Ouderenmishandeling De medische sector belicht knelpunten in het

Ouderenmishandeling De medische sector belicht: knelpunten in het heden, uitdagingen voor de toekomst. Luc Van de Ven Klinisch Ouderenpsycholoog UPC-KULeuven, campus Leuven

Inleidende reflecties • Multidisciplinair werk • Thuiszorg en ziekenhuis: erg verschillend uitgangspunt • Spoedgevallen, raadpleging, afdeling geriatrie/psychiatrie: idem • Prevalentie blijft moeilijke oefening • Gemeenschappelijk: ‘met de mond vol tanden’, ‘de kunst van het haalbare’

Eerste knelpunt: diagnostiek • Is dit mishandeling? Ontspoorde zorg? Meestal vage signalen. • Occasioneel of systematisch? Ter kwader trouw? Bewust? • Slachtoffer is vaak geen aanklager. • Aanklager is soms geen slachtoffer. • Specifiek probleem: dementie

Gesprek met de oudere en diens omgeving. d. i. zowel diagnostiek als behandeling. Betr. de oudere: − ‘stille signalen’: apathie, angst, terughoudendheid − voorwaarden voor hulpverlener: − kennis van individuele levensloop − algemene ouderenpsychologie − ouderenpsychiatrie n. b. : − beginnende dementie − persoonlijkheidsproblematiek − paranoïde stoornis

Gesprek Met de familie (belangrijke derden) − Familiale diagnostiek − Familiale geschiedenis − Intergenerationele transmissie? − Macht binnen koppel/familie − Inschatten (en benoemen) van zorglast n. b. : begrijpelijk maken ≠ legitimeren − Niet direct beschuldigen − Vermijden van de term ‘ouderenmishandeling’ − Vaak herdefiniëren: van ‘dader en slachtoffer’ naar ‘een familie met problemen’

De persoon van de hulpverlener als diagnostisch instrument • Mijn geschiedenis kleurt mijn diagnostiek (opvattingen, waarden, gevoeligheden, …) n. b. : Tegenoverdracht • Daarom: ook diagnostiek is teamwerk. Huisarts vaak in ‘eenzame positie’.

Uitdagingen: tussen droom en daad… • Ziekenhuisopname kan voordelen bieden. • Overleg thuiszorg – ziekenhuis. • Inschakelen van specialisten in de familietherapie bij ouderen: – opleiding – ervaring – evenwicht tussen ‘joinen’ en ‘autoriteit’ – leeftijd/statuut

Uitdagingen: tussen droom en daad… Staan (ook) wetten in den weg en praktische bezwaren…. − ‘ligduur’ geriatrische afdeling − Betaalbaarheid WZC

Uitdagingen: tussen droom en daad… Bij ontslag uit het ziekenhuis − Assertieve hulpverlening − Voorwaarden voor ontslag − Contract − Installeren van thuiszorg mét gezamenlijk gesprek vooraf. − In duidelijk en extreme gevallen: arts kan het familielid als vertegenwoordiger van de (wilsonbekwame) patiënt ‘neutraliseren’ n. b. : dossier

Uitdagingen: tussen droom en daad… Bij ontslag uit het ziekenhuis − Huisarts houdt voet tussen de deur (maak van hem/haar niet de vijand of de spion)

Algemene Preventie Maatregelen • Zorgzame samenleving • Sensibiliseren van professionele hulpverleners • Niet idealiseren van thuiszorg n. b. : beste preventie ═ zorgvuldig, deskundig en geëngageerd werken met probleem dat zich vandaag aandient.