Pojava i irenje hrianstva Jevreji su stvorili prvu

Pojava i širenje hrišćanstva

• Jevreji su stvorili prvu monoteističku religiju, verovali su u boga Jahvea (Jehova), koji se prikazao Mojsiju • U vremenima teških iskušenja verovali su da će Jahve poslati “mesiju”, spasitelja • Osnovu vere činila je Tora (Postava), čiji je glavni deo bio Dekalog (Deset božijih zapovesti) • Jevreji su se okupljali u sinagogama, u kojima su proučavali Toru, molili se, a služile su i kao mesto okupljanja Jevreja

Isus Hrist • Ne postoje pouzdani podaci o njegovom rodjenju, pretpostavlja se da je rodjen izmedju 7. i 4. god. p. n. e. Dan Isusovog rodjenja hrišćani slave kao Božić • Glavni izvor su 4 kanonska jevandjelja (po Marku, Mateju, Luki i Jovanu), koja su deo Novog zaveta • Majka mu je bila Marija a otac Josif iz Nazareta, rodjen je u Vitlejemu. • Po Hristovom rodjenju proširila se vest da je rodjen spasitelj (mesija), pa je jevrejski kralj Irod naredio pogubljenje sve novorodjene muške dece • Isusa su roditelji spasili tako što su ga odveli iz Vitlejema • Sa oko 30 godina starosti odlazi u Judeju, i na reci Jordan ga je krstio Jovan Krstitelj, koji je propovedao da se bliži sud Gospodnji, da Jevreji treba da se pokaju i da budu kršteni, tj. da se u vodi simbolično očiste od grehova • Nakon pogibije Jovana Krstitelja počeo je da propoveda jednakost medju ljudima, ljubav prema bogu i veru u spasenje nakon smrti, oko sebe je okupio veliki broj pristalica i 12 učenika-apostola • Muslimani ga smatraju prorokom, hinduisti avatarom (inkarnacija božanstva na zemlji u hinduizmu-ostali su: Buda, Muhamed i Zaratustra), a hrišćani mesijom i Sinom božijim

Isus Hrist (mozaik iz Ravene, 6. vek)

Beseda na Gori

Isusovo učenje • Učio je ljude da će stradati, da će svojom smrću ljude spasiti grehova, da će vaskrsnuti, i da će se vratiti na zemlju, nakon čega će se ljudima suditi za njihova postupke; oni pravedni, koji su verovali u njega i držali se njegovog učenja biće nagradjeni večnim životom u raju a grešni kažnjeni gorenjem u večnom paklu. • Jevandjelja svedoče da je tokom službe Isus činio čuda kao što su: isceljenja, egzorcizam ( moć isterivanja duhova ili djavola), hod po vodi i sl.

Isusova smrt • U vreme Pashe, jevrejskog praznika, ga je jevrejskim sveštenicima izdao jedan od apostola Juda Iskariotski, za 30 srebrnjaka • Optužen je za bogohuljenje, jer je tvrdio da je božiji sin, doveden pred Sinedrion (jevrejski sud), i rimski prokurator Pontije Pilat ga je osudio na smrt (na zahtev mase i jevrejskog sveštenstva) • Razapet je na krst na brdu Golgota 33. god. • Hleb koji je prelomio i razdelio na poslednjoj večeri sa apostolima simbolizuje Hristovo telo, a vino koje su pili simbolizuje njegovu krv, čime je ustanovljena sveta tajna pričešća • U trenutku kada je Hrist izdahnuo na krstu, spustio se mrak usred dana i nastupio je zemljotres. Poslednje reči Hristove bile su: „Oprosti im oče, jer ne znaju šta čine“. • Prema Jevandjeljima vaskrsnuo je trećeg dana nakon raspeća, dan kada je Hrist vaskrsnuo slavi se kao najveći hrišćanski praznik Uskrs. • Četrdeset dana nakon Uskrsa, obratio se apostolima da idu svetom i propovedaju njegovo učenje (praznik Spasovdan)

Tajna večera-Leonardo da Vinči

Progoni hrišćana • Uzroci: propovedanje jednakosti medju ljudima, rimske careve nisu poštovali kao božanstva, odbijali su da učestvuju u paganskim kultovima • Novoj veri najpre su prilazili siromašni ljudi i robovi, koji su u hrišćanstvu videli utehu, kao što im je bila privlačna ideja o jednakosti ljudi pred Bogom, gde nema razlike izmedju bogatih i siromašnih • Svi su bili privučeni idejom vasksenja i večnog života posle smrti • Prvi progon hrišćana organizovao je car Neron, 64. god. , optužio ih je za požar u Rimu (ubijeni su i apostoli Petar i Pavle); sveti Petar se smatra prvim episkopom grada Rima (prvi papa) • Najžešći progoni hrišćana usledili su u 3. veku, poslednji veliki progon organizovao je car Dioklecijan (u vreme njegove vladavine pogubljeno je oko 50. 000 hrišćana) • Hrišćani su se skrivali u podzemnim skrovištima, katakombama, u kojima nastaje i najranija hrišćanska umetnost

Organizacija crkve • Do 3. veka izgradjena je crkvena hijerarhija • Na čelu svake hrišćanske opštine nalazio se episkop (biskup), a za obavljanje verske službe bili su zaduženi prezviteri i djakoni • Dragocene podatke o nastanku i funkcionisanju ovih opština daju nam tzv. apostolske poslanice, koje se takodje nalaze u Novom zavetu • U sedištima provincija upravnici opština dobijali su titulu mitropolita (nadbiskupa) • U pet najvažnijih hrišćanskih sedišta upravnici su dobili titule patrijarha • Najvažniji medju njima po rangu bili su rimski papa i carigradski patrijarh, a odmah za njima patrijarsi u Aleksandriji, Antiohiji i Jerusalimu

Pobeda hrišćanstva • Pred bitku kod Milvijskog mosta 312. god. protiv Maksencija caru Konstantinu i njegovoj vojsci se navodno na nebu ukazao svetlosni znak u obliku krsta sa natpisom “ Ovim znakom pobedi” • Zajedno sa savladarom Licinijem 313. god. doneo je Milanski edikt, kojim je hrišćanstvo izjednačeno sa paganskim kultovima, hrišćani dobijaju slobodu veroispovesti • I vaseljenski sabor održan je u Nikeji 325. god. , usvojene su osnove hrišćanskog učenja, usvojen je simbol vere, prema kome su Bog i Hrist, Otac i Sin, iste božanske suštine, i da sa Duhom svetim čine tzv. Sveto trojstvo, Isus Hrist je istovremeno i bog i čovek, u sebi sjedinjuje božansku i ljudsku prirodu. • Osudjeno je učenje aleksandrijskog sveštenika Arija (prvo jeretičko učenje). Jeretička učenja su sva učenja, suprotna zvaničnom tumačenju crkve. • Konstantinova podrška hrišćanstvu ogledala se u gradjevinskoj delatnosti • U Rimu je sagradjena crkva iznad groba apostola Petra, a u Vitlejemu crkva posvećene Hristovom rodjenju.

• 391. god. car Teodosije je hrišćanstvo proglasio državnom religijom i naredio je uništavanje svih paganskih hramova • Pobeda hrišćanstva u 4. veku donela je procvat hrišćanske književnosti • Medju najranije predstavnike rane hrišćanske književnosti spadaju: • Eusebije, njegova Istorija crkve smatra se začetkom hrišćanske književnosti • Hijeronim je prikupio i revidirao rukopise jevandjelja i na latinski je preveo Stari zavet • Sveti Avgustin je izneo svoja razmišljanja o hrišćanstvu u delu „ O državi božjoj (De civitate Dei)

Car Konstantin

Konstantinov krst