Od stalinizmu do maej stabilizacji wykonaa Milena Hajduk

Od stalinizmu do małej stabilizacji wykonała Milena Hajduk

Aresztowanie Prymasa ◦ Stefan Wyszyński ◦ 1901 -1981 ◦ Ksiądz katolicki , prymas Polski w latach 1948 -1981, nazywany Prymasem Tysiąclecia (przygotował obchody tysiąclecia chrztu Polski w 1966 r. ). W czasie powstania Warszawskiego kapelan AK, po wojnie biskup lubelski , następnie Prymas Polski. Więziony prze komunistów. Był jednym z pomysłodawców orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich.

Marzec 1953 r umiera Stalin, lecz stalinizm w Polsce wciąż trwa. Komuniści coraz bardziej prześladują Kościół katolicki. Różnice po między chrześcijaństwem, a marksizmem: * Ideologia, zdaniem marksistów ludzkość wypełniały walki klas, prowadzących do zwycięstwa komunizmu. Religię uważali za ogłupiające, wymyślone historie po to , by biedni nie buntowali się przeciwko bogatym. *Praktyka, wszystko co przyspieszało tryiumf komunizmu , marksiści uważali za dobre - także kłamstwa i prześladowanie przeciwników. Dla chrześcijan było to nie do przyjęcia. Komuniści zamierzali usunąć religię z życia społeczeństwa. Po usunięciu PSL-u (1947 r) przystąpili do osłabienia wpływów Kościoła. Władze nasiliły propagandę antykościelną i aresztowały kilkuset duchownych. Doprowadziły też do powstania ruchu tzw. Księży patriotów.

W 1948 r Prymasem Polski został Stefan Wyszyński. Dzięki jego staraniom podpisano porozumienie pomiędzy rządem a , episkopatem (1950 r)ć -nauczanie religi w szkołach -istnienie prasy katolickiej Kościół zobowiązał się m. in. : -wzywać wiernych do poszanowania władz państwa -nie sprzeciwiać się kolektywizacji wsi -zwalczać zbrodniczą działalność band podziemia(niepodległościowego) Prymas uważał ze utrudni komunistom atak na kościół, lecz komuniści niemal natychmiast zaczęli łamać jego warunki(usunięcie ze szkół lekcji religi) Luty 1953 r Rada państwa wydaje dekret w sprawie kościoła (władze zatwierdzają każdą zmianę od biskupa po wikarego. Episkopat protestuje. Władze nasilają depresje przeciw duchownym. Wrzesień 1953 r funkcjonariusze UB aresztują Prymasa Wyszyńskiego. Przestraszeni biskupi złożyli ślubowanie , , wierności Polskie Rzeczpospolitej Ludowej i jej rządowi". Komuniści kontrolują wszystkie dziedziny życia.

Poznański Czerwiec 1956 ◦ Śmierć Stalina poluzowała komunizm. W Polsce władze wypuściły z więzienia Władysława Gomułkę , a wiosną 1956 r. Ogłoszono amnestię (odzyskało ok. 30 tyś. niewinnych ludzi wolność ) ◦ Symbolem przemian stał się studenckitygodnik '' Po Prostu'' , wróciły do kin zakazane filmy , powstały kluby dyskusyjne. ◦ Czerwiec 1956 r. robotnicy Zakładów im. Stalina w Poznaniu żądają wyższych zarobków i obniżenia norm. Władze wyrażają zgodę a następnego dnia cofają , robotnicy czują się oszukani. 28 czerwiec ogłaszają strajk i ruszają pod siedzibe PZPR. Do strajku przyłączają się też robotnicy z innych fabryk. Strajk przeradza się w zamieszki. Władze kierują przeciwko robotnikom ok. 10 tyś. żołnierzy Wojska Polskiego i ponad 350 czołgów. W dwudniowych walkach ginie co najmniej 57 osób , a kilkaset zostało rannych. Wydarzenia nazwano pznańskim Czerwcem albo powstaniem poznańskim. Poznański Czerwiec był szokiem i wywołał wstrząs wśród robotników , władza użyła przeciwko nim wojska.

Polski Październik ◦ Władysław Gomułka ◦ (1905 -1982) ◦ Polski działacz komunistyczny , polityk , przywódca PPR I PZPR , z zawodu ślusarz. W 1948 r. oskarżony przez stalinistów o ''odchylenie prawicowo – nacjonalistyczne '' i pozbawiony przywództwa PPR. Więziony w latach 1951 -1954; od polskiego Pażdziernika faktyczny przywódca PRL. Współodpowiedzialny za użycie broni przeciwko robotnikom Wybrzeża w 1970 r. , został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska.

Po zajściach w Poznaniu w fabrykach powstały niezależne od władz rady robotnicze , dziennikarze protestowali przeciwko cenzurze , studenci żądali reform. Sierpień 1956 r. około miliona wiernych złożyło w Częstochowie śluby jasnogórskie przygotowane przez prymasa Wyszyńskiego. Komuniści zrozumieli że muszą wprowadzić zmiany postawili na pierwszego sekretarza KC PZPR Władysława Gomułkę , nie informując Moskwy. W noc październikową 1956 jednostki radzieckie i część polskich ruszyły na Warszawę. Z rana na podwarszawskim lotnisku wylądowali przywódcy PZPR. Zły przywódca Nikita Chruszczow groził za samowolne zmiany w Polsce interwencją wojsk radzieckich. Chruszczow nie chciał dopuścić do uniezależnienia Polski wobec ZSRR. KC PZPR – Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej ( pierwszy sekretarz był przywódcą partii ) Podczas rozmowy Gomułka zdołał przekonać Chruszczowa do zachowania przyjaźni z ZSRR i uratowanie socjalizmu w Polsce.

24 pażdziernika Gomułka wygłosił przemówienie przed Pałacem Kultury i Nauki. Zyskał dużą popularność. Jednak Gomułka zamierzał jedynie zmienić metody zarządzania , ale nie system. Przemiany w październiku 1956 r. nazwano poskim Październikiem albo destalinizacją . * uwolniono prymasa Stefana Wyszyńskiego i więźniów politycznych * religia wróciła do szkoły * zaprzestano przymuszenia chłopców do kolektywizacji * Ministrem obrony narodowej został Polak większość oficerów wyjechało do ZSRR * pozwolono na wydawanie książek o AK i powstaniu warszawskim * odstąpiono od zasad socrealizmu w sztuce. Gomułka ograniczył produkcję zbrojeniową i podpisał korzystną umowę handlową z ZSRR w sprawie węgla.

Mała stabilizacja

Polski Październik trwał krótko i zakończył się wielkim rozczarowaniem. Gomułka boi się radzieckiej interwencji i postanawia się przypodobać stanilistom , by wzmocnić swoją pozycje w PZPR. Odwołuje wiele reform , zaostrza cenzurę , na nowo walczy z Kościołem i dopuszcza stalinistów do wysokich stanowisk. Październik 1957 r władze zamykają redakcję gazety ''Po Prostu''. Tak kończy się polski Październik. Pierwsze lata rządów Gomułki przynoszą poprawę sytuacji gospodarczej. Ograniczono centralne planowanie , rady pracownicze zyskały wpływ na przedsiębiorstwa. Rozwija się przemysł lekki , rosną płace. Pogorszenie sytuacji gospodarczej nastąpiło w początkach lat 60. Głównymi przyczynami były : * powrót do centralnego planowania (pełna kontrola komunistów nad gospodarką ) * intensywna rozbudowa przemysłu ciężkiego * ogólna niesprawność socjalistycznej gospodarki, m. in. nieliczenie się z potrzebami rynku , niska wydajność pracy , marnotrawstwo. Rządy Gomułki (1956 -1970) nazwno okresem małej stablizacji , ponieważ czasy te uważano za znaznie lepsze po okresie stalinowski.

Orędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich

W 1965 r. biskupi polscy na II soborze watykańskim kierują orędzie do biskupów niemieckich. Napisali w nim : '' udzielamy wybaczenia i prosimy o nie '' - za ''cierpienie milionów uchodźców i wysiedleńców niemieckich '' Dla społeczeństwa ta prośba była nie zrozumiała. Polacy nie czuli się winni i nie widzieli potrzeby przepraszania. Władze wykorzystują , i oskarżają biskupów o m. in. zdradę i chęć odstąpienia Niemcom Ziem Odzyskanych. Społeczeństwo nie wierzy władzom. Prymas Wyszyński przygotowywuje obchody 1000 -lecia chrztu Polski. Okazuje się to wydarzenie wielkim sukcesem Kościoła. W 1970 r. Polska i RFN podpisują układ o uznaniu granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej - co było największym sukcesem polityki zagranicznej Władysława Gomułki.