan sa problemom stabilnosti i opstanka političkog sistema 10

Dilema “nivoa analize” u proučavanju političke socijalizacije n n Širi, makro, sistemski, kulturalni pristup Uži, mikro, individualni, ka ljudima usmeren pristup 11

Politikološki pristup - koreni “difuzne podrške” sistemu (diffuse support) n jednodisciplinaran n usredsređen na faktore koji doprinose funkcionisanju i održanju političkog sistema – jedinica analize politički sistem n naglašava stabilnost i kontinuitet n ishod procesa političke socijalizacije (kao mehanizma uvođenja pojedinca u političku kulturu) “građanin koji dobro funkcioniše” n jednosmeran uticaj agenasa političke socijalizacije na pasivnog pojedinca 12

Psihološki pristup n naglasak na pojedincu kao jedinici analize n psihološke dimenzije “građanstva”(razvoj političkog Ja) n aktivna uloga pojedinca u procesu političke socijalizacije n naglasak na ulozi ličnosti (idiosinkratičnost) n naglasak na različitosti (postojanje potkultura sa drugačijim sistemom političkih vrednosti) n naglasak na tumačenju političkih promena 13

Definicija političke socijalizacije (Vasović, 1982) Politička socijalizacija jeste proces socijalnog učenja kojim pojedinci i društvene grupe stiču relativno trajne orijentacije i obrasce ponašanja u odnosu na političke institucije, procese i vrednosti. 14

Definicija političke socijalizacije (Vasović, 1982) n n n proces socijalnog učenja (kojim) pojedinci i društvene grupe stiču relativno trajne orijentacije i obrasce ponašanja u odnosu na političke institucije, procese i vrednosti 15

Definicija političke socijalizacije (Vasović, 1982) n socijalno poreklo stečenih oblika ponašanja n dve uloge (a. razvoj “političkog Ja” pojedinca; b. mehanizam uvođenja pojedinca u političku kulturu) n različiti oblici političkog učenja i sticanja političkog iskustva n istoričnost i kulturna uslovljenost n podela ishoda socijalizacije na kognitivne, afektivne i ponašajne n šire shvatanje procesa (institucionalizovan i neinstitucionalizovan, manifestan i latentan). . . ali ne i preširoko 16

Rana politička socijalizacija Formativne godine za politiku 17

Formativne godine za politiku Istraživanje dečjih političkih orijentacija - rane političke socijalizacije – Polazna pretpostavka: Ono što se nauči u ranom detinjstvu ne može tako lako da se promeni kasnije u životu Psihoanaliza Biološka postavka “utiskivanja” (imprinting) 18

Dve različite pretpostavke o značaju ranog političkog učenja n Rano stečene političke orijentacije su trajne, prenose se u odraslo doba i presudno determinišu kasnije političko ponašanje - princip primarnosti (rana partijska identifikacija; građanska podrška sistemu) n Uslovi pod kojima se stiču politički stavovi imaju uticaja na njegovu stabilnost kao i na usvajanje budućih stavova i kasnijeg političkog ponašanja, ali ga trajno ne determinišu – princip strukturacije (socijalni identiteti, prepolitičke ideologije, vrednosti) 19

Osnovna pitanja u istraživanju rane političke socijalizacije n n n Šta se uči (koji sadržaji)? Na koji način se uči (mehanizmi, razvojni stadijumi, dinamika)? Kakav je uticaj na političke stavove i ponašanje odraslog (problem “transfera”)? 20

Sadržaji rane političke socijalizacije (Jezgro “političkog Ja” pojedinca) Sistemski pristup § Predstave o političkim autoritetima: spona sa sistemom i osnova “difuzne podrške” § Rana partijska identifikacija Psihološki pristup § Mi – oni: osnovni socijalni identiteti § Identifikacija sa političkim društvom u celini 21

Sistemska (politikološka) istraživanja rane političke socijalizacije Ø Ø Predstave o političkim autoritetima: odnos prema političkom autoritetu predstavlja sponu građana sa sistemom i osnova je “difuzne podrške” sistemu Rana partijska identifikacija 22

Predstave o političkim autoritetima - “kritične” tačke odnosa prema političkom sistemu n Faza politizacije – n Faza personalizacije – n Faza idealizacije – politički autoritet se idealizuje n Faza institucionalizacije – školskih spoljašnji autoritet iznad porodičnih i svest o političkim autoritetima preko individualnih, konkretnih osoba, istaknutih političkih figura postepeno se uče depersonalizovani politički objekti i institucije 23

Poreklo dečje idealizacije političkih autoriteta n n Generalizacija ličnog iskustva (otac-dobročinitelj): direktan odnos sa ocem ili kompenzacija Idealni otac date kulture: projekcija idealnih osobina “Ružičasti svet” odraslih: romantizovana predstava politike koju prenose odrasli Psihološko objašnjenje: nešto je poznato (iz medija) doživljava se kao blisko 24

Rana partijska identifikacija n Campbell, Converse, Miller, Stokes, 1960: Nekonzistentnost političkih stavova američkih birača: glasaju za stranke čija je politika često suprotna njihovim političkim stavovima 25

Rana partijska identifikacija n Nasleđena–i-onda-stabilna-politička-orijentacija: Deca nasleđuju partijsko opredeljenje roditelja, a ono se kod većine zadržava tokom celog života n Značajna za predviđanje političkog ponašanja: Lojalnost partiji više utiče na politička opredeljenja nego ideološka pozicija ili konkretni politički stavovi n Osnova stabilnosti političkog sistema: organizacioni princip političkih opredeljenja pojedinca 26

Autori daju socijalnopsihološko objašnjenje n n n Partije kao socijalne grupe – pružaju psihološki oslonac Lojalnost partiji formira se pre stavova; emocionalno je zasnovana Partijska identifikacija u motivacionom smislu ima prednost nad kratkoročnijim političkim stavovima 27

Istraživanja rane partijske identifikacije (USA) n n n 2/3 dece do 12 godine stiče partijske preferencije koje odgovaraju njihovom socijalnom i konfesionalnom poreklu Predstave o partijama vezane su za lidere i kandidate na izborima Marketing parlamentarnih i predsedničkih izbora od značaja To su preferencije bez znanja (o programima, razlozima postojanja, prirodi partijskog sistema) Prevaga emotivnog nad racionalnim 28

Proces razvoja partijske identifikacije a. - - - Slično “Mi-oni” preferencijama: Svest o sličnosti i razlikama (afektivno) između “svog” i “tuđeg” Slično se voli – različito se ne voli b. Povukli analogiju sa dečjim kompetitivnim igrama u kontekstu izbornog nadmetanja 29

Rane partijske preferencije (karakteristike) n Ø Ø n n Ø Ø Slične ekstremnim stereotipima: “pomaže bogate” – “pomaže siromašne” “izdajnici” – “patriote” Mala saznajna složenost a visoki emocionalni naboj Relativna stabilnost: nisu izložene preispitivanju (malo diskusija o politici) selektivna izloženost dece modelima političkog ponašanja 30

Teorija učenja: snaga rane partijske identifikacije zavisi od. . . n Interesovanje roditelja za politiku n Političkog aktivizma roditelja n Karaktera emocionalnih odnosa u porodici (odnosi sa decom) n Efekat društvene klime: zajednički socijalni milje (potkultura) n Efekat epohe: koliko je uopšte raširena partijska identifikacija u društvu u tom periodu 31

PROBLEM “TRANSFERA” U POLITIČKOJ SOCIJALIZACIJI Da li rano političko učenje određuje političko ponašanje odraslog čoveka? 32

Rane političke orijentacije. . . n n nestabilne, površne i neotporne na preispitivanje zasnovane na nestabilnoj kognitivnoj osnovi (bez znanja i informacija o objektu stava) predstavljaju afektivne reakcije nema spremnosti deteta da se ponaša u skladu sa stavom 33

Drugačiji pristupi Ne ispituju se (gotova) politička opredeljenja dece već. . . n n osobine ličnosti povezane sa političkim ponašanjem ili načini mišljenja (osmišljavanja političkih problema) koji posredno utiču na političko učenje i odredjuju njegove konačne ishode 34

Postavka » transfera « u teoriji političke socijalizacije n n Rano učenje oblikuje (strukturira) kasnije učenje ali se može menjati– postavka strukturacije Rano učenje determiniše ponašanje (otporno je na promene) – postavka primarnosti 35

Dva toka argumentacije n n A. Ono što se o uticaju rane socijalizacije zna iz teorije socijalizacije B. Dokazi koji se izvode iz nalaza empirijskih istraživanja o formiranju i menjanju socijalnih i političkih stavova 36

A. Teorijska argumentacija: Zašto je rano učenje efikasna osnova ponašanja odraslog čoveka? Brim (1968) moguća objašnjenja Ø rano naučeno se odlikuje posebnom trajnošću zato što je kontinuirano učeno i kontinuirano potkrepljivano (teorije učenja); Ø Ø Ø u ranom detinjstvu postoji kumuluranje velikog dela nesvesnog u ličnosti (psihoanaliza); jedinka u ranim periodima životnog ciklusa odlikuje se posebnom senzitivnošću u psihofizičkom smislu (pogodno za psihofizičko modeliranje); postoji karakterističan odnos deteta sa odraslima kao prenosiocima sadržaja socijalizacije – blizak emocionalni odnos koji pogoduje imitaciji i identifikaciji 37

Suprotna argumentacija n različite su uloge koje pojedinac ima i detinjstvu i u odraslom dobu n pojava (geografske i socijalne) pokretljivosti n odsustvo nekih ključnih agensa socijalizacije u ranom detinjstvu (škola, mediji) n važan je i uticaj nekih drugih grupa, osim primarnih n neusklađenost između sadržaja koje prenose različiti agensi n loši odnosi u porodici mogu da poremete proces rane socijalizacije 38

Izvori diskontinuiteta u procesu političke socijalizacije Postoji veliki vremenski jaz između ranog političkog učenja i preuzimanja političkih uloga u odraslom dobu; u tom intervalu: n n n može se korenito promeniti političko društvo mogu se u proces socijalizacije uključiti nepredvidivi i međusobno nepodudarni agensi i/ili (politička) iskustva mogu se dogoditi promene u ličnosti ili druge psihičke promene 39

B. Empirijska argumentacija o značaju ranog političkog učenja n Ispitivanja povezanosti crta ličnosti i političkog ponašanja n Razvojna istraživanja političkog mišljenja n Longitudinalne (panel) studije stavova (Newcomb: n » Transverzalna « istraživanja (ponovljeno testiranje političkih stavova dece) n Komparativne studije (dece iz različitih političkih sistema) Benington studija) 40