OPIEKA OKOOPORODOWA POLSKA 2016 Stanisaw Radowicki Konsultant Krajowy

OPIEKA OKOŁOPORODOWA POLSKA – 2016 Stanisław Radowicki Konsultant Krajowy w dziedzinie położnictwa i ginekologii RADA NAUKOWA – MINISTERSTWO ZDROWIA Warszawa 25 maja 2017 r

OPIEKA OKOŁOPORODOWA – DEFINICJE WHO • Opieka okołoporodowa = system organizacyjny oraz zbiór procedur medycznych mających zapewnić optymalną opiekę nad kobietą w okresie ciąży porodu i połogu • Opieka perinatalna = system organizacyjny oraz zbiór procedur medycznych (w tym terapia płodu) mających zapewnić optymalną opiekę nad kobietą w ciąży powikłanej od 22 tygodnia ciąży do 7 dnia po porodzie (Perinatal health care) • Opieka neonatologiczna = system organizacyjny oraz zbiór procedur medycznych mających zapewnić optymalną opiekę nad noworodkiem Współczynnik umieralności okołoporodowej Współczynnik ogólny urodzeń martwych i zgonów na 1000 urodzeń (żywych i martwych) WHO 215, 2016

AKTUALNY MODEL OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ Sektor publiczny POZ AOS Szpitale Oddział położniczy W całości finansowany przez NFZ Sektor niepubliczny przepływ pacjentek Gabinety prywatne Przychodnie przyszpitalne Szpitale Oddział położniczy Częściowe finansowanie przez NFZ Każdy ze świadczeniodawców realizuje opiekę niezależnie od siebie. Problemy pojawiają się w zakresie współpracy różnych świadczeniodawców

DEMOGRAFIA – POLSKA 2016 • Liczba ludności w tym kobiet - 38. 432. 992 - 19. 839. 826 stan na dzień 31. 12. 2016 • Liczba urodzeń 2016 - 379. 440 (+ 9380) • Liczba urodzeń 2015 - 370. 060 GUS 2016, MZ-29 2017

DEMOGRAFIA – POLSKA 2015/16 Urodzenia GUS 2016 r - przyrost naturalny: - 0, 3‰ - liczba urodzeń: - 379. 440

DEMOGRAFIA – POLSKA 2015/16 Dzietność 2016 - współczynnik dzietności = 1, 32 2015 - współczynnik dzietności = 1, 28 2016 – współczynnik dzietności = 1, 32 Na sto kobiet w wieku rozrodczym przypada 132 urodzonych dzieci GUS 2016

PRZYROST NATURALNY - UNIA EUROPEJSKA A POLSKA 2015/16 2016 r przyrost naturalny - 0, 2‰ GUS 2016

PODSTAWY PRAWNO – ADMINISTRACYJNE FUNKCJONOWANIA PIONU POŁOŻNICZEGO W POLSCE • • Narodowy Fundusz Zdrowia – poziomy referencyjne Ministerstwo Zdrowia - Program Opieki Perinatalnej Rozporządzenie Ministra Zdrowia – Standardy postępowania medycznego z zakresu opieki okołoporodowej nad kobiet w okresie fizjologicznej ciąży, porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem Rozporządzenie Ministra Zdrowia – Standardy postępowania medycznego z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie ciąży, porodu, połogu w przypadkach występowania określonych powikłań Polskie Towarzystwo Ginekologiczne – Standardy postępowania w położnictwie i ginekologii Nowy Program Specjalizacji w dziedzinie położnictwa i ginekologii Karta Przebiegu Ciąży – wzór przekazano do Ministerstwa Zdrowia UWAGA: Projekt Ustawy z dnia 26. 09. 2016 o zmianach Ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych uwzględnia trójstopniową opiekę okołoporodową

SCHEMAT ORGANIZACYJNY ODDZIAŁÓW POŁOŻNICZYCH CENTRA PERINATOLOGII MEDYCYNA PŁODU Trzeci poziom referencyjny – oddział położniczy Kliniki Uniwersytetów Medycznych Szpitale Wojewódzkie (wybrane) 20/80% Drugi poziom referencyjny – oddział położniczy Szpitale Wojewódzkie Szpitale Miejskie (wybrane) 60/40% Pierwszy poziom referencyjny – oddział położniczy Szpitale Powiatowe Szpitale Miejskie 85/15% + Oddział Neonatologii

ODDZIAŁY POŁOŻNICZE POZIOMY OPIEKI PERINATALNEJ 2015 MZ-29 2016

UMIERALNOŚĆ OKOŁOPORODOWA 2001 - 2015 2001 2016 Masa ciała ≥ 500 g 46, 4% MZ-29 2016

Masa ciała > 500 UMIERALNOŚĆ OKOŁOPORODOWA – POLSKA 2016 (DANE WSTĘPNE) Województwo Urodzenia ogółem Umieralność okołoporodowa Martwe urodzenia Zgony Martwe + Zgony liczba % liczba ‰ 9871 2, 6 20 2, 03 11 1, 11 31 3, 14 Podlaskie 11516 3, 0 31 2, 69 10 0, 87 41 3, 56 Lubelskie 18226 4, 8 44 2, 41 26 1, 43 70 3, 84 Małopolskie 36995 9, 7 115 3, 11 42 1, 14 157 4, 24 9415 2, 5 20 2, 12 40 4, 25 Dolnośląskie 27610 7, 3 82 2, 97 44 1, 59 126 4, 56 Śląskie 42853 11, 3 129 3, 01 68 1, 59 197 4, 60 Mazowieckie 60471 15, 9 172 2, 84 117 1, 93 289 4, 78 Wielkopolskie 38473 10, 1 128 3, 33 57 1, 48 185 4, 81 Zachodniopomorskie 15880 4, 2 52 3, 27 27 1, 70 79 4, 97 Kujawsko-Pomorskie 18127 4, 8 57 3, 14 34 1, 88 91 5, 02 Warmińsko-Mazurskie 13622 3, 6 48 3, 52 22 1, 62 70 5, 14 Pomorskie 25090 6, 6 90 3. 59 40 1, 59 130 5, 18 Podkarpackie 20226 5, 3 63 3, 11 45 2, 22 108 5, 34 Opolskie 8583 2, 3 30 3, 50 20 2, 33 50 5, 83 Łódzkie 22482 5, 9 63 2, 80 78 3, 47 141 6, 27 Świętokrzyskie Lubuskie POLSKA 2016 379. 440 100, 0 1144 3, 01 661 1, 74 1805 4, 76 POLSKA 2015 370. 060 100, 0 1075 2, 90 587 1, 59 1662 4, 49 MZ-29 2016

WSPÓŁCZYNNIK UMIERALNOŚCI OKOŁOPORODOWEJ POZIOMY REFERENCYJNE - 2015 Masa ciała > 500 g MZ 29 2016

UMIERALNOŚĆ OKOŁOPORODOWA - 2015 WMMU 500 – 999 g 2015 – 39, 9% 2014 – 41, 3% 1, 4% Opieka neonatologiczna pozwala na uratowanie życia noworodków o masie urodzeniowej 420 g - 13 - 22 - 35 MZ-29 2016

URODZENIA W GRUPACH MAŁEJ MASY URODZENIOWEJ 2015 Województwo Urodzenia ogółem w tym 500 – 2499 g 500 – 999 g 1000 – 2490 g n % n % Dolnośląskie 26769 7, 2 1681 6, 3 116 0, 4 1566 5, 9 Kujawsko-Pomorskie 19210 5, 2 1112 5, 8 80 0, 4 1032 5, 4 Lubelskie 17945 4, 8 1203 6, 7 57 0, 3 1146 6, 4 Lubuskie 9304 2, 5 582 6, 3 39 0, 4 543 5, 8 Łódzkie 21954 5, 9 1533 7, 0 118 0, 5 1415 6, 4 Małopolskie 35657 9, 6 2160 6, 1 149 0, 4 2011 5, 6 Mazowieckie 58909 15, 9 3320 5, 6 233 0, 4 3087 5, 2 8301 2, 2 477 5, 7 29 0, 3 448 5, 4 Podkarpackie 19486 5, 3 1124 5, 8 87 0, 4 1037 5, 3 Podlaskie 10905 2, 9 584 5, 4 48 0, 4 536 4, 9 Pomorskie 23912 6, 5 1288 5, 4 126 0, 5 1162 4, 9 Śląskie 42236 11, 4 2840 6, 7 196 0, 5 2644 6, 3 9917 2, 7 527 5, 3 37 0, 4 489 4, 9 Warmińsko-Mazurskie 13282 3, 6 781 5, 9 54 0, 4 727 5, 5 Wielkopolskie 36787 9, 9 2030 5, 5 152 0, 4 1878 5, 1 Zachodniopomorskie 15486 4, 2 993 6, 4 60 0, 4 933 6, 0 370. 060 100, 0 22234 6, 0 1580 0, 4 20654 5, 6 Opolskie Świętokrzyskie POLSKA 2015 MZ-29 2016

MONITOROWANIE PRZEBIEGU CIĄŻY Łącznie 8 badań w czasie trwania ciąży Dz. U. 187, 2010

PROGRAM BADAŃ PRENATALNYCH „Badania prenatalne pozwalają na wczesne wykluczenie lub stwierdzenie u nienarodzone dziecka wad rozwojowych i umożliwiają szybkie podjęcie leczenia, powinny być dostępne dla wszystkich ciężarnych w Polsce” (Raport NIK – 2016) Liczba kobiet objętych programem badań prenatalnych w 2015 r Województwo Polska Badanie USG Liczba badanych do 35 r. ż. > 35 r. ż. i później razem 49. 073 41. 622 90. 695 Badanie biochemiczna Amnioskopia Badanie genetyczne Ocena płodowego DNA we krwi matki

KARTA PRZEBIEGU CIĄŻY

URODZENIA ŻYWE WG WIEKU MATKI I WOJEWÓDZTWA - 2015 GUS 2016

URODZENIA WG MIEJSCA PORODU - 2015 GUS 2016

ZGONY MATEK 2009 - 2015 Rok Urodzenia żywe Położnicze 2009 412. 400 2010 w tym: Niepołożnicze bezpośrednie 21 17 409. 000 16 16 0 7 2011 384. 900 10 7 3 5 2012 385. 000 9 8 1 5 2013 366. 500 5 5 0 4 2014 371. 400 5 5 0 3 2015 369. 000 0* 0 0 2 2009 – 2015 2. 698. 700 66 58 8 43 * dokumentacje 3 przypadków w trakcie opracowania Rok 2014: 1 zgon matki: 75. 000 żywych urodzeń MZ-29 2016

MZ-29 2016 CIĘCIE CESARSKIE 2001 -2015

CIĘCIA CESARSKIE WG WOJEWÓDZTW - 2016 Porody Województwo 2015 Cięcie cesarskie CC n % % Dolnośląskie 27215 7, 2 12790 47, 0 46, 8 Kujawsko-Pomorskie 17915 4, 7 6130 34, 2 34, 5 Lubelskie 18001 4, 8 8218 45, 7 46, 1 Lubuskie 9323 2, 4 3956 42, 4 43, 1 Łódzkie 22179 5, 9 11567 52, 2 51, 0 Małopolskie 36627 9, 7 17323 47, 3 45, 9 Mazowieckie 59789 15, 9 24651 41, 2 40, 2 8494 2, 2 3906 46, 0 Podkarpackie 20003 5, 3 10268 51, 3 50, 8 Podlaskie 11419 3, 0 5465 47, 9 47, 5 Pomorskie 24796 6, 6 8147 32, 9 32, 4 Śląskie 42418 11, 3 18504 43, 6 44, 4 9749 2, 6 4954 50, 8 50, 3 Warmińsko-Mazurskie 13439 3, 6 5757 42, 8 43, 3 Wielkopolskie 37728 10, 0 14067 37, 3 37, 2 Zachodniopomorskie 15717 4, 2 7645 48, 8 48, 2 374. 812 100, 0 163. 340 43, 6 43, 2 Opolskie Świętokrzyskie POLSKA 2016 MZ-29 2017

CIĘCIA CESARSKIE A POZIOMY REFERENCYJNE 2015 MZ-29 2016

CIĘCIA CESARSKIE A SZPITALE WG LICZBY PORODÓW 2015 MZ-29 2016

CIĘCIE CESARSKIE A UMIERALNOŚĆ OKOŁOPORODOWA - 2015 Województwo Porody ogółem Cięcia cesarskie Umieralność okołoporodowa liczba % ‰ 364295 157553 43, 2 4, 4 Pomorskie 23662 7666 32, 4 5, 1 Kujawsko-Pomorskie 17175 5936 34, 6 Wielkopolskie 36354 13521 37, 2 4, 8 Mazowieckie 58269 23398 40, 2 4, 6 9212 3968 43, 1 5, 3 Warmińsko-Mazurskie 13139 5685 43, 3 3, 7 Śląskie 41824 18560 44, 4 4, 3 Małopolskie 35280 16202 45, 9 4, 2 8214 3780 46, 0 4, 5 Dolnośląskie 26424 12376 46, 8 4, 5 Podlaskie 10766 5111 47, 5 3, 8 Lubelskie 17802 8215 47, 8 3, 4 Zachodniopomorskie 15329 7367 48, 1 3, 1 9814 4932 50, 3 4, 0 Podkarpackie 19340 9764 50, 5 4, 6 Łódzkie 21691 11072 51, 0 5, 7 POLSKA 2015 Lubuskie Opolskie Świętokrzyskie MZ-29 2016

WARUNKI DALSZEJ POPRAWY JAKOŚCI OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ • Udoskonalanie systemu trójstopniowej opieki okołoporodowej • Upowszechnianie metod zwalczania bólu okołoporodowego (upowszechnienie znieczulenia regionalnego) • Zmniejszenie odsetka cięć cesarskich • Zapewnienie optymalnej obsady lekarskiej i średniej kadry medycznej w oddziałach szpitalnych oraz w systemie opieki ambulatoryjnej • „Karta Przebiegu Ciąży” - obowiązkowa ogólnokrajowa dokumentacja medyczna • Edukacja pacjentek !!!

NOWA ORGANIZACJA OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ LEKARZ POŁOŻNA PSYCHOLOG POŁOŻNA POZ EDUKATOR LUB KONSULTANT LUB DORADCA DS. LAKTACJI Zespół do spraw opracowania projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej sprawowanych nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem 18 stycznia 2017 r SZKOŁA RODZENIA Sieć Szpitali Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży KOC