PLATON BERE FILOSOFIAREN GAIAK Errealitatea Ideien teoria Giza

PLATON

BERE FILOSOFIAREN GAIAK Errealitatea: Ideien teoria üGiza ekintza: Etika eta Politika: Estatu hobezinaren teoria ü

BERE FILOSOFIAREN HELBURUA ESTATU IDEALA ETA PERFEKTUA ERAIKITZEA ZEN

BIZITZA Atenas K. a. 427 – 347. Famili aristokratikoa. Sokratesen ikaslea. Akademia sortu zuen. Bidaia politikoak. Lanak: elkarrizketak. (Oturuntza, Faidon, Errepublika)

Testuinguru historikoa (soziopolitiko- kulturala) Grezia potentzia ekonomiko eta kulturala u Erdigunea Joniatik Atenasera pasatu da. u Polis edo Estatu Helenikoa. u Demokrazia. u Estatuen arteko gerrak. Pertsiarren aurka batasun helenikoa u

Testuinguru filosofikoa u K. a. VI mendean Jonian: – Filosofiaren sorrera: mitotik logosera: – filosofo presokratikoak: u Fisis aztertu zuten u Arjea bilatu zuten u Platonengan eragina izan zutenak: – Parmenides: ezagutzaren bikoiztasuna, pentsamenduaren nagusitasuna – Pitagoras: matematikaren hobezintasuna u K. A. V mendean Atenas: – Sokrates: bere maisua: u egiaren dogmatismoa, intelektualismoa, ezagutza bakoitzaren barruan dago, konpromezu politikoa – Sofistak: bere aurkakoak: u Protagoras eta erlatibismoa, Gorgias eta eszeptizismoa, Platon beraien hedonismoaren kontra eta demokraziaren kontra dago.

DEMOKRAZIA: (GREKOTIK DEMOS: HERRIA, KRATOS: AUTORITATEA). HERRIAK SOBERANIA DUEN GOBERNUA Gezurra Grezian, gezurra orain

u PLATONEN USTEZ BENETAKO MUNDUA IDEIEN MUNDUA DA, MUGAGABEA ETA PERFEKTUA DENA: ADIMENEZKOA ZER DA IDEIA? u FORMAK, EREDUAK EDO MOLDEAK DIRA ETA HAUEK JARRAITUZ ZENTZUMENEZKO MUNDUA ERAIKIA IZAN DA

DEMIURGOK MATERIA ERABILIZ ETA IDEIAK EREDUTZAT HARTUZ MUNDUA ERAIKI DU

Inmateriala Unibertsala Bakarra Zaldiaren ideia Zaldi materialak, partikularrak, anitzak

IDEIEN MUNDUKO IDEIAK Ideiak bakarrak, abstraktuak eta aldaezinak dira Parmenidesen izatea bezalakoak IDEIA ETIKOAK Bertuteak, Zoriontasuna … Baina gauzak partikularrak anitzak, Ustelkorrak eta aldakorrak, Heraklitok zioen bezala Ongiaren ideia IDEIA ESTETIKOAK edertasuna, harmonia … IDEIA ABSTRAKTUAK Zaldia, Gizakia, … IDEIA MATEMATIKOAK Unitatea, Bikoitza, …

Maitasunak, Ezagutza, edo ideietara bideratzen gaitu. Jakiteak perfekzionatu egiten gaitu

HAITZULOAREN MITOA

Mitoaren esanahaia: Gizakia kobazulo batean bizi da, txikitatik lotuta, eta ikusten duen bakarra aurrean dituen itzalak dira: Zentzumenez ezagutzen ditu. Ø Itzalak atzean dauden irudi batzuen proiekzioak dira (Irudimena) Ø Kanpoan benetako errealitatea dago: adimenez ezagutzen dena. Ø

BI AUKERA DITU: ZENTZUMENAK ERABILI ETA EZJAKINTASUNEAN BIZITZEA ALA ARAZOIMENA ERABILI ETA JAKITEA

ONGIAREN IDEIA u Eguzkiaren metafora erabiltzen du ongiaren ideia adierazteko (argia, ezagutza ematen diguna) ONGIAREN IDEIA

Mitoan IKUSMENA Ezagutzaren metafora da EGUZKIA EXISTENTZIAREN KAUSA ARGIA EGUZKIARI ESKER BIZITZA DAGO IKUSTEN DENA

ONGIA EZAGUTZAREN KAUSA ARRAZOIMENA: Gizakiaren arima arrazionala, Ideiak ezagutu Ahal izateko ONGIAREN IDEIA ONGIAREN ARGIARI ESKER IDEIAK EZAGUTZEN DITUGU EZAGUTZEN DENA: Ideiak

Ongia ezagutzen du Politkan ERREGEA: FILOSOFOA Justizia eragiten du

IDEIAK GAUZAK u BAKARRAK u ANITZAK u IDEIAK u PARTAIDETASUNA BEREZ EXISTITZEN DIRA u ADIMENEZKOAK u BETIEREKOAK u ALDAEZINAK u EREDUAK GATIK EXISTITZEN DIRA u SENTIPENEZKOAK u USTELKORRAK u ALDAKORRAK u KOPIAK

ARDATZAREN ALEGIA EZAGUTZAREN PROZESUA EDO MAILAK

LEHENENGO MAILA IRUDIMENA ERREGEA IZAN BEHAR DEN FILOSOFOA ORAIN NESKATO BAT DA ETA EZER EZ DAKI. IKUSTEN DUENA ITZALAK DIRA

BIGARREN MAILA DOXA DUGU. USTEAK DIRA DITUENA. NERABEA DA ETA GAUZA ARTIFIZIALAK ETA NATURALAK EZAGUTZEN HASI DA FISIKA IKASTEN ARI DA

HIRUGARREN MAILA u PENTSAMEN DUA DUGU: EPISTEME u EMAKUME BAT DA ETA OBJEKTU MATEMATIKOAK EZAGUTZEN HASI DA

LAUGARREN MAILA ONGIAREN IDEIA ADIMENA ERABILTZEN DU ETA FILOSOFO BIHURTUA DUGU u “IDEIAK” EZAGUTZEN DITU u DIALEKTIKA IKASTEN ARI DA u BLA, …

EZAGUTZAREN LAU MAILAK üIRUDIMENA (EIKASÍA) MUNDUA ZENTZUMENEZKO üSINESMENAIDEIEN (PÍSTIS) MUNDUA üPENTSAMENDUA (DIANÓIA) üADIMENA (NOÉSIA) A B DOXA D E F EPISTEMEA

ETIKA ONGI GORENA LORTZEKO BIDEA BERTUTEAK DIRA. HIRU ARIMA MOTA DAGO ETA BAKOITZARI BAT DAGOKIO: ü ARIMA ARRAZIONALARI: JAKITURIA ü SUMINEZKO ARIMARI: ADOREA ü IRRITSEZKO ARIMARI: NEURRITASUNA

GIZARTEA FILO SOFOA GUDARIAK HERRIA ARIMA ARRAZIONALARI: JAKITURIA SUMINEZKO ARIMARI: ADOREA IRRITSEZKO ARIMARI: NEURRITASUNA

ARRAZIONALA PERTSONA JUSTUA DA BERE ARIMAREN ATAL BAKOITZAK BERE BETEBEHARRA ONGI EGITEN DUENEAN SUMINEZKOA IRRITSEZKOA

ARIMAK IDEIAK EZAGUTZEN DITU AURRETIK, IDEIEN MUNDUTIK DATOR ETA GOGORATU BESTERIK EZ DU EGIN BEHAR JAKITEKO

Estatu filosofikoa: GORPUTZA Burua Bularra Sabela ARIMA Arrazoia Borondatea Desioa BERTUTEA Jakinduria Ausardia Neurbidea GIZARTEA Gobernariak Soldatuak Ekoizleak

Gobernu motak Gobernuan Zenbat? 1 Gobernu ona jakintsuak Monarkia Gobernu txarra Gutxi batzuk Aristokrazia Oligarkia Guztiak, herri Ez dago osoa Tirania Demokrazia= demagogia