Parazitozlar Prof Dr Nee Saltolu Cerrahpaa Tp Fakltesi

Parazitozlar Prof Dr Neşe Saltoğlu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD

Parazitozlar o Dünyanın her yerinde yaygın o Risk faktörleri n n n Seyahatler Göçler İmmunosupresif ilaç kullanımları

Helmintler o Nematod o Sestod o Trematodlar

Bulaş yolları o İnsan, hayvan dışkısı n Ya da o Toprakla kirlenmiş eller o Besin maddeleri o Sular o GİS, deri, solunum, genital yolla bulaşabilir.

o Çoğunluğu barsak boşluğu ve çeperinde hastalık yapar o Kan, lenf yolları o Karaciğer , safra yolları o Akciğer, deri gibi organlarda hastalık

o İnce barsak yerleşimi olanlar o Kalın barsak yerleşimi olanlar o Kancalı kurtlar o Enterobius o Ascaris vermicularis o Trichuris trichiura o Entemoeba histolytica o S. stercoralis o Trişinella o Tenyalar o Giardia

o Ülkemizde parazitlerin en sık görüldüğü yaş 7 -14 o E. vermicularis ilk sırada o T. saginata o A. lumbricoides o T. trichiura o H. nana

Patogenez o Organizmanın GİS’te besin ve kan kaybına neden olması (Kancalı kurt, S. stercoralis, Ascaris) o Parazitle ilgili proteinlere karşı iltihabi reaksiyonlar (Şistozomiyaz, Trişinoz) o Parazitin migrasyonu (visseral larva migrans)

Tanı o İyi anamnez alınmalı o Fizik muayene dikkatli yapılmalı o Şüpheli materyalin incelenmesi n Dışkı, perianal bölge materyali n Duodenal sıvı n Kan, idrar, balgam, diğer doku sıvıları n Deri kazıntısı, o Doku göçü olan infeksiyonda eozinofili o Serolojik tanı

Barsak parazitleri o Dışkı herhangi bir ilaç ya da pürgatif verilmeden önce alınmalı o Direkt dışkı incelemesi (en az 3 örnek) o Dışkının makroskopik incelenmesi (nematodlar) o Taze dışkı örneği (amip)

o EIA ile antijen tayini (Giardia lamblia, Cryptosporidium) o Duodenum örneği (giardia, S. stercoralis) o Lugol boyama, Trichrom boyama (amip) o EZN (İmmunsupresiflerde önemli, Cryptosporidium, Microsporidium, Cyclospora) o Selofanlı LAM ( E. vermicularis, Tenya? )

Amebiyazis Kontamine su ve gıdadaki kistlerin alınması İntestinal o Asemptomatik intestinal infeksiyon Ekstraintestinal o Karaciğer apsesi o Plöropulmoner amebiyazis o Amipli dizanteri o Serebral apse o Fulminan kolit o Genitoüriner amebiyazis o Kronik dizanteri o Ameboma

Amip koliti o Subakut başlangıçlı o Kanlı, mukuslu ishal o Karın ağrısı o Tenezm

Tanı 3 ayrı örnek Taze, yumuşak dışkı • Trofozoitlerin hareketinin görülmesi • Trofozoitlerin içinde fagosit edilmiş eritrosit olması o Dışkıda E. histolytica antijen aranması o Veya o Dışkıda PCR o +Seroloji

E. histolytica tedavi o Metronidazol o Ornidazol o Kistlerin eradikasyonu o o o Paromomisin İodokuinol Diloksanit furoat

Giardia intestinalis Türkiye’de % 4. 7 -17 oranlarında o Kontamine su kaynakları salgınlar, o Kişiden kişiye geçiş (bakım merkezlerinde) o Abdominal kramplar, gaz, bulantı, kusma, kansız, mukussuz ishal o Tekrarlayan ishaller (steatore) o Malarbsorbsiyon, kilo kaybı o Büyüme-gelişme geriliği Giardia trofozoit

Giardia intestinalis *Duodenum tutulumu **Villus atrofisi o Dışkıda kist/trofozoitlerin görülmesi (3 kez bakılmalı) o Dışkıda ELİSA yöntemi ile antijen araştırma o Duodenum aspirasyonu (Enterotest) o Suların klorlanması kisti yok etmez! o Tedavisi: o Metronidazol, 3 -5 gün o Furazolidon (çocukta)7 -10 gün o Paramomisin (gebede) 3 -7 gün Giardia kist

Sestodlar o Erişkin sestodların konakçı barsağına bağlanması ve lümen içinde yerleşmesi o Son konakçı, ara konakçı n n İnsan Tenya, Hymenolepis ve D. latum için son konakçı Ekinokoklar için ara konakçı

Taenia saginata

Taenia saginata enfeksiyonu o İyi pişirilmemiş sığır eti o Sıklıkla asemptomatik o Eozinofili olabilir o Skoleksin kancası yok, 4 adet vantuzu var www. ff. ul. pt/paginas/aduarte/pedag/nana 1. jpg o Dışkı incelemesinde sferoid sarıkahverengi yumurtalar o Hareketli halkalar görülebilir

Taenia solium

Hymenolepis nana

Hymenolepis nana o Cüce tenya o Asya, Afrikada sık o Dışkı-oral yol o Otoinfeksiyon olabilir o Sıklıkla asemptomatik n Baş ağrısı, iştahsızlık, karın ağrısı, uyku bozukluğu o Dışkıda Sferoid ve kalın duvarlı yumurta o Dışkıda halkalar nadirdir. www. gefor. 4 t. com/. . . /hymenolepisnana 1. jpg

Tedavi o Tenya ve Hymenolepis nana o Prazikuantel 10 -20 mg/kg tek doz n Veya o Niklozamid 2 g tek doz o Tenyadan Korunmada etin kaynatılması o Enfekte hayvanların imhası

Ekinokok enfeksiyonu o İnsan ara konakçı o Doku invazyonu, kist formasyonu o Son konakçı genellikle köpekler o Larvalar barsakta açılır

o. Kan dolaşımı ile karaciğer, akciğer, kas, böbrek, dalak, beyin, kemik o Larvalar dokular içerisinde kist oluşturur

Klinik o Genellikle asemptomatik n n n Ağrı Yerleştiği alana özgü bulgular Eozinofili Serolojik testler Tedavi Albendazol±cerrahi

İnsan patojeni nematodlar o İntestinal yerleşim o A. lumbricoides o E. vermicularis o A. duodenale o N. americanus o Strongyloides stercoralis o Trichuris trichiura o Dokuda yerleşenler o Filariasis n Wuchereria türleri Brugia türleri o n n n Loa loa Onchocerca volvulus Mansonella türleri o Diğer doku nematodları o Dracunculus medinensis o Trichinella spiralis o Toxocara türleri

Askariyaz o Embriyonlu yumurtanın gıdalarla alınması o Genellikle asemptomatik o Akciğer göçü var ise ateş, öksürük, vizing olabilir o Eozinofilik pnömoni o Fazla miktarda intestinal obstrüksiyon biliyer obstrüksiyon,

Ascaris lumbricoides Dişi günde 200. 000 yumurta yumurtlar.

ASCARIS LUMBRICOIDES 20 -40 cm 15 -20 cm

Enterobiyaz o Aile içi enfeksiyon o Yakın ilişki yaşayan kişilerde sık o Anal kaşıntı, kesintili uyku o Reinfeksiyon sık o Tüm ev halkının eş zamanlı tedavisi Mebendazol, pirantel pamoat o Yatak takımlarının günlük değiştirilmesi o Tanı o Selobant ile anal bölgeden alınan örneğin incelenmesi

Enterobius vermicularis Erişkinler iki ay yaşar. Dişisi geceleri göç ederek bağırsaktan dışarı çıkar, yumurtalarını anüs etrafına bırakır 10 mm

Strongyloidiyaz o S. stercoralis enfeksiyonu o Deriden giriş o otoinfeksiyon görülebilir. o İmmunosupresiflerde (HIV de )sık, o Lokal deri irritasyonu, prüritik dermatit, ürtiker o Akciğer göçü sırasında solunum sistemi bulguları

o Kr. İntestinal infeksiyonda n Şişkinlik, abdominal rahatsızlık, dispepsi, epigastrik ağrı, anal kaşıntı, ishal, gaz o İmmunsupresiflerde n GİS ülserasyon, peritonit, ileus, biliyer obstrüksiyon, kolesistit, sepsis, menenjit, perikardit

Strongyloides stercoralis Dışkı, duodenal aspirat incelenmesi

Trikuriyaz o Trichuris trichiura o yumurtanın kontamine gıda, toprak ve elle bulaşması o Çekum, kalın barsak tutulumu o Ekstraintestinal fazı yok o Asemptomatik ya da o abdominal kramp, şişkinlik, bulantı, kusma, gaz, ishal, kilo kaybı o Eozinofili, demir eksikliği anemisi

Trichuris trichura

Tedavi o Askaryaz, n Pirantel pamoat bir kere, n Mebendazol bir kere, 3 güne çıkılabilir. n Albendazol bir kere, 3 güne çıkılabilir Enterobiyaz, n Pirantel pamoat bir kere, kancalı kurtlarda 3 gün n Mebendazol bir kere, . 2 hafta sonra tekrar n Albendazol bir kere, 2 hafta sonra tekrar o Strongyloidiyaz n Albendazol 3 -7 gün, İvermektin 2 gün o Trikuryaz n Albendazol bir kez, Mebendazol 3 gün

(A. duodenale, N. americanus) o. Kancalı kurtlar o Genellikle ayak derisinden giriş o İnsan bilinen tek konak o Klinikte kaşıntı, veziküler makülopapüler dermatit o GİS semptomları o Gelişme geriliği o Eozinofili, anemi o Akciğer göçü sırasında öksürük, vizing, ateş ve pulmoner enfeksiyonlar olabilir. o 2 haftalık aralarla tedavi

Ancylostoma duodenale Necator americanus Tanı dışkıda yumurtalar www. humanillnesses. com/images/hdc_ workforce. cup. edu/buckelew/im ages/Necator. . .

A. duodenale, N. americanus n Pirantel pamoat bir kere, kancalı kurtlarda 3 gün n Mebendazol kancalı kurtlarda 3 gün n Albendazol kancalı kurtlarda 3 gün n

Doku nematod enfeksiyonları o Filaryaz n Wuchereria bancroft o Kan dolaşımı ve lenfatik sistem enfeksiyonu o Sivrisinek ara konak-vektör o İnkübasyon periyodu uzun, 8 -16 ay

o Kronik hastalarda proksimalden distale doğru ilerleyen lenfanjit atakları o Lenfödem, lenfatik yetersizlik o Ateş eşlik edebilir o ürtiker, raş, eozinofili o kan yaymaları (Gece 24 te alınan örneğin incelemeleri) o o Dietil-karbamezin sitrat tedavisi

Doku nematodları Trichinella spiralis o Domuz etindeki larvalarla bulaşır o İnsan hem son hem ara konak olabilir o Erişkin formu barsağa invaze olur o Bulantı, kusma, Kanlı-mukuslu ishal, o Yüzde ödem, yaygın ağrılar, o İkinci haftadan sonra Ateş, miyalji o Eozinofili Larvalar kaslara yerleşir : o Miyokard tutulumu

o Tanı için kan örneği gönderilir n Trişinella serolojisi 3 hf sonra pozitifleşir o Tedavi o gelişmiş enfeksiyon için tedavi tartışmalı, destek tedavi o Şüpheli vakada ilk 24 saat içerisinde tedavi başlanır n n n Albendazol 60 gün Mebendazol 10 gün Tiabendazol 1 hafta

Trematodlar o Şistozomiyaz n n n Barsak ya da mesane yerleşimi Kan trematodları: Yumurtaları dışkıda, idrarda, rektal biyopside görülür. Eozinofili, hematüri, anemi Tedavi pirazikuantel o Fasioliyaz n Karaciğer trematodları yumurtaları dışkıda

Kriptosporidium o Cryptosporidium türleri o Ookistlerin su ile alınması ile bulaşma o İnsandan insana bulaşma o İmmunsupreselerde önemli o Sulu ishal o Abdominal ağrı o Bulantı, kusma o Ateş o Paramomisin tedavisi www. nlm. nih. gov/. . . /ency/fullsize/1395. jpg

Korunma o İnfeksiyon zincirinin kırılması o Vektörle mücadele o Kanalizasyon sistemlerinin düzenlenmesi o Hijyenik şartlara uyum sağlanması o Ellerin yıkanması o Tırnakların kesilmesi o Çiğ sebzelerin yıkanması-pişirilerek yenilmesi o Çiğ et yenilmemesi, kaynatılma

o Suların kontaminasyonunun engellenmesi, o Şüpheli suların kaynatıldıktan sonra içilmesi o Kirli sularda yüzülmemesi o Çıplak ayakla toprakta dolaşılmaması o İnsan ve hayvan atıklarının ortadan kaldırılması