Philip G Zimbardo Psychologia i ycie Rozdzia IX

Philip G. Zimbardo Psychologia i życie Rozdział IX – Uczenie się i analiza zachowania

Philip Zimbardo, Psychologia i życie IX. Uczenie się i analiza zachowania 1. Badania nad uczeniem się 2. Warunkowanie klasyczne – uczenie się przewidywalnych sygnałów 3. Warunkowanie sprawcze – uczenie się o konsekwencjach 4. Uczenie się, biologia i procesy poznawcze Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Badania nad uczeniem się n Czym jest uczenie się?

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Czym jest uczenie się? n Zmiana zachowania lub potencjału zachowania n Względnie trwała zmiana n Proces oparty na doświadczeniu Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Warunkowanie klasyczne – uczenie się przewidywalnych sygnałów n Zadziwiające odkrycie Pawłowa n Procesy podstawowe n Doniosłe znaczenie warunkowania klasycznego n Rola zbieżności i wartości informacyjnej Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Podstawowe cechy warunkowania klasycznego n n n Przed warunkowaniem bodziec bezwarunkowy (Sb) w naturalny sposób wywołuje reakcję bezwarunkową (Rb) Bodziec obojętny, taki jak ton, nie wywołuje tej reakcji. Podczas warunkowania zestawia się bodziec obojętny z (Sb) Wskutek skojarzenia z (Sb), bodziec obojętny staje się bodźcem warunkowym (Sw) i wywołuje reakcję warunkową (Rw), która jest podobna do (Rb) Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Podstawowe cechy warunkowania klasycznego Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Procesy podstawowe n Nabywanie n Wygaszanie i samorzutne odnowienie

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Cztery rodzaje układu Sw i Sb w czasie w

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Skrzynka wahadłowa Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Procedura użyta przez Kamina do wywołania zjawiska blokowania Copyright

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Warunkowanie sprawcze – uczenie się o konsekwencjach 1 n Prawo efektu n Eksperymentalna analiza zachowania n Zależności między zachowaniem, a wzmocnieniem n Właściwości czynników wzmacniających Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Warunkowanie sprawcze – uczenie się o konsekwencjach 2 n Modelowanie i wiązanie zachowań n Rozkłady wzmacniania n Biologiczne sprzężenie zwrotne – wspomaganie sygnałów słabych reakcji n Wyuczona bezradność Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Skrzynka problemowa Thorndike’a Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Komora sprawcza i kumulatywny przyrząd rejestrujący Z: Introduction to Psychology, Ch. Peterson. Copyright © 1991 by Harper. Collins Publishers Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Zależności między zachowaniem, a wzmocnieniem n Konsekwencje zachowania n

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Zbieżność trójczłonowa między bodźcami dyskryminacyjnymi, zachowaniem i konsekwencjami 1 Bodziec dyskryminacyj ny (SD) Reakcja emitowan a (R) Konsekwen cje bodźcowe (S) Wzmocnienie pozytywne: reakcja w obecności efektywnego sygnału (SD) powoduje pożądane konsekwencje. Częstość tej reakcji wzrasta. Automat do sprzedaży napojów Wrzucenie monety do otworu Otrzymanie napoju Wzmocnienie negatywne (ucieczka): dzięki reakcji sprawczej „ucieka się” z nieprzyjemnej sytuacji. Częstość reakcji ucieczki wzrasta. Gorąco Wachlowa nie się Ucieczka od gorąca Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Zbieżność trójczłonowa 2 Bodziec dyskryminacyjn y (SD) Reakcja emitowana (R) Konsekwen cje bodźcowe (S) Wzmocnienie negatywne (unikanie): bodziec sygnalizuje danemu organizmowi, że wkrótce nastąpi jakieś nieprzyjemne zdarzenie. Odpowiednia reakcja pozwala uniknąć tego zdarzenia. Częstość reakcji unikania wzrasta. Dźwięk brzęczyka przy pasie bezpieczeństwa w samochodzie Zapięcie pasa Uniknięcie przykrego dźwięku Wygaszanie: po reakcji sprawczej nie następuje czynnik wzmacniający. Częstość tej reakcji maleje. Żaden lub SΔ Błaznowa -nie Nikt nie zwraca uwagi Karanie: po reakcji następuje przykry bodziec. Reakcja ta zostaje wyeliminowana lub stłumiona. Atrakcyjne pudełko zapałek Zabawa zapałkami Oparzenie się lub otrzymanie klapsa Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Właściwości czynników wzmacniających n Warunkowe czynniki wzmacniające n Preferowane czynności jako pozytywne czynniki wzmacniające Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Rozkłady wzmacniania n Według stałych proporcji n Według zmiennych proporcji n O stałych odstępach czasowych n O zmiennych odstępach czasowych Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Uczenie się, biologia i procesy poznawcze n Biologiczne ograniczenia uczenia się n Wpływ procesów poznawczych na uczenie się n Koneksjonistyczne modele uczenia się Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Biologiczne ograniczenia uczenia się n Zachowanie specyficzne dla gatunku

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Wpływ procesów poznawczych na uczenie się n Uczenie się przez obserwację n Uczenie się reguł n Mapy poznawcze n Uczenie się przez wgląd Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Lektury uzupełniające n Anderson J. R. (1998) Uczenie się i pamięć, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. n Geny i środowisko a zachowanie (2002), red. W. Oniszczenko, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. n Malewski A. (1975) O zastosowaniach teorii zachowania, w: A. Malewski, O nowy kształt nauk społecznych – pisma zebrane, (s. 327– 467), Warszawa, PWN. n Pawłow I. P. (1990) Odpowiedź fizjologa psychologom i inne prace, Warszawa, PWN. Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Lektury uzupełniające n Plomin R. , De. Fries J. C. , Mc. Clearn G. M. , Mc. Guffin P. (2001) Genetyka zachowania, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. n Sadowski B. (2003) Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. n Skinner B. F. (1978) Poza wolnością i godnością, Warszawa, PIW. n Skinner B. F. (1987) Pół wieku behawioryzmu, Przegląd Psychologiczny, 1, s. 12– 33. Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004

Philip Zimbardo, Psychologia i życie Lektury uzupełniające n Skinner B. F. (1995) Zachowanie się Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. n Tolman E. C. (1995) Zachowanie celowe u zwierząt i ludzi, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. n Watson J. B. (1990) Behawioryzm oraz Psychologia, jak widzi ją behawiorysta, Warszawa, PWN. n Włodarski Z. (1998) Psychologia uczenia się, T. 1 i 2, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. n Wyrwicka W. (2001) Naśladownictwo w zachowaniu się ludzi i zwierząt, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. Copyright © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004 organizmów,