Planning en evacuatie van een woongebied te GentEvergem

Planning en evacuatie van een woongebied te Gent-Evergem Luc Bauwens – Federale directie civiele veiligheid provincie Oost-Vlaanderen Wim Haenen – Federaal gezondheidsinspecteur Oost-Vlaanderen 20 april 2007 Planning en evacuatie/20 -04 -2007

1. INLEIDING A. waarom hoort evacueren tot de noodplanning 1) geen probleem bij grootschalige incidenten evacuatie van Heyzelstadion Herald of Free Enterprise : menging van niet-gekwetsten en gekwetsten REDEN : § situatie met een overmaat aan gekwetsten § triage van gekwetsten en niet-gekwetsten loopt door elkaar § § Planning en evacuatie/20 -04 -2007 2

1. INLEIDING (2) 2) problemen bij “kleinschalige” incidenten § brand in een appartementsgebouw § bommelding op een trein REDEN : § situatie begint vaak als onbetekenend § zonder gekwetsten is er geen noodplan 3) hernieuwde aandacht voor evacuaties § § preventieve evacuatie in geval van bioterrorisme evacuatie als gevolg van natuurfenomenen (overstroming) Planning en evacuatie/20 -04 -2007 3

1. INLEIDING (3) B. wettelijke grondslag voor een evacuatie 1) vroegere situatie § § § tot 2003 : enkel wetgeving betreffende veiligheid van werknemers (20 -tal teksten) 2003 : nucleair noodplan 2006 : KB betreffende de nood- en interventieplanning 2) KB van 16 februari 2006 § notie “evacuatie” weerhouden in KB • politie voert evacuatie uit • medische discipline vangt op • evacuatie hoort tot ANIP of BNIP Planning en evacuatie/20 -04 -2007 4

1. INLEIDING (4) uitleg in omzendbrief NPU-1 § • discipline 1 evacueert in de rode zonde • discipline 3 evacueert elders • discipline 2 vangt op • modaliteiten van evacuatie en opvang worden gedefinieerd in monodisciplinaire plannen en ANIP (o. a. herberging) BESLUIT : § evacuatie maakt deel uit van de NIP § evacuatie is een BNIP of onderdeel van BNIP vb. BNIP kerncentrale Doel bevat evacuatieplan Planning en evacuatie/20 -04 -2007 5

1. INLEIDING (5) 3) positioneren van evacuatie onder discipline 2 (monodisciplinair plan PSIP) § start : opvang van niet-gekwetsten op terrein • eerste opvang onder discipline 2 • wie : so-bejegenaar, ambulancier, Rode Kruis, … (in functie van soort evacuatie) § evacuatie zelf • transport via CP-OPS • begeleiding : via discipline 2 Planning en evacuatie/20 -04 -2007 6

1. INLEIDING (6) opvang van geëvacueerden door discipline 2 : opstellen van kwaliteitscriteria (personeel) en tijdsnotie § PSIP : § § § regels voor onthaalcentrum • tijdsnotie : < 1 uur na ramp operationeel • personeel voor onthaal • personeel voor meting impact regels voor telefooninformatiecentrum • tijdsnotie : < 45 minuten na ramp operationeel • opgeleid personeel • pas op : tic versus gsm-tijdperk actiekaarten voor verantwoordelijken en medewerkers Planning en evacuatie/20 -04 -2007 7

1. INLEIDING (7) C. valkuilen bij een evacuatie 1) bepalende autoriteit : CC (of CP-OPS) 2) bepalende factor voor het nemen van de beslissing : risico voor de volksgezondheid 3) interfererende factoren bij het nemen van de beslissing : § risico voor de volksgezondheid bij blootstelling als gevolg van evacuatie • duur van de blootstelling • op voorhand klaar zijn vermindert de blootstelling Planning en evacuatie/20 -04 -2007 8

1. INLEIDING (8) economische weerslag van evacuatie § § • betrekken van economisch niveau in beslisstructuren • op voorhand planning maken binnen BNIP sociale weerslag en organisatie als gevolg van evacuatie Planning en evacuatie/20 -04 -2007 9

2. EVACUEREN : PRINCIPES ! a) beleidsbeslissing § CP-OPS volheid van bevoegdheid in afwachting GCC of PCC § complexe beslissing de crisis of dreiging het evacuatieproces op zich naar de burger/bedrijf Planning en evacuatie/20 -04 -2007 10

2. EVACUEREN : PRINCIPES ! (2) b) gemotiveerde en duidelijke beslissing Waarom evacuatie ? Welke zone ? aantal betrokkenen c) specifieke aandachtspunten § hospitalen, rusthuizen, scholen, … § vee § bedrijven secundaire risico’s economische schade Planning en evacuatie/20 -04 -2007 11

2. EVACUEREN : PRINCIPES ! (3) d) onthaalcentra § § waar operationaliteit capaciteit registratie e) verschil tussen § § gedwongen evacuatie vrijwillige evacuatie f) element paniek § § communicatie opvang/begeleiding Planning en evacuatie/20 -04 -2007 12

2. EVACUEREN : PRINCIPES ! (4) g) evacuatieroutes § § § welke wegen te gebruiken eigen vervoer/gemeenschappelijk knelpunten h) tijdstip/weer § § overdag/’s avonds/weekend weersomstandigheden i) levensbedreigende situatie of niet snelheid planning impact op burger Planning en evacuatie/20 -04 -2007 13

2. EVACUEREN : PRINCIPES ! (5) j) lange termijn/korte termijn § § § invloed op onthaalcentra catering overnachting k) geplande § gepland : § • • • niet plotse evacuatie volledige inschatting gebeuren communicatie geen improvisatie gepland : • terugval op basisprincipes • improvisatie en organisatie Planning en evacuatie/20 -04 -2007 14

3. VERLOOP 1. crisis risicoanalyse evacuatie 2. beslissing tot evacuatie 3. planning (waar mogelijk) van de evacuatie 4. communicatie naar betrokkenen 5. alarmering 6. start evacuatie op zich 7. beheer van de geëvacueerde zone Planning en evacuatie/20 -04 -2007 15

4. GEPLANDE EVACUATIE = BNIP § na risicoanalyse element tijd • hoeveel tijd voorbereiding • hoeveel tijd voor communicatie/informatie § BNIP uitbouwen met luik evacuatie § de evacuatie moet 100 % (? ? ) voorbereid zijn Planning en evacuatie/20 -04 -2007 16

5. DE CASE 1) Gent – Evergem – Rieme – Bombardementstraat § Rieme : deelgemeente – dorp - industrie § naast kanaal Gent - Terneuzen 2) Total – Belgium - Seveso § bodemsanering – zuurteerbekken § sanering van 2006 tot einde 2009 § explosieven – vliegtuigbommen van WOII Planning en evacuatie/20 -04 -2007 17

5. DE CASE (2) 3) historiografisch onderzoek § zekerheid van niet ontplofte tuigen § bijkomend technisch onderzoek : metaaldetectie bevestigen aanwezigheid “metalen objecten” vliegtuigbommen WOII bijzonder risico restrisico cirkel 500 meter straal Planning en evacuatie/20 -04 -2007 18

6. DOVO § procedure ontmijnen • stap 1 : gespecialiseerde firma belast met lokalisering en opgraven tuigen • Stap 2 : DOVO doet risicoanalyse extra beveiliging § restrisico vertalen in risicocirkel rode zone evacuatie mogelijk Planning en evacuatie/20 -04 -2007 19

7. PLAN Planning en evacuatie/20 -04 -2007 20

8. DE OMGEVING : de feiten a) b) bevolking § 250 gezinnen § school : 150 leerlingen 20 leerkrachten bedrijven § Total Belgium : 140 personeelsleden § Fuji Oil Europe : 100 personeelsleden § Mebrom : 35 personeelsleden Seveso § Oleon : 130 personeelsleden Seveso § Milefus Chemie : 55 personeelsleden Seveso § Misa Eco : 59 personeelsleden Seveso Planning en evacuatie/20 -04 -2007 21

§ § c) § § § Fluxys Air Liquide aandachtspunten kanaal Gent - Terneuzen De Lijn NMBS Planning en evacuatie/20 -04 -2007 22

9. DE RISICOANALYSE § restrisico DOVO § cirkel 500 m straal § bevolking § bedrijven : personeel aard bedrijven CONCLUSIE : − BNIP noodzakelijk − item geplande en verplichte evacuatie − provinciale aanpak Planning en evacuatie/20 -04 -2007 23

10. INHOUD BNIP : aandachtspunten § § zonering informatie coördinatiestructuren - beslissingsboom monodisciplinaire interventieplannen Planning en evacuatie/20 -04 -2007 24

11. ZONERING a) § § 500 m omgezet naar werkbare zonering geen cirkel rekening houden met terreinen rode zone met uitsluitingsperimeter gele zone met isolatieperimeter b) volledige inventarisatie van bewoners en bedrijven met het oog op informatie c) perimeters monodisciplinaire plannen Planning en evacuatie/20 -04 -2007 25

12. INFORMATIE § § § info over verontreiniging en sanering info overblijfselen uit WOII info over procedure van ontmijnen info over restrisico info over aanpak overheid m. a. w. − globaal concept − één campagne (gouverneur + burgemeesters + bedrijf) − eerlijk concept : juiste info Planning en evacuatie/20 -04 -2007 26

13. INFO - DOELPUBLIEK A. § § § bevolking bewonersbrief globale info over sanering, ontmijning evacuatieplan in bijgesloten folder • • • verwittingswijze en minimale alarmeringstijd duur van de evacuatie de opvangmogelijkheid ; onthaalcentrum Wat mee te nemen ? Wat met huisdieren ? Wat met mijn huis ? Planning en evacuatie/20 -04 -2007 27

13. INFO – DOELPUBLIEK (2) § informatiefiche door bewoners terug te sturen § aankondiging van infovergadering bevolking § gebruik van de “IK BEN WEG”-kaart § hoe extra info te bekomen Planning en evacuatie/20 -04 -2007 28

Inlichtingenfiche bevolking Planning en evacuatie/20 -04 -2007 29

Inlichtingenfiche bevolking (bij evacuatie) Planning en evacuatie/20 -04 -2007 30

Folder bewoners Planning en evacuatie/20 -04 -2007 31

Folder bewoners (2) Planning en evacuatie/20 -04 -2007 32

13. INFO – DOELPUBLIEK (3) B. § § § bedrijven “bedrijven”-brief zelfde info als bewoners evacuatieplan naar analogie bewoners • twee scenario’s Ø volledige ontruiming Ø behoud minimum bezetting • • opvragen contactgegevens … Planning en evacuatie/20 -04 -2007 33

13. INFO – DOELPUBLIEK (4) C. § § D. § § § school brief naar ouders en leerkrachten zelfde info als bewoners opmerkingen apart opvangcentrum voor bedrijven minimum verwittingstijd in principe 12 u ; bedrijven vroeger, indien mogelijk, 24 u bedrijven verantwoordelijk voor eigen evacuatie ; geen politiecontrole op terrein opvolging van ontvangst brieven zeer belangrijk § kortetermijn evacuatie § Planning en evacuatie/20 -04 -2007 34

14. INFOVERGADERING § aparte infovergaderingen voor • • • bewoners bedrijven school, ouders § in aanwezigheid gouverneur, burgemeester, Total, disciplines § opnieuw volledige uitleg § bedrijven onderlijnen belang economische schade Planning en evacuatie/20 -04 -2007 35

15. EXTRA INFO § media § website § infolijn gemeente Evergem Planning en evacuatie/20 -04 -2007 36

16. WISSELWERKING OVERHEID-BETROKKENEN Na infovergaderingen volgen aanpassingen § tijdstip evacuatie • • na 18 u weekend • • door Total door overheid § minimum bezetting bedrijven maximaal betrachten pré-alarmering naar bedrijven bij vinden tuig : § goede sfeer op infovergaderingen ; § COMMUNICEREN OVER RISICO’S IS EEN MUST ! Planning en evacuatie/20 -04 -2007 37

17. BELEIDSSTRUCTUUR § § OPERATIONELE EN BELEIDSCOORDINATIE CP-OPS EN PCC 1. CP-OPS § samenstelling • • § DIR-CP-OPS : brandweer DIR-MED DIR-POL DIR-LOG Ø civiele bescherming Ø Total + gespecialiseerde aannemer Ø DOVO Ø haven locatie • • buiten rode zone op brandblusboot Planning en evacuatie/20 -04 -2007 38

17. BELEIDSSTRUCTUUR (2) 2. PCC § • gouverneur, burgemeesters • disciplines + Total + haven • gemeentehuis Evergem TECHNISCHE CEL BEDRIJVEN • vertegenwoordigen van elk te evacueren bedrijf • gemeentehuis Evergem Planning en evacuatie/20 -04 -2007 39

18. ALARMERING A. bevolking § § media individueel − tel/gsm : hulp Gent-info − politiebezoek mededeling van datum en uur opvragen van bestemming (onthaalcentrum, familie, …) B. bedrijven § media § individueel − tel/gsm : door provincie Planning en evacuatie/20 -04 -2007 40

19. OPMERKINGEN § op de dag evacuatie laatste controle door politie § bij weigering evacuatie : modelbesluit van de gouverneur tot “verplichting van het verlaten van de woonst” ; § desnoods bestuurlijke aanhouding en overbrenging naar opvangcentrum § school gebruikt aparte bus Planning en evacuatie/20 -04 -2007 41

20. VERKEERSCIRCULATIEPLAN § route naar opvangcentrum bevolking § § § route naar opvangcentrum bedrijven RV-plaats voor gemeentelijke transport specifiek vervoer voor minder mobielen (R. K) verzamelplaats vrachtwagens perimeters Planning en evacuatie/20 -04 -2007 42

21. OPVANGCENTRA § principes liggen vast in PSIP (FOD Volksgezondheid) § registratieformulieren § opvang : • diensten slachtofferbejegening • dienst DSI van het Rode Kruis Planning en evacuatie/20 -04 -2007 43

22. BNIP en MONODISCIPLINAIRE PLANNEN Coördinatie BNIP CP-OPS PCC BIP MIP/PSIP PIP intern noodplan Total DOVO LIP IIP alle monodisciplinaire plannen volledig uitgeschreven § alarmering § oproeping § taken + versterking LIP : drie onderdelen § civiele bescherming § DOVO § haven Planning en evacuatie/20 -04 -2007 44

23. BESLISSINGSBOOM Verwittigen van de autoriteiten en hulpdiensten Planning en evacuatie/20 -04 -2007 45

23. BESLISSINGSBOOM Verwittigen van de autoriteiten en hulpdiensten (2) Planning en evacuatie/20 -04 -2007 46

24. FORMALISERING § modelbesluit afkondiging provinciale fase § model “advies” DOVO • perimeter • volledige evacuatie of minimum bezetting van bedrijven § modeladvies CP-OPS § • uitsluitingsperimeter • evacuatieadvies modeladvies PCC Planning en evacuatie/20 -04 -2007 47

24. FORMALISERING (2) § besluit van de gouverneur met verwijzing naar (o. a. ) • • • artikel 128 van de provinciewet 31 december 1963 op de Civiele Bescherming artikel 11 wet 5 augustus 1992 op het politieambt Koninklijk Besluit van 16 februari 2006 betreffende de NIP advies DOVO, CP-OPS en PCC − BNIP – Rieme (evacuatieplan) goedgekeurd door gouverneur en burgemeesters Gent en Evergem op 17 augustus 2006 Planning en evacuatie/20 -04 -2007 48

25. SLOTBEMERKINGEN § noodscenario onmiddellijke evacuatie met aangepaste beslissingsstructuur is voorhanden § uitbreiding tot rode zone van 1, 2 km is overwogen maar niet uitgewerkt ! Planning en evacuatie/20 -04 -2007 49

26. CONCLUSIES § extra risico sociale en economische gevolgen evacueren is een belangrijke beleidsbeslissing gebaseerd op risicoanalyse en gemotiveerd preventief evacueren = BNIP § BNIP : § § § • • multidisciplinaire coördinatie uitgewerkte monodisciplinaire interventieplannen bepalen doelgroepen open communicatie besluitvormingsproces duidelijk vastleggen Planning en evacuatie/20 -04 -2007 50