PANANGMANEHAR TI RUOT KADAGITI PINAGAYAN Umuna a paset

PANANGMANEHAR TI RUOT KADAGITI PINAGAYAN Umuna a paset: Panangawat iti sistema ti Palay. Check

Ania dagiti ruot? Pagay iti daga a namulaan iti bermuda Bermuda iti minaisan Mais iti pinagayan § Agtubo dagiti ruot iti lugar a dida kasapulan. § Adda pagsayaatan, adda met pagdaksanda.

Dagiti 10 a kakaaduan a ruot iti pinagayan 1. Antena, Telebision/Bayakibok (Echinochloa crusgalli) 2. Antena, Telebision (Echinochloa glaberescens) 3. Pagay maya (Leptochloa chinensis) 4. Marapagay (Digitaria sp. ) 5. Trigo (Ischaemum rugosum)

Dagiti 10 a kakaaduan a ruot iti pinagayan 6. Marasili (Sphenoclea zeylanica) 7. Malapako (Ludwigia octovalvis) 8. Maraaba/Lapa-lapa (Monochoria vaginalis ) 9. Payong-payungan (Cyperus iria) 10. Ubod-ubod (Fimbristylis miliacea)

Dagiti talugading dagiti ruot iti pinagayan Narigatda a mapukaw. § Adu ti pataudenda a bukbukel § Kabaelanda a pabayagen ti pulida § Nalaingda nga agiwaras iti bukelda § Nalabon ti bukelda a nagaburan iti daga § Saan a dagus nga agtubo dagiti bukbukel

Reserba a bukel ti ruot (seed bank) • Iti 1 m 2 a lugar nga aguneg iti 0 -15 sm = 80, 407 ti tumpuar a bukbukel ti ruot 804, 070, 000 ti sibibiag a bukel ti ruot iti kada ektaria. (Vega and Sierra, 1970) • Naimula a bukel ti ruot iti 1 m 2 a lugar iti kauneg a 0 -15 sm = 497, 051 ti tumpuar a bukbukel ti ruot (Kim, 1986) • 25 a tawen a panagadal maipapan iti biag ti naikali a bukbukel ti ruot ken mulmula: Ti kangatuan a porsiento ti panagrusing ket napaliiw kadagiti bukbukel dagiti ruot ken awan kadagiti mulmula iti talon (Pancho, n. d. )

Dagiti ruot: Adu ti partuatenda a bukel Ruot Echinochloa crus-galli (antena) Amaranthus spinosus Bidens pilosa Commelina benghalensis Dactyloctenium aegyptium Eleusine indica Portulaca oleracea Bukel kada mula 40, 000 196, 000 25, 000 66, 000 41, 200 10, 000

Klase dagiti ruot segun iti … Siklo ti panagbiag • Tinawen – kompleto a siklo ti panagbiag iti nakurang a maysa a tawen • Iti ania man a panawen – kompleto a siklo ti panagbiag iti nasurok a makatawen Lugar a pagyanan • Turturod – kaay-ayoda ti maes-esan a daga • Patad – kaay-ayoda ti nadam-eg ken nabasa a daga Langa • Nalapad ti bulongna • Rektab (sedge) • Ruot (grass)

Nalapad a bulong § Gagangay a lapad dagiti bulong ken leppap § Kadawyan a nataytayagda ngem iti pagay

Dagiti rektab § Triangulo ti puonda § Saan unay a makikompetensia a kas iti ruot ngem kabaelanda nga ibaba ti apit no napuskolda unayen iti talon

Ruot § Makipada iti saguday iti pagay § Awananda iti paset ti bulong a nagrungarong iti ngato ti ubbak (ligules) ken/wenno auricles § Dominante ken makikompitensia § Ehemplo: Antena L A

Apay a paksiaten dagiti ruot? Agawanda dagiti mula nga isu ti mangibaba iti apit Pagbalayan dagiti peste/mula a kasinnublat a kamang dagiti insekto Apektaranda ti kalidad ti produkto ti agricultura Makaisturbo iti sistema ti padanum ken kadagiti kalsada

Kompetision ti Ruot ken Mula Panaginnagaw – iladawanna ti amin nga epekto a parnuayen ti maysa a mula iti sabali a mula (ruot iti pagay) Kompetision Anianto ti mapasamak?

Kompetision ti Ruot ken Mula Panaginnagaw – amin nga epekto a parnuayen ti maysa a mula iti sabali a mula Panagpandek (Allelophaty) ti mula – panagparuar iti kemikal ti maysa a mula a makaapekto iti panagdakkel ti sabali a mula

Kompetision ti Ruot ken Mula Kritikal a panawen ti kompetision – panawen a lapdan dagiti ruot ti panagdakkel ti mula ken ibabada ti apit. § 1/3 -1/2 iti siklo ti panagbiag ti mula § Kontrolenda iti panawen a bunubonda pay laeng agingga iti makagipida (maximum tillering) § Panagbaba ti apit: 40 -96% iti las-ud ti panagbiag ti pagay

Kompetision ti Ruot ken Mula Saan a nakadadanag a bilang dagiti ruot – bilang dagiti ruot a kabaelan a sanguen ti mula nga awan ti epektona iti apit ken kaadu ti garami. § Kabaelan ti pagay nga ibturan ti basbassit ngem 25 a ruot iti kada metro kuadrado (Cyperus sp. ) § (Echinochloa sp. wenno karuotan) iti 5 kada metro kuadrado, parnuayenna ti 9% a babaan ti apit

Agdama a kasasaad • Panagbaliw iti wagas ti panagmula (mairaep inggana iti direkta a panagmula) nga isu ti nangted iti adu a parikut mainaig iti ruot. • Makita pay laeng dagiti dominante a puli dagiti ruot ngem adda dagiti tumpuar nga importante a ruot kas iti ruot a pagay (weedy rice).

Dagiti tumpuar a ruot Ischaemum rugosum (saramollagrass) Leptochloa chinensis (sprangletop) Cyperus rotundus (purple nutsedge) Hydrolea zeylanica Weedy Rice (red rice)

Tumtumpuar nga importante a ruot Weedy Rice • Ad-adda nga am-ammo daytoy iti nagan a RED RICE • Nawara, bassit ti maigipina, nataytayag ngem kadagiti maimulmula a pagay, atiddog ti dawana, mabiit a dumakkel ken agtangken • Adda wenno awan ti ibona, kayumanggi aginggat lumabaga ti kolor ti bukelna • Narigat a paksiaten

[Eksperimento iti uneg ti Screenhouse] Barayti ti maimula a pagay Dagiti weedy rice biotypes ti Iloilo

Ania ti ibagbaga ken ar-aramiden dagiti mannalon § Umuna ken maikadua ti ruot a problema § Seknan ti ruot ti magasto, salun-at, ken ti aglawlaw (bayad ti erbisidio) § Kaaduan dagiti mannalon ti mangusar iti wagas ti panagsukay, panangmanehar iti danum, ken erbisidio depende iti kinaepektibo ken kinalaka dagitoy nga usaren § Seknan ti wagas a panangtarawidwid iti danum

Ania ti ibagbaga ken ar-aramiden dagiti mannalon § Naipakadawyan kadagiti mannalon ti agusar iti adu a bin-i § Saanda a seknan dagiti lugar iti ruar ti talon a paggapuan iti ruot § Saan nga ammo dagiti mannalon a kaaduan kadagiti ar-aramidenda (kas iti maulit-ulit a panagusar iti erbisidio) ket isu ti makagapu iti panagbaliw ti klase dagiti agtubo a ruot

Ania ti ibagbaga ken ar-aramiden dagiti mannalon § Dagiti erbisidio ti umuna a depensa ken maipangruna a wagas a pangkontrol iti ruot kadagiti pagay a maimula iti kalgaw (gagangay pay laeng ti panagusar iti Butachlor/Pretilachlor) § Agdepende ti panagpasuyot iti erbisidio iti kinaadu ti ruot ken ti pannakaliway dagiti taltalon (no bassit ti danum, ad-adu ti erbisidio) § Agduadua dagiti mannalon iti kinasamay dagiti erbisidio (posible kadi a naandur dagiti ruot iti erbisidio? )

Kinaandur ti Erbisidio • Natawid nga abilidad ti maysa a puli ti ruot tapno makalasat iti mayaplay nga erbisidio a nagbalin nga nakapkapsut iti orihinal a pulina Sapasap a lubong: 175 a puli iti • “super ruot” nasurok a 280, 000 a taltalon Ruot a pagay: 30 a puli iti amin a lugar a mamulmulaan iti pagay Kalpa san ti mays tiemp aa o

Kinaandur iti Erbisidio • Kumplikado gapu iti kinarigat ti mangpugto no ania a ruot ti agbalin a resistensia ken kaano a mapasamak daytoy • Saan a makontrol ti tao ngem mabalin a mayalud-od • Direkta a naikappeng iti programa ti panagusar iti erbisidio, dagiti agdama a puli ti ruot, ken aramid a panangtarawidwid kadagiti mula Kasapulan ti nagkaykaysa a wagas ti panangipatungpal iti daytoy

Panagbaliw iti Imula Suroten ti panagpainana ti talon Nadalus a Ramit Panangikkat kadagiti Ruruot Panangtarawidwid iti Nutriheno Panangisagana iti Daga Nagkaykaysa a Wagas ti Panangmanehar iti Ruot Direkta a Panangkontrol iti Ruot Panangsimpa iti Daga Nasayaat a Bukel Nadalus a Pagbunubunan Panagpili iti Barayti ti solusion. Nadalus a Tambak ken Kanal Panangtarawidwid iti Padanum Takder ti Mula Wagas ti Panagmula

Dagiti Napateg a paset ti IWM Panangisagana iti Daga Suroten dagiti rekomendasion ti Palay. Check • Dalusan dagiti tambak ken pagbunubunan • Agarado tapno magaburan dagiti ruot ken naggapasan iti kauneg a 10 -15 sm inton’ 3 -4 a lawas sakbay ti panagraep wenno direkta a panagitukit • Stale seedbed a teknik – panagarado ken maulit-ulit a panagmuriski tapno maikabassit ti bilang ti bukel ken bagas-ti-ramut dagiti ruot iti daga

Dagiti Napateg a paset ti IWM Panangmanehar iti danum Suroten ti rekomendasion ti Palay. Check • Praktisen ti kontrolado wenno sagpaminsan a wagas ti panagpadanum • Iti 7 -10 DAT wenno 14 DAS, umdasen ti kaadalem a 2 -5 sm ti danum kadagiti pinagayan. Palubosan ti danum nga umes-es ken lumned iti daga, ket paturayen a sibabasa ti talon iti 5 -7 nga aldaw • Agpadanum kalpasanna, ken maulit daytoy agingga iti maikatlo a siklo ti irigasion a mairana iti panagadu dagiti gipi ken panaginaw dagiti mula

Dagiti Napateg a paset ti IWM Mangipakaammo no kaano a kontrolen dagiti ruot (Weed Control Action Indicator wenno WCAI) - Maysa a ramit a mangtulong kadagiti mannalon nga agdesision no kasapulan ti sabali pay a panagpasuyot iti erbisidio wenno paruten laengen dagiti ruot segun iti bilang ken katayagda

Mangipakaammo no kaano a kontrolen dagiti ruot (Weed Control Action Indicator wenno WCAI) RWH = Kadawyan a tayag ti ruot (uray ania ti pulina ken estado ti panagdakkelna Kadawyan a tayag ti mula WC= sapasap a takder dagiti ruot iti pinagayan kas porsiento ti kadagupan ti lugar Pagpilian a wagas ti panangkontrol: • Kasapulan ti panangkontrol inton’ 15 DAS no ti RWH ket >20% ken WC> 5% • Kasapulan ti panangkontrol inton’ 30 DAS ken 45 DAS no ti RWH ket >30% ken WC >5%

Kalpasan ti WCAI, agdesision: Biolohikal a panangkontrol § Mayat unay para kadagiti babassit a talon § Agusar iti natural a kalaban (pato, ikan, kdpy. ) tapno nalapdan ti panagtubo ken maikabasit ti populasion ti ruot

Kalpasan ti WCAI, agdesision: Kemikal a pangkontrol § Pilien ti kasayaatan a wagas a mangrisut iti problema ti ruot; penken ti ibagbaga ti tiketa ti erbisidio • Epektibo ti Butachlor+propanil ta kontrolenna ti agtubo a ruot ken nalaklaka ti bayadna § Ti maysa a pre-emergence nga erbisidio ket gagangay a mairekomenda para kadagiti pagay a direkta a maitukit

Dadduma pay nga istratehia • Agusar iti dekalidad a bin-i tapno malapdan ti panagusar iti bukbukel a nalaokan iti bukbukel ti ruot • Bassit ti mausar a bukel (40 a kilo kada ektaria) • Agusar iti drumseeder tapno al-alisto ti agruot iti baet dagiti gurit Damagen kadagiti ATs no anya a barayti ti naglasaten kadagiti Technology Demonstrations ken Adaptability Trials

Nasayaat a pannakaisagana ti daga Kemikal a pangkontrol Weed control action indicator Awan ti (WCAI) nagdumaanna a pukaw iti apit gapu iti ruot. Panangtarawidwid iti padanum Dagiti paset ti IWM Biolohikal a pangkontrol

Ania ti makuna dagiti mannalon maipapan iti IWM [Naala sadiay Nueva Ecija ken Iloilo kalpasan ti dua a tawen ti IWM] • Maymayat a wagas a pangkontrol iti ruot • Immadu nga apit • Immadu a ganansia • Inawat dagiti lokal a grupo dagiti mannalon

PAMMIGBIG Instructional presentation designer: Ms. Ella Lois Bestil Dagiti naggapuan ken nangrebisar iti teknikal a linaonna: Mrs. Leylani Juliano, Mrs. Anita Antonio, Mr. Edwin Martin Note: Naadaptar manipud iti Power. Point a presentasion nga inaramid ni: Mr. Glenn Ilar, Mrs. Marissa Bautista Mabalinyo nga usarem, nayunan, ken mangbangon iti ania man a banag iti daytoy a presentasion a saan a pangkomersial. Ngem kanayon nga usaren a bigbigen ti naggapuanna. Para iti ad-adu nga impormasion: sarungkaran ti Malaksid a saan a nadakamat, amin a nagnagan a nailista ket empleado ti Phil. Rice. Naaramid idi 2011 Text: 0920 -911 -1398