Owocowy sad Sad obszar uytkowany rolniczo plantacja na

Owocowy sad

Sad • obszar użytkowany rolniczo, plantacja na której uprawia się drzewa lub krzewy dostarczające jadalnych owoców. Gałęzią nauki zajmującą się czynnościami związanymi i uprawą sadu jest sadownictwo.

Zakładanie sadu – gleba i stanowisko

Do zakładania sadu przydomowego najlepsze są lekkie gleby gliniaste i gliniasto - piaszczyste. Muszą one być wystarczająco luźne, aby korzenie mogły swobodne się rozrastać. Powinny być żyzne i zasobne w wodę.

Dla większości gatunków optymalny jest odczyn gleby zbliżony do obojętnego lub lekko kwaśnego (jabłonie, grusze). Nie istnieje gleba idealna dla wszystkich drzew owocowych. Każdy gatunek ma własne wymagania.

Drzewka owocowe najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych. Odpowiednie nasłonecznienie jest konieczne do osiągnięcia optymalnej wielkości i wybarwienia owoców.

Przygotowanie gleby pod sad

Bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie stanowiska pod przyszły sad przydomowy. Rok przed planowanym posadzeniem drzew owocowych glebę należy odchwaścić oraz doprowadzić do jej odpowiedniego odczynu i struktury. Należy ją także użyźnić nawozami mineralnymi, organicznymi lub zielonymi. Niektóre przedplony zastosowane przed założeniem sadu pozwalają skutecznie ograniczyć występowanie szkodników. Przedplon z gorczycy białej i rzepaku ogranicza występowanie nicieni. Stanowiska obsiane gorczycą unikane są przez dłuższy czas przez nornice, myszy oraz ślimaki.

Zakupy drzewek owocowych - gdzie i co kupować?

Drzewka owocowe do przydomowego sadu należy kupować tylko w certyfikowanych szkółkach i w zaufanych centrach ogrodniczych. Daje nam to pewność że drzewka są zdrowe. Uzyskamy także fachową poradę dotyczącą sadzenia i pielęgnacji naszego przyszłego sadu.

Najczęściej spotykanym materiałem do nasadzeń są drzewka owocowe z odkrytym systemem korzeniowym. Korzenie mogą być wyłamane lub nadmiernie skrócone. Powinny być elastyczne, jasne, bez ciemnych plamek – objawów przemarznięcia lub choroby.

Kiedy sadzić drzewka?

Najlepszym okresem na sadzenie drzew owocowych jest jesień (od pierwszych dni października do pierwszych przymrozków). Przed nastaniem zimy drzewka zdążą zregenerować uszkodzony system korzeniowy.

Drzewka owocowe samopylne czy obcopylne?

Bardzo ważne jest poznanie typu zapylania kwiatów poszczególnych gatunków drzewek owocowych. Rośliny obcopylne wymagają do zapylenia pyłku innej odmiany. Należą do nich przede wszystkim jabłonie, grusze, czereśnie oraz większość śliw. Warto zasięgnąć rady doradcy w centrum ogrodniczym, o tym które odmiany są samopylne, a które muszą być sadzone z innymi drzewkami jako zapylaczami.

Sadzenie drzewek owocowych

Drzewka owocowe sadzimy do dołków (głębokość 30 - 40 cm, szerokość 40 50 cm). Takie wymiary umożliwiają swobodne rozłożenie korzeni w dołku. Drzewka należy sadzić głębiej niż rosły w szkółce (na glebie lekkiej nawet do 10 cm). Miejsce okulizacji powinno znaleźć się ponad powierzchnią gleby. Po posadzeniu (przed uzupełnieniem gleby w dołku), rośliny należy podlać (5 - 10 litrów wody).

Po wsiąknięciu wody należy dosypać odpowiednią ilość gleby, a następnie dokładnie udeptać. Drzewka owocowe wysadzone jesienią zabezpieczamy przed przymrozkami - usypujemy wokół pnia kopczyk z ziemi, a pozostałą część pnia obwiązujemy osłonką lub zabezpieczamy słomą. Na wiosnę kopczyk rozgarniamy tworząc wokół drzewka misę ułatwiającą podlewanie rośliny.

Przycinanie drzewek owocowych - po posadzeniu

Drzewek owocowych jednorocznych lub dwuletnich przed sadzeniem nie przycinamy. Wiosną, w pierwszym roku po posadzeniu należy wykonać cięcie formujące. Drzewka nie posiadające rozgałęzień należy przyciąć na wys. 70 cm, aby mogły się rozgałęzić i wytworzyć koronę. Drzewkom posiadającym rozgałęzioną koronkę (składającą się z pędu głównego przewodnika i kilku pędów bocznych) należy przyciąć przewodnik, a pędy położone zbyt nisko usunąć.

Palikowanie drzewek owocowych i ogrodzenie sadu

Palikowanie drzewek owocowych polega na przywiązaniu pnia drzewka do trzech prostych palików wbitych w ziemię w odległości 40 - 50 cm od drzewka. Pień należy przywiązać do palików dopiero kilka dni po posadzeniu. Nie można zaciskać mocno wiązań, aby sznurki nie wrastały w rosnącą roślinę. Paliki i odciągi powinny podpierać drzewko przez co najmniej 3 sezony. W tym czasie system korzeniowy drzewka rozrośnie się na tyle, aby zapewnić mu stabilność. Ogrodzenie jest niezbędnym elementem sadu. Chroni nie tylko przed „amatorami cudzych owoców”, ale przede wszystkim przed zwierzyną leśną, która często w okresie zimowym podgryza korę drzew.

Zabiegi ochronne Opryski drzew owocowych to zabiegi ochronne roślin przed szkodnikami i chorobami. Opryski drzew owocowych, to jeden z elementów właściwej pielęgnacji w sadzie.

Szkodniki drzew owocowych zwalczamy insektycydami – środkami ochrony roślin przeznaczonymi do zwalczania szkodników – owadów (np. mszyc, przędziorków, miodówek, nasionnicy trześniówki). Choroby roślin zwalczamy fungicydami (preparaty na choroby grzybowe, takie jak parch jabłoni, np. zarazę ogniową).

Odmiany jabłoni

Cortland

Golden

Idared

Kosztela

Antonówka

Papierówka

Must Gala

Royal Gala

Sampion

Jonagold

Lobo

Ligol

Ananas

Dawne odmiany jabłoni • Tak bogate w smaku i zdrowe odmiany coraz rzadziej pojawiają się w supermarketach czy choćby nawet ulicznych straganach czy bazarach. Zostały one wyparte przez nowsze odmiany, które prowadzone są w sadach nowoczesnymi metodami. • Stare odmiany jabłoni są niezmiernie odporne na wszelakie choroby i wytrzymałe na mróz przez co idealnie nadają się do nasadzeń w sadach ekologicznych czy naszych przydomowych ogródkach.

PAPIERÓWKA (OLIWKA ŻÓŁTA)

• Opis: stara odmiana, potocznie zwana Papierówką, pochodzi z krajów nadbałtyckich, drzewo rośnie początkowo silnie, po wejściu w okres owocowania średnio silnie. W okres owocowania wchodzi wcześnie (w 2 -3 roku po posadzeniu), owocuje obficie lub bardzo obficie i posiada tendencję do przemiennego owocowania. Drzewo bardzo wytrzymałe na mróz. • Owoc: średniej wielkości lub mały (przy słabym owocowaniu – duży), kulistostożkowaty, lekko żebrowany. Skórka cienka, gładka, sucha, jasnozielonkawa, w miarę dojrzewania zmienia kolor na białożółtawy. Powierzchnia skórki pokryta białawym nalotem. Miąższ bardzo delikatny, soczysty, zielonkawobiały do białego, kruchy, dość ścisły, kwaskowatosłodki, smaczny. • Dojrzałość zbiorcza: połowa lipca-koniec lipca • Zapylacze: Antonówka Zwykła, Boiken, Gloster, James Grieve, Jonathan, Koksa Pomarańczowa, James Grieve, Wealthy

ANANAS BERŻENICKI

• Opis: bardzo stara letnia odmiana uprawiana jeszcze w przedwojennej Polsce, pochodząca z Wileńszczyzny (Berżenik pod Duksztami), bardzo odporna na mróz oraz wszelakie choroby, jak parch czy mączniak. Jest to odmiana amatorska deserowa, drzewo rośnie bardzo silnie, tworząc potężne, kuliste korony. W okres owocowania wchodzi późno, owocuje obficie i regularnie każdego roku. • Owoc: duży lub bardzo duży, kulisto-stożkowaty lub stożkowaty, kształtny, często wydłużony, lekko żebrowany. Skórka mocna, zielonkawożółta, błyszcząca pokryta na dużej powierzchni delikatnym różowym, rozmytym rumieńcem. Miąższ kremowy, zwarty, kruchy po dojrzeniu, słodkokwaskowaty, bardzo smaczny. • Dojrzałość zbiorcza: połowa sierpnia; • Zapylacze: odmiana samopylna

ANTONÓWKA

• Opis: bardzo stara odmiana rosyjska, doskonale nadaje się na przetwory. Drzewo rośnie początkowo słabo, w późniejszych latach średnio silnie, tworząc mocno zagęszczające się, szerokie i spłaszczone korony. W okres owocowania wchodzi dość późno, owocuje średnio obficie, przemiennie. • Owoc: średniej wielkości, nierównoboczny, wydłużony, cylindryczny. Skórka mocna, początkowo zielona, w miarę dojrzewania owocu zielonożółta, czasem pokryta od strony nasłonecznionej delikatnym żółtopomarańczowym, rozmytym rumieńcem. Miąższ biały lub białozielonkawy, gruboziarnisty, kruchy, kwaskowaty, bardzo aromatyczny. • Dojrzałość zbiorcza: koniec sierpnia – początek września (tendencja do opadania); • Zapylacze: Cortland, Gloster, James Grieve, Lobo, Oliwka Żólta, Wealthy.

KOSZTELA

• Opis: bardzo stara odmiana znana już od 1590 roku. Było to ulubione jabłko króla Jana III Sobieskiego i jego żony Marysieńki, drzewko to uprawiane było w ogrodach Pałacu Wilanowskiego, wówczas jeszcze znane jako Wierzbówka Biała. Nazwa Kosztela wiąże się z ciekawą historią. Jak podają źródła historyczne pewnej nieurodzajnej jesieni plony były tak niskie, że na dworze udało się zebrać tylko kosz tych owoców, na co zawiedziony król rzekł: „kosz tylko? ” i tak powstała nazwa Kosztylka, która później przerodziła się w Kosztelę. Jest to drzewo niezmiernie odporne na mróz oraz większość chorób atakujących jabłonie. Drzewo rośnie silnie i owocuje obficie i corocznie. • Owoc: średniej wielkości, jasnozielony i żółtozielony z drobnymi cętkami czasem pokryty lekkim rumieńcem. Miąższ bardzo słodki, kruchy, niezwykle smaczny, aromatyczny. • Dojrzałość zbiorcza: połowa września; • Zapylacze: Boiken, James Grieve, Gloster, Wealthy;

ZŁOTA RENETA

• Opis: Stara odmiana deserowa i przetwórczapochodząca z Francji, doskonale nadaje się do wypieków. Drzewo początkowo rośnie silnie, później słabiej, tworząc szeroką, piramidalną koronę. • Owoc: średniej wielkości owoce, kulistostożkowe, lśniące, zielonożółte, pokryte czerwonopomarańczowym prążkowanym rumieńcem, z żółtawym, ścisłym, kruchym, dość soczystym, słodkowinnym, korzennym miąższem • Dojrzałość zbiorcza: w połowie września • Zapylacze: Oliwka Żółta, James Grieve, Malinowa Oberlandzka, Elstar, Gloster, Idared

SZARA RENETA

• Opis: Jest to stara odmiana. Owoce idealnie nadające się do suszenia, na szarlotkę, placki, do surówek i sałatek. Drzewa o silnym wzroście o kulistych, zagęszczonych koronach. W owocowanie wchodzą średnio wcześnie i owocują obficie co drugi rok. • Owoc: Duży, lekko spłaszczony. Skórka zielona, ordzawiona lub z rumieńcem. Miąższ zwięzły, średnio soczysty, kwaskowaty. • Dojrzałość zbiorcza: pod koniec września lub początek października • Zapylacze: Oliwka Żółta, James Grieve, Malinowa Oberlandzka, Golden Delicious, Elstar, Gloster, Idared, Melrose, Szampion.

MALINOWA OBERLANDZKA

• Opis: bardzo stara odmiana pochodząca najprawdopodobniej z Holandii, drzeworośnie słabo, tworzy kulistą, zagęszczoną koronę. • Owoc: średni lub duży, najczęściej jajowaty, rzadziej kulistospłaszczony. Skórka cienka, w czasie zbioru jasnozielona, pokryta prawie całkowicie brunatnokarminowym rumieńcem. Miąższ biały z zielonkawym odcieniem, pod skórką często różowawy, kruchy, lekki, dość soczysty, kwaskowato-słodki, aromatyczny z malinowym posmakiem, smaczny, deserowy. • Dojrzałość zbiorcza: koniec września • Zapylacze: Oliwka Żółta, Wealthy, Jonathan, Koksa Pomarańczowa.

CORTLAND

• Opis: stara, odmiana pochodząca z USA, przydatność produkcyjna deserowa. Drzewo rośnie średnio silnie tworząc rozłożyste i kuliste korony. Jest to odmiana wytrzymała na mróz dzięki czemu nadaje się do uprawy nawet w najzimniejszych rejonach kraju. W okres owocowania wchodzi wcześnie, owocuje obficie i corocznie. • Owoc: średniej wielkości do dużego, kulisto-spłaszczony. Skórka cienka, z woskowym, sinawym nalotem, zielonożółta, pokryta w dużej części czerwonym, paskowanym rumieńcem, z ciemniejszymi prążkami. Miąższ biały, drobnoziarnisty, kruchy, soczysty, aromatyczny, orzeźwiający, smaczny. • Dojrzałość zbiorcza: koniec września – początek października; • Zapylacze: Idared, Jonathan, Lobo, Red Delicious, Wealthy.

ELSTAR

• Opis: odmiana holenderska, deserowa. Drzewo rośnie średnio silnie i silnie, tworząc kuliste, rozłożyste i mocno zagęszczone korony. W okres owocowania wchodzi wcześnie, owocuje dość obficie, przemiennie. • Owoc: średniej wielkości, a nawet drobny (wymaga bezwzględnie przerzedzania zawiązków), kulisty , wyrównany, regularny. Skórka szorstka, średnio gruba, zielonożółta, pokryta czerwonopomarańczowym, rozmyto-paskowanym rumieńcem, z wyraźniejszymi smużkami. Miąższ żółtawy, ścisły, kruchy, średnioziarnisty, soczysty, korzenno-winny, bardzo smaczny. • Dojrzałość zbiorcza: koniec września-początek października; • Zapylacze: Braeburn, Delikates, Elise, Freedom, Florina, Gala Must, Gloster, Golden Delicious, Granny Smith, James Grieve, Koksa Pomarańczowa, Melrose.

KOKSA POMARAŃCZOWA

• Opis: stara odmiana angielska , amatorska i produkcyjna deserowa. Drzewo rośnie średnio silnie. Odmiana wytrzymała na mróz. W okres owocowania wchodzi wcześnie, owocuje umiarkowanie obficie, z tendencją do owocowania przemiennego. • Owoc: mały lub średniej wielkości, kulisty i kulisto-spłaszczony. Skórka dość gruba, gładka, sucha, bez woskowego nalotu, często z ordzawieniem w formie delikatnej siateczki, zielonożółta, pokryta pomarańczowym rumieńcem, z karminowoczerwonymi smugami i paskami. Miąższ początkowo zielonkawo-kremowy, później żółtawy, kruchy, drobnoziarnisty, zwięzły, soczysty, aromatyczny, słodki, lekko kwaskowaty, wyjątkowo smaczny. • Dojrzałość zbiorcza: koniec września; • Zapylacze: Antonówka, Boiken, Golden Delicious, James Grieve, Jonathan, Oliwka Żółta, Wealthy.

RED BOSKOOP

• Opis: Stara odmiana pochodząca z Holandii. Zwana jest popularnie Szarą Renetą nadająca się do wypieków i przetworów. Drzewo rośnie bardzo silnie, korona kulista, nieco spłaszczona, dość gęsta. Drzewo dość odporne na parcha i mączniaka. • Owoce: Duże, bądź bardzo duże, baryłkowatokuliste. Skórka prawie całkowicie pokryta czerwonym rumieńcem. Miąższ kruchy, kwaśny z korzennym posmakiem. • Dojrzałość zbiorcza: połowa pażdziernika • Zapylacze: Lobo, James Grieve, Gloster, Boiken.

WUELSA (WEALTHY)

• Opis: bardzo stara odmiana amerykańska, którą już bardzo rzadko można spotkać w naszych polskich sadach (drzewa te mają już ok. 40 -50 lat) a szkoda, gdyż jabłoń ta jest niezmiernie odporna na wszelakie choroby, jak mączniak czy parch a co najważniejsze owoce jej są niezwykle smaczne, dają dużo słodkiego soku o miodowej barwie przez co idealnie nadają się zarówno do bezpośredniej konsumpcji jak i na wszelakie przetwory czy wypieki. Drzewo tej odmiany jest wysoce odporne na mróz, tworzy kulistą koronę, wcześnie wchodzi w owocowanie i owocuje obficie i corocznie. • Owoc: średniej wielkości, kulisty, często spłaszczony. Skórka cienka, błyszcząca, zielonożółta pokryta prawie w całości silnym, karminowym, prążkowanym rumieńcem. Miąższ biały, pod skórką lekko różowy, ścisły, kruchy, bardzo soczysty, delikatny. • Dojrzałość zbiorcza: październik

BOIKEN

• Opis: odmiana pochodzenia niemieckiego, wzrost umiarkowany. Korona kulista, luźna. Odmiana odporna na choroby. • Owoc: średniej wielkości, kulistostożkowaty, często duży. Skórka tłusta, początkowo zielona, w miarę dojrzewania żółknąca z odcieniem zielonkawym, niekiedy pokryta rozmytym, różowym rumieńcem. Miąższ jędrny, biały, ścisły, kwaskowaty, smak mierny. • Dojrzałość zbiorcza: październik • Zapylacze: Antonówka Zwykła, Koksa Pomarańczowa, Malinowa Oberlandzka, Jonatan.

STARKING

• Opis: amerykańska odmiana jabłoni. Drzewo rośnie średnio silnie tworząc kulistą koronę z lekko przewieszającymi się pędami. W okres owocowania wchodzi dość wcześnie, owocuje obficie i regularnie. Odmiana wytrzymała na mrozoodporna na mączniaka, dobrze znosi suszę. • Owoc: duży lub średniej wielkości, stożkowaty, wydłużony. Skórka mocna, gruba, pokryta prawie w całości buraczkowoczerwonym rumieńcem. Miąższ biały, jędrny, kruchy, soczysty, kwaskowato-słodki, aromatyczny, orzeźwiający, bardzo smaczny. • Dojrzałość zbiorcza: połowa października Zapylacze: Golden Delicious, Koksa Pomarańczowa.

koniec