Ortak Piyasa Dzeni OPD Gerekliliklerine Uyum iin Strateji

Ortak Piyasa Düzeni (OPD) Gerekliliklerine Uyum için Strateji Geliştirilmesi Teknik Yardım Projesi TR 2014/AG/10 -A 1 -01/001 Bu proje, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortak finanse edilmektedir. Sınıflandırma hakkında genel bilgiler: Tanımlar Önemi Kullanımı Sınıflandırma eğitimi Mart 2018 1

Karkas sınıflandırması nedir? AB’de (ve Norveç gibi diğer bazı ülkelerde) büyükbaş, koyun ve domuz karkas sınıflandırması tek bir sistem (SEUROP) üzerinden yapılmaktadır. Sınıflandırma sonucu, et miktarına (önemli kısımlarda) ve karkastaki yağ oranına yönelik bir tahmin verir. Karkası mümkün olduğunca kesin bir şekilde tanımlar. 2

Belirli unsurlar Karkas sınıflandırma unsurları: • karkas, kesilmiş bir hayvanın kanının akması, iç organların çıkarılması ve derinin yüzülmesinin ardından geriye kalan tüm vücudunu ifade etmektedir; • yarım karkas, karkasın her bir boyun omuru, sırt omuru, bel omuru ve kuyruk sokumu omurundan ve göğüs kemiği ile leğen kemiğinin birleşim noktasından simetrik olarak bölünmesiyle elde edilen ürünü ifade etmektedir. Bu tanımlar küçükbaş karkasları için de geçerlidir. • Kategoriler: yaş ve cinsiyetine göre • Konformasyon sınıfları: önemli kısımlardaki et miktarına göre (büyükbaş ve küçükbaş) • Yağ örtüsü: karkasın içindeki ve üzerindeki yağ oranına göre. 3

Sınıflandırmanın tek bir sistem üzerinden yapılmasının önemi Tek bir sınıflandırma sistemi olmasının faydaları: • Topluluk içi ve hatta üçüncü ülkelerle yapılan ticareti teşvik eder. Bu sistemle arz ve talep arasında daha iyi bağlantı kurulabilir. • AB’deki tüm tüccarlar/çiftciler/et firmaları iççin aldıkları/sattıkları veya işledikleri karkasların sınıflandırma sonuçlarını tek bir biçimde alma olanağı sunar • Şeffaf bir fiyat raporlama sisteminin uygulanmasına olanak tanır • Piyasa destek önlemlerinin tek biçimde uygulanmasına katkı sağlar • Tarafsız denetim gereklilikleri yeknesaklığa katkı sağlar SEUROP sistemi et kalitesini (örn. yumuşaklık) ve et rengini (hafif kuzular hariç) hesaba katmaz. Yani, aynı sınıflar içerisinde tür, besleme ve muhafaza sistemi gibi farkı unsurlar sebebiyle piyasa fiyatları farklılık gösterebilir. Bu nedenle karkas sınıflandırmasının tüketiciler için bir değeri yoktur. U 2 sınıfından bir karkasın bifteği, O 4 sınıfından bir karkasın bifteğinden daha kötü olabilir. 4

AB’de sınıflandırmanın tarihçesi (sığır) • AB’de sınıflandırma 1970’lerde büyükbaş sektörüne müdahale ve fiyat raporlaması aracı olarak uygulanmaya başlamıştır • 1970’lerde bazı Üye Devletlerde büyükbaş hayvanlara yönelik ulusal sınıflandırma sistemleri uygulanmaya başlamıştır • 1981 yılında tek bir sisteme (EUROP) geçilmiş ve EUROP sınıflandırması kamu depolaması (müdahale) ve fiyat raporlama için zorunlu hale getirilmiştir(1208/1981 ve 563/1982 sayılı Tüzükler) • 1991 yılında sistem AB’de tüm erişkin büyükbaş hayvan kesimlerinin sınıflandırılması için zorunlu hale getirilmiştir (344/1991 sayılı Tüzük) • Sonraki gelişmeler: S-sınıfının getirilmesi, 2003 yılında otomatik sınıflandırma sistemlerinin getirilmesi. Bu sistemlerin İrlanda, Birleşik Krallık, Fransa, Danimarka ve İspanya’da uygulanması. 2013 yılında V ve Z kategorilerinin getirilmesi. 5

AB’de sınıflandırmanın tarihçesi (domuz) Sınıflandırma (domuz) ilk olarak 1930 yılında ortaya çıkmıştır. 1960’larda domuzlara yönelik ulusal sınıflandırma sistemleri zaten bulunmaktaydı. 1967’de ağırlık ve yağ kalınlığına göre bir AB sistemi (5 sınıf, AA, A, B, C ve D) yürürlüğe girmiştir (211 -1967 sayılı Tüzük). 1975’te, ağırlık aralığına ((60/70; 70/80; 80/90 ve 90/100) ve ağırlık aralığı başına farklı yağ kalınlıklarına göre yeni bir yeknesak AB sistemi getirilmiştir. EAA, A, B ve C kas gelişimi ile ilgiliyken, 1, 2, 3 ve 4 yağ kalınlığı ile ilgilidir. 1988’de geçerli sınıflandırma sistemleri itibariyle, yağsız et yüzdesine dayanan yeni bir sistem (SEUROP) getirilmiştir. 6

AB’de sınıflandırmanın tarihçesi (koyun) 1992’de koyun sınıflandırma sistemine ilişkin bir tüzük yayınlanmıştır. Bu tüzüğün amacı, 1997’nin sonuna kadar tüm kesimhanelerin sınıflandırmaya uymalarını sağlamaktı. Ancak sistem gönüllülük esasında kalmıştır. 7

Sığır sınıflandırmasında belirli unsurlar (1) Kategoriler: V: 8 aydan küçük hayvanlar Z: 8 -12 aylık hayvanlar A: 12 -24 aylık kısırlaştırılmamış erkek hayvanlar B: 24 aylık kısırlaştırılmamış erkek hayvanlar C: 12 aylık kısırlaştırılmış erkek hayvanlar D: buzağılamış dişi hayvanlar E: 12 aylık diğer dişi hayvanlar AB sınıflandırmasında V kategorisi (dana) şart koşulmamaktadır 8

Sığır sınıflandırmasında belirli unsurlar (2) Konformasyon ve Yağ örtüsü sınıfları Her sınıf alt sınıflara ayrılabilir. Düşük Yağ örtüsü Çok yüksek Üstün Mükemmel Konformasyon Yapı Zayıf 9

Domuz sınıflandırmasında belirli unsurlar (1) Kategori: Damızlık domuzlar hariç kesimi yapılan tüm domuzlar. 10

Domuz sınıflandırmasında belirli unsurlar (2) Sınıflar: S: karkas ağırlığının %60’ı veya daha fazlası yağsız et E: %55 < %60 yağsız et U: ≥ %50 < %55 yağsız et R: ≥ %45 < %50 yağsız et O: ≥ %40 < %45 yağsız et P: < %40 yağsız et 11

Koyun sınıflandırmasında belirli unsurlar (1) Kategoriler: A: L: 12 aydan küçük koyunlar (kuzu) B: S: Diğer koyunlar 12

Koyun sınıflandırmasında belirli unsurlar (2) Konformasyon ve Yağ örtüsü sınıfları Her sınıf alt sınıflara ayrılabilir. Düşük Yağ örtüsü Çok yüksek Üstün Mükemmel Konformasyon Yapı Zayıf 13

Koyun sınıflandırmasında belirli unsurlar (3) 13 kg’nin altındaki kuzular (hafif kuzular) için sınıflandırma sistemi ; üç ağırlık kategorisi ve her bir ağırlık kategorisinde et rengi ve yağ sınıfına göre değerlendirilen iki nitelik 14

Bazı rakamlar Domuz: AB 28’deki toplam üretim: 257. 000 baş Sınıflandırılan: %90; S sınıfı: %57, E: %34, U: %7, R: %2 Büyükbaş hayvan: AB 28’deki toplam üretim: 26. 480. 000 baş (buzağılar dahil) Sınıflandırılan: %65 Koyun: Toplam üretim 925. 000 ton; 39 milyon baş Sınıflandırma: %11, 7 15

Konformasyon sınıflandırmasının yüzde olarak sonuçları Konf. Sınıfı Kat. Z S/E Üstün Mükemmel 1, 7 U çok iyi A B C D E 8, 3 6, 9 0, 6 2, 4 2, 8 11, 4 35, 1 15, 9 16, 2 5, 2 24 R iyi 21, 6 26, 6 29, 4 36, 6 16, 1 42, 8 O vasat 48, 3 40, 9 38, 3 36, 2 24, 5 P düşük kaliteli 17 7 8, 3 40 5, 9 25, 4 4, 7 16

Konformasyon sınıflandırmasının yüzde olarak sonuçları Konf. Sınıfı Kat. 1 Z A 11, 4 B C D E 3, 3 12, 4 1 17, 7 2, 5 2 62, 5 50, 1 54 12 26, 2 16, 8 3 25, 7 44, 7 30, 9 51, 9 43, 9 51, 6 4 0, 3 1, 9 2, 4 34, 7 10, 9 27, 5 5 0 0 0, 1 0, 5 1, 4 1, 6 17

AB’de Sınıflandırma 2016 18

Ortak Piyasa Düzeni (OPD) Gerekliliklerine Uyum için Strateji Geliştirilmesi Teknik Yardım Projesi TR 2014/AG/10 -A 1 -01/001 Bu proje, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortak finanse edilmektedir. İlginiz için teşekkürler Sorusu olan? 19

Bu yayın Avrupa Birliği mali desteği ile hazırlanmıştır. Bu yayının içeriği tamamen NIRAS IC Sp. z o. o. sorumluluğundadır ve hiçbir şekilde Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmamaktadır.