OSMANLI MPARATORLUU OSMANLI DEVLETNN KURULUU Trk tarihinin en

OSMANLI İMPARATORLUĞU

OSMANLI DEVLETİ’NİN KURULUŞU Türk tarihinin en önemli devletlerinden birisi olan Osmanlı devleti, Oğuzların Kayı boyuna mensup Türkmenler tarafından kurulmuştur. Osmanlı Devleti, adını kurucusu Osman Bey’den almıştır.

Osmanlıların Anadolu’ya Gelişi � Moğol baskısı nedeniyle yurtlarını terk eden Kayı boyu, Ertuğrul Gazi’nin önderliğinde Anadolu’ya geldiler. Anadolu’da Moğollara karşı Türkiye Selçuklularına yardım ettiler. Türkiye Selçuklu hükümdarı I. Alaeddin Keykubat tarafından önce Ankara’nın batısındaki Karacadağ’a yerleştirildiler. Daha sonra da Bizans sınırındaki Söğüt ve Domaniç’i yaylak ve kışlak olarak kullanmaya başladılar. UYARI Türkiye Selçuklu Devleti, doğudan gelen Türkmenleri düzenli bir şekilde Türk Bizans sınırına yerleştirmiştir. Bunlara uç beyliği denilmiştir, Uç beylikleri sınırların güvenliğini sağlamış, düşman ülkelere akınlar yapmış düşman hakkında bilgi toplamıştır.

Ertuğrul Gazi’nin ölümünden sonra(1281) yerine geçen Osman Bey, Türkiye Selçuklu Devleti’nin iyice zayıflaması üzerine bağımsızlığını ilan etmiştir. Böylece Osmanlı Devleti resmen kurulmuştur. (1299)

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesini Sağlayan Etkenler � • • Coğrafi konumun genişlemeye uygun olması Merkezi otoritenin güçlü olması Bizans’la sınır olunması ve Bizans’ın karışıklık içinde olması Yetenekli padişahların iş başına gelmesi Hoşgörü ve iskan politikası uygulanması. � Batı yönünde ilerleme politikası � Beyliklerle iyi geçinmesi � Balkanlar’da karışıklıklar yaşanması � Güçlü bir askeri teşkilatın bulunması � Türkmenlerin ve Ahilerin desteğinin alınmasıdır.

Osman Bey (1299 1324) � Beyliği kurucusudur. � Söğüt, Bilecik, Yarhisar, Yan dhaisar gibi yerler merkez olmuştur. � Bizans tekfurları ile yapılan 1302 Koyunhisar (Bafeon) Savaşı’nda Osmanlı Devleti zafer elde etmiştir � Şeyh Edebali’nin kızıyla evlenerek Ahilik Teşkilatı’nın desteğini almıştır. Şeyh Edebali

Ey Oğul!, Beysin Bundan sonra öfke bize, uysallık sana… Güceniklik bize, katlanmak sana… Acizlik bize, yanılgı bize, hoş görmek sana… Geçimsizlikler, çatışmalar, anlaşmazlıklar bize, adalet sana… Kötü göz, şom ağız, haksız yorum bize, bağışlama sana… Ey Oğul! Bundan sonra bölmek bize, bütünleştirmek sana… Üşengeçlik bize, uyarmak, gayretlendirmek, şekillendirmek sana… Ey Oğul! Sabretmezsini bil, vaktinden önce çiçek açmaz… Şunu da unutma! “İnsan”ı yaşat ki, devlet yaşasın! Ey Oğul! Yükün ağır, işin çetin, gücün kıla bağlı. Allah yardımcın olsun!. . . ” Şeyh Edebalı’nın Osman Gazi’ye vasiyeti

Orhan Gazi Dönemi (1324 1362) � Bursa alınarak bu dönemde başkent yapıldı. � Karasioğulları Beyliği alındı. � Çimpe Kalesi alınarak, Rumeli’ye geçiş için önemli bir üs elde edilmiştir. � İlk gümüş para bastırıldı. � Düzenli ordu birlikleri(Yaya ve Müsellem)kurulmuştur. ve Divan ı Hümayun örgütü kurulmuştur.

I. Murat Dönemi(1362 1389) � Edirne alınarak, başkent yapıldı. � Ankara alındı. � Germiyanoğulları, Hamitoğ ulları ve Candaroğulları gibi beylikler alındı. � Yeniçeri kuruldu. � Tımar Sistemi kuruldu. � Rumeli Beyliği kuruldu

Yıldırım Bayezid Dönemi(1398 1402) � Anadolu siyasal birliği sağlanmaya yönelik çalışmalar bulundu. � İstanbul’u kuşattı; ancak başarılı olamadı. � Balkanlarda, Haçlılarla mücadele etti. � Anadolu Hisarı’nı yaptırdı. � Gelibolu’da ilk Osmanlı tersanesi kurdu.

Ankara Savaşı(1402) � Ankara Muharebesi, Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid ile Timur arasında, Ankara'nın Çubuk Ovası'nda yapılan savaş. Geç ortaçağ tarihinin en kanlı meydan savaşlarından biri olan ve Osmanlıların yenilgisiyle sonuçlanan Ankara Muharebesi, Osmanlı Devleti'nin parçalanmasına ve Fetret Devri (1402 1413) olarak bilinen bir iktidar boşluğu döneminin yaşanmasına yol açtı.

Fetret Devri(1402 1413) � Ankara Savaşı’ndan sonra yaşanan taht kavgaları ve iç savaşlarla geçen 11 yıllık süreçtir. bu dönemde Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda izlediği hoşgörü siyaseti nedeniyle, Balkanlarda kendilerine karşı ayaklanma veya toprak kaybı olmamıştır. � Fetret Devri’ne son vererek, düzeni tekrar sağlayan kişi Çelebi Mehmet olmuştur.

Çelebi Mehmet Dönemi(1413 1421) �Fetret Devri’ne son vererek devleti dağılmaktan kurtardığı için, ”İkinci Kurucu” olarak kabul edilir. �Anadolu Türk Siyasi birliğini sağlayamaya yönelik çalışmalarda bulunmuştur.

II. Murat Dönemi(1421 1451) � Anadolu Türk Siyasal birliğini sağlamak amacıyla çalışmalarda bulundu. � Balkanlarda Haçlılarla Varna ve II. Kosova Savaşlarını gerçekleştirdi. � II. Kosova Savaşı’yla Osmanlı Devleti’nin Balkanda egemenliği bu dönemde kesinleşmiştir.

OSMANLI ORDUSU

A. KAPIKULU (MERKEZ ORDUSU) ASKERLERİ � I. Murat zamanında savaş esiri çocukların asker ola rak yetiştirilmesi amacıyla kuruldu. Kapıkulu ordusu piyadeler ve süvariler olmak üzere ikiye ayrılıyordu. 1. Kapıkulu Piyadeleri a) Acemi Ocağı : Devşirilen çocukların getirildiği ilk ocaktır. Burada ilk askeri eğitim verilirdi. Acemi Ocağında eğitimlerini tamamlayan devşirmelerin bir kısmı enderuna gönderilirken bir kısmı da diğer Kapıkulu Ocaklarına gönderilirlerdi.

� b) Yeniçeri Ocağı : I. Murat zamanında kurulmuş tur. Osmanlı ordusunun yaya (Piyade) askerleri dir. Komutanlarına Yeniçeri Ağası denilirdi. Ye niçeriler savaş zamanında padişahın yanında yer alırlardı. Barış zamanında ise Divanın koruyucu luğunu ve İstanbul'un güvenliğini sağlarlardı

� c) Cebeci Ocağı : Yeniçerilerin silahlarını yapan, tamir eden ve saklayan ocaktı. � d) Topçu Ocağı : Orduya ait topların yapımı, bakı mı ve savaşlarda kullanılması ile görevli ocaktı. � e) Top Arabacılar Ocağı : Topların sefer sırasında taşınmasıyla görevli idi. � f) Lağımcı Ocağı: Kale kuşatmalarında tünel ka zarak surların altına patlayıcılar koyan ve patla tan ocaktır. � g) Humbaracı Ocağı : Dinamit, bomba, havan topu yapan ve kullanan ocaktır. � h) Tulumbacı Ocağı: Lale Devri'nde açılan itfaiye ocağıdır. � ı) Doğancı ve Turnacı Ocağı : Haberleşme ve avlanmada kullanılan kuşları eğitmekle görevli ocaktır. � i) Saka Ocağı : Ordunun su ihtiyacını karşılayan ocaktır

B. EYALET ASKERLERİ � 1. Tımarlı Sipahiler � Dirlik arazi sahipleri (has, zeamet ve tımar) tarafından yetiştirilen askerlerdir. Tamamı atlı askerlerdir. Bunlar maaş almazlar, geçimlerini dirliklerden sağlarlardı. Osmanlı ordusunun asıl gücünü oluştururlardı. II. Mahmut zamanında tımarlara son verilince Tımarlı Si pahiler de ortadan kalktı.

� 2. Akıncılar �Osmanlı Devleti'nin Hıristiyan ülkelerle olan sınırlarda ki eyaletlerde bulunurlardı. Düşman ülkelerine akınlar yaparak askeri hedefleri tahrip ederler, düşman kuv vetleri hakkında bilgi toplarlardı.

C. YARDIMCI KUVVETLER � 1. Azaplar � Orduya sefer sırasında yol açarlar ve köprü kurarlardı. � 2. Yaya ve Müsellemler � Orhan Bey zamanında kurulan ilk daimi ordudur. Ka pıkulu ordusu kurulunca geri hizmetlere verildi. � 3. Gönüllüler � Eli silah tutan Müslüman ve Hıristiyanların kendi is tekleri ile savaşa katılmaları ile oluşan birliklerdi. � 4. Derbentçiler � Önemli yollar üzerindeki geçitleri koruyan askerlerdir

Osmanlı Devleti’nde Devlet Yönetimi � 1. Padişah : Padişahlar Fatih'e kadar (1475) diva nın başkanı idiler. Fatih'ten sonra padişahlar divan toplantılarına katılmadılar. � 2. Vezir i Azam (sadrazam): Padişahın mutlak vekili olup günümüzdeki Başbakan' in konumundadır. Padişah mührünü taşır, padişah adına tayin ve terfiler yapar ve devlet işlerini yürütürdü. Sadrazamlar padişah yerine sefere çıktıkları zaman "Serdar ı Ekrem"(Büyük Asker) unvanı alırlardı.

� 3. Vezirler: Günümüzde Devlet Bakanları konumunda olan vezirler daha çok askeri ve siyasi işlerden sorumlu idiler. Tecrübeli birer devlet adamı olup vezir i azamın yardımcısı idiler. Osmanlı Devleti büyüdükçe sayıları artmıştır.

� 4. Kazaskerler: Anadolu ve Rumeli Kazaskeri ol mak üzere sayıları ikidir. Adalet, eğitim, kültür ve diyanet işlerine bakarlardı. Divandaki büyük da valara bakan kazaskerler ayrıca kadı ve müder rislerin (profesör) tayin ve terfilerine bakarlardı. Günümüzdeki hem Milli Eğitim hem Adalet Bakanı konumundaydılar.

� 6. Nişancı: Protokol, yazı ve tapu işlerinde sorumlu idi. Padişah adına yazılan ferman, berat ve diğer belgelere padişahın tuğrasını (imzasını) çekerdi. Osmanlı kanunlarını çok iyi bilen nişancılar gerektiği zaman Divana bilgi verirlerdi. � • Bu görevlilerden başka 16. yüzyıldan itibaren di van üyeleri arasında din işlerinden sorumlu Müf tü(Şeyhülislam), donanmadan sorumlu Kaptan ı Derya ve dış işlerinden sorumlu Reis'ül Küttap da katılmıştır.

� 5. Defterdarlar: Günümüzdeki Maliye Bakanı' nın konumunda olan defterdarlar, devletin bütün mali işlerinden sorumludur. Anadolu ve Rumeli def terdarları olmak üzere sayıları ikidir.

� 6. Şeyhülislam: Divan’da alınan kararların dine uygun olup olmadığı konusunda fetva verir. 15. yy. da Divan’ın doğal üyesi olmuştur. Şeyhülislam, sad razamla eşit sayılmıştır.

HAZIRLAYAN Umuthan Tilev Eskişehir Adalet i. ö. o 7/H