PENGENDALIAN PERKHIDMATAN PENYAKIT TIDAK BERJANGKIT NCD UNTUK PARAMEDIK

PENGENDALIAN PERKHIDMATAN PENYAKIT TIDAK BERJANGKIT (NCD) UNTUK PARAMEDIK KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA KULIAH 17 PENJAGAAN KAKI ANJURAN : BAHAGIAN PEMBANGUNAN KESIHATAN KELUARGA DAN BAHAGIAN KAWALAN PENYAKIT Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

KANDUNGAN o o o o o Pengenalan Masalah kaki yang biasa berlaku kepada pesakit diabetes Tujuan pemeriksaan kaki Peralatan untuk pemeriksaan kaki Kaedah pemeriksaan kaki Prinsip pemilihan kasut yang sesuai untuk pesakit diabetes Prinsip pemilihan stoking untuk pesakit diabetes Penjagaan kuku Senaman kaki Pencegahan kecederaan kaki Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PENGENALAN • Luka, gangren dan amputasi kaki adalah komplikasi utama diabetes dan penyebab utama kemasukan ke hospital • Sepanjang hayat, pesakit diabetes mempunyai risiko 15% untuk mendapat luka di kaki dan 15 – 40 kali berisiko menjalani amputasi kaki berbanding dengan orang yang tiada diabetes Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

MASALAH KAKI YANG BIASA BERLAKU KEPADA PESAKIT DIABETES Kaki Athlete's Jangkitan kulat – kulit merekah, gatal dan kemerahan Jangkitan kulat di kuku Kuku menjadi tebal, mudah pecah dan coklat kekuningan Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

MASALAH KAKI YANG BIASA BERLAKU KEPADA PESAKIT DIABETES Calluses Kulit menjadi kasar dan tebal terutama di telapak kaki Corns Kulit menjadi tebal dan berbentuk butang. Tekanan dan geseran menyebakan pembentukan corns Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

MASALAH KAKI YANG BIASA BERLAKU KEPADA PESAKIT DIABETES Blisters Bunions Dry skin Foot ulcers Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

MASALAH KAKI YANG BIASA BERLAKU KEPADA PESAKIT DIABETES Hammertoes Ingrown toenail Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

MASALAH KAKI YANG BIASA BERLAKU KEPADA PESAKIT DIABETES Jari Claw Keabnormalan kuku Kecacatan kaki Charcot Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

TUJUAN PEMERIKSAAN KAKI v Mengenalpasti faktor risiko kaki diabetes v Mengenalpasti risiko komplikasi neuropati/vaskular v Pembelajaran penjagaan kaki v Mengenalpasti rawatan Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PERALATAN UNTUK PEMERIKSAAN KAKI Cotton Tuning fork Pin microfilamen Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

KAEDAH PEMERIKSAAN KAKI Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PEMERIKSAAN KAKI • Sejarah penyakit • Pemeriksaan fizikal – Tanda vital – suhu, denyutan nadi, tekanan darah, kadar pernafasan – Pemerhatian struktur: warna, suhu, bentuk, pertumbuhan rambut, kelembapan, lokasi luka, saiz serta jenis luka, keadaan kuku kaki – Pemeriksaaan peredaran darah / vaskular : capillary refill time (CRT), edema, nadi (dorsalis pedis, posterior tibialis) – Pemeriksaan neurologi : sentuhan ringan, ketajaman diskriminasi, vibrasi, propriosepsi dan refleks tendon Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PEMERIKSAAN KAKI Pemerhatian struktur: -Warna -Suhu -Bentuk -Pertumbuhan rambut -Kelembapan -Lokasi luka -Saiz serta jenis luka -Keadaan kuku kaki Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PEMERIKSAAN KAKI Pemeriksaaan peredaran darah / vaskular - capillary refill time (CRT) - edema - nadi (dorsalis pedis, posterior tibialis) Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PEMERIKSAAN KAKI • Ketidakupayaan menerima 10 g tekanan yang dihasilkan oeh monofilamen berkait secara langsung dengan neuropati dan meningkatkan risiko luka (sensitiviti 66 hingga 91%) • 4 bahagian plantar yang diperiksa menggunakan monofilamen termasuklah ibu jari, bahagian bawah metatarsal 1, 3 dan 5 Pemeriksaan neurologi Ujian monofilamen (10 g) Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PEMERIKSAAN NEUROLOGI PLANTAR DORSAL Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PEMERIKSAAN NEUROLOGI Tuning fork 128 hz (vibrasi) Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

‘PROPRIOCEPTION / POSITION SENSE’ Kaedah o Pesakit menutup mata o Pegang ibu jari kaki (hallux) o Gerakkan ibu jari kaki ke atas dan ke bawah o Tanya pesakit kedudukan ibu jari Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PEMERIKSAAN KAKI • Ujian makmal (sekiranya perlu): FBC, RBS, Renal profil • X-ray: mengenalpasti tanda-tanda kerosakan tulang dan sendi akibat jangkitan • Ultrasound Doppler: mengenalpasti pengaliran darah di bahagian kaki Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PENILAIAN KAKI PESAKIT DIABETES Nama : K/P : SENSATION (Patient Questionnaire) Yes Numbness Burning Sensation Pricking Feeling Able to sense feet while walking Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM No

PENILAIAN KAKI PESAKIT DIABETES Right Foot INSPECTION Yes No Dry skin Callus/Corn Fissure Skin changes (shiny skin / pigmentation / hair loss) Nail deformities Abnormal shape (hammer toes / claw toes) Past / Present Ulcer Previous amputations Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM Left Foot Yes No

PENILAIAN KAKI PESAKIT DIABETES VASCULAR ASSESSMENT Dorsalis Pedis Pulse Anterior Tibial Pulse Posterior Tibial Pulse Right Foot Colour Temperature Gradient Capillary Refill Oedema Intermittent Claudication Varicosities Ankle Brachial Systolic Index (ABI) Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM Left Foot

PENILAIAN KAKI PESAKIT DIABETES NEUROLOGICAL ASSESSMENT Light touch Right Foot Neurotip (Pin Prick) Monofilament test Vibration : Hallux Tibial tubercle Medial malleolus Lateral malleolus Proprioception Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM Left Foot

PRINSIP PEMILIHAN KASUT SESUAI UNTUK PESAKIT DIABETES Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

KASUT YANG SESUAI Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

CONTOH-CONTOH KASUT YANG TIDAK SESUAI Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

Pemilihan stoking untuk pesakit diabetes • Pemakaian stoking yang sesuai membantu mencegah kecederaan kaki • Pilih stoking dengan saiz yang bersesuaian, lembut seperti cotton dan kain bulu • Pakai stoking semasa tidur sekiranya kaki berasa sejuk Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PENJAGAAN KUKU Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PENJAGAAN KUKU POTONG KUKU LURUS DAN GESEK TEPI YANG TAJAM Carabetulmemotongkuku Potong kuku lurus dan gesek tepi yang tajam Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKMKuku mencengkam

PENJAGAAN KAKI PESAKIT DIABETES • Basuh kaki setiap hari • Keringkan semua bahagian kaki dengan sempurna terutamanya antara celah-celah jari kaki • Periksa kaki setiap hari untuk luka calar, melecur atau apa-apa perubahan warna kulit • Potong kuku jari kaki secara lurus • Tukar stokin setiap hari • Jangan berjalan tanpa kasut. Pakai kasut yang lembut dan sesuai diguna di luar rumah Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

Senaman kaki Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

PENCEGAHAN KECEDERAAN KAKI o Kawalan paras glukos yang baik o Pemeriksaan sendiri kaki secara berkala o Mempunyai pengetahuan untuk mengenalpasti masalah kaki o Pemilihan kasut yang sesuai o Melakukan fizikal aktiviti yang bersesuaian o Elakkan kecederaan dengan menjaga kebersihan persekitaran dan laluan perjalanan o Pemeriksaan doktor sekurang-kurangnya setahun sekali Modul Latihan Pengendalian Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

TAKE HOME MESSAGE • Anggota kesihatan mesti mahir mengenalpasti kaki pesakit yang berisiko • Anggota kesihatan mesti tahu cara –cara pemeriksaan kaki dan mengendalikan masalah kaki diabetik dengan betul • Anggota kesihatan mesti boleh memberi Pendidikan kesihatan dan nasihat penjagaan kaki • Anggota kesihatan mesti peka penggunaan peralatan atau senaman yang boleh mencederakan kaki pesakit Modul Latihan Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM

SELAMATKAN KAKI PESAKIT ANDA DENGAN MEMBERIKAN NASIHAT PENJAGAAN KAKI YANG BETUL Modul Latihan Perkhidmatan NCD Untuk Paramedik KKM