Opieka nad osob chor i niesamodzieln podstawowe pojcia

Opieka nad osobą chorą i niesamodzielną – podstawowe pojęcia Mgr Magdalena Baniewicz

PACJENT ● ● ● Słowo to wywodzi się z języka angielskiego od patient – cierpliwy i dosłownie oznacza osobę cierpliwą, okazującą cierpliwość To osoba zwracająca się o udzielenie świadczeń zdrowotnych Osoba korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych (wg Ustawy z dnia 6. 11. 20 -8 r. O prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta)

PODMIOT OPIEKI -opiekun traktuje pacjenta/podopiecznego podmiotowo, gdy: ● ● Widzi w nim przede wszystkim człowieka Respektuje jego prawo do subiektywnego odczuwania własnego stanu: – ● ● Bólu, lęku, niepokoju, komfortu, poczucia choroby Z szacunkiem odnosi się do jego subiektywnych odczuć, poglądów, przekonań, wiary Wykorzystuje subiektywne odczucia pacjenta do oceny jego stanu

OPIEKOWANIE SIĘ ● Dbanie, ● pilnowanie, ● troszczenie się, ● doglądanie kogoś, ● udzielanie komuś pomocy, ● zaspokajanie potrzeb, ● rozwiązywanie problemów

OPIEKA ● ● ● Dawanie oparcia i wsparcie potrzebnego do zachowania równowagi biologiczno-psychicznej, zdrowia i dobrej jakości życia, zapewnienie prawidłowego rozwoju, przedłużenie gatunku Zaspokojenie potrzeb, rozwiązanie problemów, których jednostka nie umie, nie może lub nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić Jest interakcją między opiekunem a osobą wymagającą opieki

POMAGANIE/POMOC ● ● Działanie, wysiłek fizyczny lub moralny, praca podjęta dla dobra lub na rzecz innej osoby w celu ulżenia jej lub ratowania. Jest elementem opieki

PROCES PIELĘGNOWANIA ● ● Racjonalne, oparte na przesłankach naukowych postępowanie zorientowane na pacjenta i jego środowisko Rozpoznawanie stanu biologicznego, psychicznego i społecznego jednostki i środowiska Podejmowanie celowych i planowych działań, mających przyczynić się do utrzymania lub zmiany dotychczasowego stanu Ocenianie uzyskanych wyników

PROCES PIELĘGNOWANIA - podstawowe cechy: ● Ciągłość i dynamika ● Logiczność i następstwo czasowe ● Całościowe podejście do podopiecznego ● Wieloetapowość ● Szerokie, ze względu na przedmiot i zakres działań, możliwości realizowania

SAMOOPIEKA ● ● ● Samodzielne, własne dbanie o zdrowie Podejmowanie decyzji i działań dotyczących zdrowia i życia Wykonywanie samodzielnie lub przy niewielkiej pomocy innych czynności dnia codziennego, które przyczyniają się do utrzymania i wzmocnienia zdrowia

ZDROWIE ● ● To nie tylko całkowity brak choroby czy kalectwa, ale także stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu Na stan zdrowia wpływają różne czynniki: – Odżywianie – Warunki pracy – Warunki mieszkaniowe – Wypoczynek i rozrywka

CHOROBA Stan złego samopoczucia, którego nie można powiązać z krótkotrwałym, przejściowym uwarunkowaniem psychologicznym lub bytowym, lecz dolegliwościami wywołanymi przez zmiany strukturalne lub zmienioną czynność organizmu

PROFILAKTYKA Szereg działań mających na celu zapobieganie chorobie bądź innemu niekorzystnemu zjawisku zdrowotnemu przed jej rozwinięciem poprzez kontrolowanie przyczyn i czynników ryzyka. Polega ona na zapobieganiu poważniejszym konsekwencjom choroby poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie.

PROFILAKTYKA Celem profilaktyki jest podjęcie szybkich i skutecznych działań przywracających zdrowie. Ma ona również na celu zahamowanie postępu lub powikłań już istniejącej choroby. Dzięki temu prowadzi do ograniczenia niesprawności i inwalidztwa. Istotnym elementem profilaktyki jest także zapobieganie powstawaniu niekorzystnych wzorów zachowań społecznych, które przyczyniają się do podwyższania ryzyka choroby.

FAZY PROFILAKTYKI ● ● Profilaktyka wczesna - utrwalenie prawidłowych wzorców zdrowego stylu życia i zapobieganie szerzeniu się niekorzystnych wzorców zachowań w odniesieniu do osób zdrowych. � Profilaktyka pierwotna (I fazy) - zapobieganie chorobie poprzez kontrolowanie czynników ryzyka w odniesieniu do osób narażonych na czynniki ryzyka. � Profilaktyka wtórna (II fazy) - zapobieganie konsekwencjom choroby poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie, np. badania skriningowe mające na celu wykrycie osób chorych. � Profilaktyka trzeciorzędowa (III fazy) - zahamowanie postępu choroby i ograniczenie powikłań.

KORZYŚCI Z PROFILAKTYKI ● Poprawa świadomości zdrowotnej populacji. ● Poprawa stanu zdrowia ludności. ● ● Zwiększenie wykrywalności chorób we wczesnym stadium rozwoju. Zmniejszenie ilości osób z powikłaniami chorób i trwałym inwalidztwem. ● Zmniejszenie liczby zachorowań i zgonów. ● Obniżenie kosztów leczenia. ● Mniejsze straty finansowe państwa (zasiłki chorobowe, straty produkcyjne).

DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE – PRZYKŁADY: ● Szczepienia ochronne ● Dezynfekcja ● Mycie zębów ● Badania przesiewowe ● Cytologia ● Profilaktyka przeciwodleżynowa

PRMOCJA ZDROWIA Połączenie działań sprzyjających zdrowiu: ● ● edukacyjnych różnego rodzaju wsparcia środowiskowego, społecznego, politycznego, ekonomicznego, prawnego i taktycznego Jest również podtrzymaniem i wzmacnianiem aktualnie istniejącego stanu zdrowia poprzez wdrażanie efektywnych programów i prowadzenie odpowiedniej polityki czy strategii. I

CELE PROMOCJI ZDROWIA: ● ● ● Poprawa zdrowia i związanej z nim jakości życia społeczeństwa (np. kształtowanie zdrowego stylu życia i sprzyjającego zdrowiu środowiska nauki, pracy). Zwiększanie aktywności fizycznej. Poprawa sposobu żywienia społeczeństwa oraz jakości zdrowotnej żywności. Ograniczenie spożywania substancji psychoaktywnych, alkoholu i palenia tytoniu. Zmniejszenie narażenia na szkodliwe czynniki środowiskowe. Zwiększenie dostępności, a także usprawnienie podstawowej opieki zdrowotnej.

Różnica pomiędzy profilaktyką a promocją zdrowia: promocja zdrowia jest działaniem zmierzającym do zachowania zdrowia, profilaktyka to proces kierowany przeciwko chorobie.

CHOROBA TERMINALNA ● ● ● Zaawansowane stadium danej choroby, że nie można leczyć już jej przyczyny, a jedynie objawy np. ból Leczenie objawowe określa się mianem medycyny paliatywnej Prowadzi do śmierci chorego

STAN TERMINALNY ● ● Łac. Terminus – granica, kres To ostatni okres życia chorego, w którym badania diagnostyczne i leczenie przyczynowe często tracą na znaczeniu

OPIEKA PALIATYWNA ● ● Specjalistyczne świadczenie medyczne Aktywna, wszechstronna opieka nad pacjentami chorującymi na nieuleczalne, postępujące choroby w końcowym okresie życia Otacza jak płaszczem (gr. Paliumm –płaszcz) nieuleczalnie chorych oraz ich rodzinę Cele: – poprawienie jakości życia chorych i ich rodzin – Zwalczanie bólu trudnego do opanowania i innych objawów somatycznych – Łagodzenie cierpień psychicznych, duchowych i socjalnych – Wspomaganie rodzin chorych zarówno w czasie trwania choroby jak i po śmierci podopiecznego