Onderzoekend vermogen in beroepsonderwijs Amersfoort 19 juni 2014

Onderzoekend vermogen in beroepsonderwijs Amersfoort 19 juni 2014 Dr. Daan Andriessen Ing. Dan Greve Lectoraat Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek Hogeschool Utrecht

Agenda 1. 2. 3. 4. Eis van onderzoekend vermogen Rol van onderzoekend vermogen in beroepsonderwijs Dialoog in groepen Eisen aan het niveau van onderzoekend vermogen

1. De eis van onderzoekend vermogen

Onderzoekend vermogen n 2009: HBO raad (2009) “Kwaliteit als opdracht”: “In onze moderne samenleving is het cruciaal dat hbobachelors over een onderzoekend vermogen beschikken dat leidt tot reflectie, tot evidence based practice, en tot innovatie”. 4

Opdracht Expertgroep Protocol (2014) n “Onderzoek de wenselijkheid en mogelijkheid van een gezamenlijk, bottom-up opgesteld protocol of protocollen voor het beoordelen van (kern)werkstukken en adviseer over de wijze waarop deze tot stand dienen te komen en aan welke kwaliteitseisen deze dienen te voldoen”

Onderzoekend vermogen moet leiden tot: n n n Reflectie: dit betreft het terugkijken op het eigen handelen in de beroepspraktijk, signaleren wat er niet goed ging, dat proberen te verklaren vanuit de kennisbasis en in diezelfde kennisbasis ook de uitgangspunten vinden voor een betere aanpak; Evidence-based practice: dit betreft het gebruiken van de kennisbasis om de juiste handelingen te kiezen; Innovatie: dit betreft het ontwikkelen van nieuwe handelingen en producten om de beroepspraktijk te verbeteren. VERANTWOORDEN ONDERBOUWEN VERNIEUWEN

Onderzoekend vermogen = 1. 2. 3. Onderzoekend houding (Van der Rijst, 2009) n kritisch zijn n willen begrijpen n willen bereiken n willen delen n willen vernieuwen n en willen weten Onderzoeksresultaten van anderen toepassen Onderzoek doen

2. De rol van onderzoekend vermogen in beroepsonderwijs

Eisen aan een definitie voor onderzoek n n n Beschrijft alleen definiërende eigenschappen van onderzoek, geen kwaliteitseisen Past bij zoveel mogelijk stijlen van onderzoek (onderzoeksparadigma’s) Past bij praktijkgericht onderzoek

Naar een definitie van onderzoek n Onderzoek is een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis in de vorm van antwoorden op tevoren gestelde vragen volgens een tevoren opgesteld plan (Verschuren, 1994). 10

Naar een definitie van onderzoek n Onderzoek is een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis in de vorm van antwoorden op tevoren gestelde vragen volgens een tevoren opgesteld plan. 11

Naar een definitie van onderzoek n Onderzoek is een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis in de vorm van antwoorden op tevoren gestelde vragen volgens een tevoren opgesteld plan. 12

Naar een definitie van onderzoek n Onderzoek is een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis in de vorm van antwoorden op tevoren gestelde vragen. 13

Een definitie van onderzoek n Onderzoek is het methodisch beantwoorden van vragen dat leidt tot relevante kennis. 14

Rol van onderzoekend vermogen hangt samen met beroepsproduct 1. Advies Mogelijke oplossing of een plan 2. Ontwerp Verbeelding van een eindproduct Organisatieadvies Pedagogisch advies Financieel advies Bouwontwerp Technisch ontwerp Bestemmingsplan Ondernemingsplan 3. Eindproduct Fysiek of digitale uitwerking van een ontwerp Schilderij ICT applicatie Apparaat Film Journalistieke tekst 4. Handeling Professioneel gedrag naar cliënt of publiek 5. Onderzoek Antwoorden en conclusies Les geven Archeo Voorstelling logisch rapport uitvoeren Labora-torium Hulpver-lenen rapport Verplegen Forensisch Therapie rapport geven Leiding geven Ondernemen Naar Losse (2012)

3. Dialoog in groepen

Welk soort beroepsproduct is kenmerkend voor uw opleiding? 1. Advies Mogelijke oplossing of een plan 2. Ontwerp Verbeelding van een eindproduct Organisatieadvies Pedagogisch advies Financieel advies Bouwontwerp Technisch ontwerp Bestemmingsplan Ondernemingsplan 3. Eindproduct Fysiek of digitale uitwerking van een ontwerp Schilderij ICT applicatie Apparaat Film Journalistieke tekst 4. Handeling Professioneel gedrag naar cliënt of publiek 5. Onderzoek Antwoorden en conclusies Les geven Archeo Voorstelling logisch rapport uitvoeren Labora-torium Hulpver-lenen rapport Verplegen Forensisch Therapie rapport geven Leiding geven Ondernemen Naar Losse (2012)

Vragen n n Welke stappen zijn kenmerkend voor het tot stand brengen van het beroepsproduct? In welke stap(pen) is onderzoek nodig en welke methode(n) kenmerkt dit onderzoek? “Onderzoek is het methodisch beantwoorden van vragen dat leidt tot relevante kennis. ”

4. Eisen aan het niveau van onderzoekend vermogen

Rol praktijkgericht onderzoek in bachelor n n Praktijkgericht onderzoek = n het methodisch beantwoorden van vragen dat leidt tot relevante kennis, Teneinde het beroepsproduct te VERANTWOORDEN, ONDERBOUWEN en VERNIEUWEN Rol verschilt per soort beroepsproduct Verslaglegging bv: n Beroepsproduct voor de opdrachtgever n Verantwoordingsverslag voor de opleiding (goed heen en weer verwijzen!)

Dimensies van praktijkgericht onderzoek Methodische grondigheid (MG) Praktische relevantie (PR) (op basis van Butter, 2013)

Drie niveaus van onderzoekend vermogen Methodische grondigheid Bescheiden Diepgaander Uitgebreid Praktische relevantie Relevant voor de situatie / opdrachtgever Relevant voor het vakgebied Relevant voor wetenschap en maatschappij BA MA Ph. D (op basis van Butter, 2013)

Mogelijke dimensies van rigor, vastgelegd in Body of Knowledge & Skills Onderzoek Bescheiden Diepgaander Uitgebreid Gebruik literatuur Vakliteratuur vs Wetenschappelijke literatuur Nederlands vs Engels Bewijskracht (Van Yperen, in press) Theoretisch, Indicatief, Causaal Generalisatie Geen, Beperkte groep, Grote groep Body of Knowledge Vereiste kennis van onderzoeksdesigns en -methoden

Onderzoekend vermogen bij een advies-opleiding Voorbeeld 1

Student doorloopt de onderzoekcyclus en maakt op basis daarvan een advies Opdracht, kwestie, vraag en deel vragen Advies Conclusie 1 5 Data analyse 4 Onderbouwen Verantwoorden Vernieuwen 3 Data verzameling (waaronder literatuuronderzoek) 2 Onderzoeksmethode

Bedrijfskunde / MER: Advies over een kwestie n n n Verkennen van de kwestie: n Kwestie zoals aangereikt n Verkenning door student n Kwestie zoals beoordeeld door student n Afbakening: onderzoeksdoel n Kennisgat: -> onderzoeksvraag Plan van aanpak n Deelvraagstructuur n Methodologie n Planning Uitvoering: rol van onderzoeker vs rol van adviseur Adviesrapport voor opdrachtgever Onderzoeksverantwoording voor opleiding

Bedrijfskunde / MER: onderzoeksonderwijs n n n n Van kwestie naar onderzoeksvraag Kwaliteit van onderzoeksvragen en deelvragen Zoeken en gebruiken van literatuur en theorie Methodologie: n Onderzoeksontwerp n Houden van interviews n Gebruik van vragenlijsten n Analyseren van interviews n Beschrijvende statistiek Analyseren en concluderen Adviseren Rapporteren

Onderzoekend vermogen bij een handelings-opleiding Voorbeeld 2

Rol van onderzoek bij handelen: Bachelor fysiotherapie (KNGF, 2006) Oriëntati e Anamnese onderzoek Fysiotherape u-tisch onderzo ek Analyse en diagnos estelling Behand el-plan • Wat is de hulpvraag? • Hoe wordt het gezondheidsprobleem ervaren? • Welke factoren zijn van invloed? • Wat was het beloop? • Wat zijn de verwachtingen? • Etc. Uitvoering behande -ling Evalua -tie Afsluiting

Rol van onderzoek bij handelen: Bachelor fysiotherapie (KNGF, 2006) Oriëntati e Anamnese Fysiotherape u-tisch onderzo ek Anamnese onderzoek Fysiotherapeutis ch onderzoek Analyse en diagnos estelling • • • Behand el-plan Uitvoering behande -ling Wat is de ernst? Wat zijn de stoornissen? Wat zijn de beperkingen? Wat is de invloed op het functioneren? Etc. Evalua -tie Afsluiting

Rol van onderzoek bij handelen: Bachelor fysiotherapie (KNGF, 2006) Oriëntati e Anamnese Fysiotherape u-tisch onderzo ek Anamnese onderzoek Fysiotherapeutis ch onderzoek Analyse en diagnos estelling Diagnostisc h onderzoek Behand el-plan Uitvoering behande -ling Evalua -tie • Wat is het oordeel over het gezondheidsprofiel? • Is er een indicatie voor fysiotherapie? Afsluiting

Rol van onderzoek bij handelen: Bachelor fysiotherapie (KNGF, 2006) Oriëntati e Anamnese Fysiotherape u-tisch onderzo ek Anamnese onderzoek Fysiotherapeutis ch onderzoek Analyse en diagnos estelling Diagnostisc h onderzoek Behand el-plan Ontwerp onderzoek Uitvoering behande -ling Evalua -tie Afsluiting • Wat is beoogde resultaat? • Op welke termijn? • Welke verrichtingen komen in aanmerking? • Welke verrichtingen worden gekozen?

Rol van onderzoek bij handelen: Bachelor fysiotherapie (KNGF, 2006) Oriëntati e Anamnese Fysiotherape u-tisch onderzo ek Anamnese onderzoek Fysiotherapeutis ch onderzoek Analyse en diagnos estelling Diagnostisc h onderzoekl Behand el-plan Ontwerp onderzoek Uitvoering behande -ling Monitoring onderzoek Evalua -tie Afsluiting • Wat is het klachtbeloop? • Wat zijn tussenresultaten?

Rol van onderzoek bij handelen: Bachelor fysiotherapie (KNGF, 2006) Oriëntati e Anamnese Fysiotherape u-tisch onderzo ek Anamnese onderzoek Fysiotherapeutis ch onderzoek Analyse en diagnos estelling Behand el-plan Diagnostisc h onderzoek Ontwerp onderzoek Uitvoering behande -ling Monitoring onderzoek Evalua -tie Evaluatie onderzoek • In welke mate zijn de behandeldoelen behaald? • Hoe verliep het proces? Afsluiting

Onderzoekend vermogen bij een Eindproduct-opleiding Voorbeeld 3

Onderzoek ondersteunt regulatieve cyclus Regulatieve cyclus Oriëntatie V A Diagnose V A Ontwerp V A Onderzoekscyclus Probleemverkennend onderzoek Diagnostisch onderzoek Ontwerponderzoek Onderzoeken Implementatie V A Onderzoekscyclus Monitoring onderzoek Evaluatie V A Onderzoekscyclus Evaluatieonderzoek Naar Leen (2012)

Soorten afstudeerprojecten bij ICT opleidingen Type afstudeeropdracht Beroepsproduct Kenmerken Fasen Onderzoeksopdracht Onderzoeksrapport met Antwoord op een eventuele technologisch aanbevelingen georiënteerde kennisvraag Oriëntatie Diagnose (Evaluatie) Ontwerp/adviesopdracht Ontwerpdocument of adviesrapport De verbeelding van een eindproduct Onderbouwde en uitgewerkte oplossing voor een probleem Oriëntatie Diagnose Ontwerp (Evaluatie) Productopdracht Bruikbaar eindproduct of proof of concept Fysieke of digitale Oriëntatie uitwerking van een ontwerp Diagnose Ontwerp Realisatie (Evaluatie)

De rol van onderzoeksvragen Methodisch werken Onderzoeken Wat ik ga ontwerpen en op welke manier ik dat ga doen Welke kennis en informatie heb ik daarvoor nodig? Doelstelling “ontwikkelen van een mobiel bestelsysteem voor kleinschalig eetcafé in Leiden” Hoofdvraag: “op welke manier kan een mobiel bestelsysteem voor kleinschalig eetcafé in Leiden worden gerealiseerd? ” Ontwerpmethode en –fasen Deelvragen Ontwerpactiviteiten Onderzoeksmethoden

Vb: GAMP (Good Automated Manufacturing Practice) Methodisch werken Onderzoek (deelvraag) Onderzoek (methode) Requirements Welke eisen stelt de opdrachtgever aan het te ontwerpen systeem, zodat zijn probleem wordt verholpen en zijn doel wordt bereikt? Interviews Specification Wat moet het systeem kunnen, zodat het probleem wordt opgeheven / zodat de nieuwe toepassing mogelijk wordt? Interviews Enquête onder gebruikers Literatuuronderzoek Design Hoe ontwerp je het systeem zodanig dat het de testen doorstaat? - Aspect A - Aspect B etc. Literatuuronderzoek

Soorten onderzoek bij ontwerpen (naar Oskam et al. , 2011) Onderzoek Beschrijving Vraag Technologieverkenning In kaart brengen nieuwe technische mogelijkheden Wat zijn de laatste technische trends? Productanalyse Producten analyseren Hoe werken bestaande producten? Gebruiksanalyse Gebruik analyseren Hoe gebruiken gebruikers bestaande producten? Octrooi-onderzoek Zoeken naar vergelijkbare oplossingen Maakt mijn ontwerp geen inbreuk? Normen onderzoek Zoeken naar normen en richtlijnen Waaraan moet mijn ontwerp voldoen? Doelgroep-onderzoek Doelgroep in kaart brengen Wie is de doelgroep en welke wensen heeft die? Marktonderzoek Hoe tevreden is men? Wat is het imago? Hoe groot is de markt etc. ? Verzamelen van marktinformatie

Dank voor uw aandacht n n Daan. andriessen@hu. nl @onderzoekcoach. nl Dan. Greve@hu. nl www. methodologie. hu. nl