OCUK HMAL ve STSMARI PSKOLOJK DANIMAN DEFNE KILI

ÇOCUK İHMAL ve İSTİSMARI PSİKOLOJİK DANIŞMAN DEFNE KILIÇ

1. İstismar ve ihmal nedir? 2. Hangi durumlarda istismar ve ihmalden 3. 4. 5. 6. şüphelenilmeli? Şüphe duyduğumuz durumlarda hangi yollar izlenmeli? Bildirim yükümlülüğü nedir, nasıl bildirimde bulunulur? Adli bildirim ve yasal süreç nasıl ilerler? Çocuk ve aileye rehberlik nasıl yapılmalıdır?

ŞÜPHE Bir durumdan şüphelenmemiz için öncelikle o durumla ilgili bilgiye sahip olmamız gerekir!!!

ÇOCUK? • 1. Madde: 18 yaşından küçük her insan çocuk sayılır BM Çocuk Hakları Sözleşmesi 5395 ÇKK 5237 TCK • 3. Madde: Daha erken ergin (reşit) olsa bile 18 yaşını doldurmamış kimse reşit sayılır. • 6. Madde: Çocuk deyiminden 18 yaşını doldurmamış kişi anlaşılır.

Çocuk İstismarı veya çocuğa karşı kötü muamele Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tanımına göre �Çocuğun sağlığını, �fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen, �bir yetişkin, �toplum ya da devlet tarafından bilerek ya da bilmeyerek uygulanan tüm davranışlar

2010 yılında Başbakanlık ve UNICEF’in ortak gerçekleştirdiği ‘Çocuk istismarı ve aile içi şiddet araştırması’ sonuçları • %56’sının fiziksel istismara, %49’unun duygusal • • istismara, %10’unun ise cinsel istismara tanıklık ettiği her iki çocuktan birinin duygusal istismara maruz kaldığı, %45’inin fiziksel istismara maruz kaldığı, %25’inin ihmal edildiği, %3’ünün cinsel istismara maruz kaldığı sonucunu göstermiştir.

Dünya Sağlık Örgütü çocuk istismarı ve ihmaline ilişkin risk faktörlerini (kolaylaştırıcı etmenler) “kişisel, ailesel ve toplumsal” olmak üzere üç ana başlıkta değerlendirir:

İstismar ve ihmal, bu eylemi gerçekleştiren kişinin niyetine göre değil çocuk üzerinde bıraktığı etkiye göre tanımlanır.

Çocuk İstismarı ve İhmali Çocuk İstismarı Tipleri 1. Fiziksel istismar 2. Cinsel istismar 3. Duygusal istismar 4. İhmal

Çocuk İstismarı ve İhmali İstismar: aktif İhmal: pasif Anne baba ya da çocuktan sorumlu olan kişinin ya da yabancının çocuğu zarar verici durumlarla karşıya bırakması Anne-babanın ya da çocuktan sorumlu olan kişinin çocuğa bakma ve koruma yükümlülüklerini gereğince yerine getirmemesi

İstismarcılar Kimler Olabilir? Yetişkin bir erkek Yetişkin bir kadın Çocuğun Yaşıtı Yabancı biri Aileden biri Yaş olarak kendinden büyük çocuk

Çocuk İstismarı ve İhmali 1 -Fiziksel İstismar Çocukların kendisine bakmakla yükümlü olan kişilerin elinde fiziksel açıdan zarar görmesi, bedensel bütünlüğünün bozulmasıdır.

• Belirlenmesi en kolay olan istismar tipidir. • Bir yetişkinin otorite sağlama, cezalandırma gibi nedenlerle elle ve/veya bir aletle çocuğa şiddet uygulayarak ona zarar vermesi Aletsiz Saldırılar: Tokat, yumruk, itip-kakma, tekme, sarsma ve çimdikleme. . . Aletli Saldırılar: Kemer, kayış, herhangi bir ev eşyası, hortum, sigara, ütü, sıcak su…

CİLT YARALANMALARI § İnsan ısırıkları § Sıyrıklar § Düşmeler § Ekimoz § Yanıklar GÖZ LEZYONLARI SARSILMIŞ BEBEK SENDROMU

Çocuk İstismarı ve İhmali HANGİ DURUMLARDA ŞÜPHELENİLMELİDİR? § Öykü yaralanmanın şiddeti ile uyumlu değilse § Yaralanma çocuğun gelişimsel düzeyi ile uyumlu değilse § 1 yaşın altındaki bir bebekte kırık gibi ciddi bir yaralanma varsa § Aynı çocuk sık kaza nedeniyle hastaneye götürülüyorsa § Çocuğun kardeşlerinde de sık yaralanma öyküsü varsa § Ailede risk etmenleri varsa (Doç. Dr. Aysun BARANSEL ISIR)

İstismar, çocuğun istismara uğradığında kaç yaşında olduğuna ve kendisine zor kullanılıp kullanılmadığına bağlı olarak bedensel ve ruhsal bir çok etkide bulunur.

Çocuk Üzerindeki Etkileri Beyin Gelişimi: Çocuğun uzun süre maruz kaldığı stres, beynin bazı bölgelerinde "aşırı uyarılmaya" neden olarak uyku bozuklukları ve anksiyeteye yol açabilmekte, travma sonrası stres bozukluğu, dikkat eksikliği/hiperaktivite, davranış bozukluğu ve öğrenme güçlüklerine de neden olabilmektedir. Ruhsal Etkileri: düşük özgüven, depresyon ve ilişki bozuklukları Düşük akademik performans…

Çocuk İstismarı ve İhmali 2 -Duygusal İstismar Çevredeki yetişkinler tarafından gerçekleştirilen, çocuğun kişiliğini zedeleyici, duygusal gelişimini engelleyici eylemler ya da eylemsizliklerdir. � Duygusal destek sağlamamak � İlgi ve sevgi yoksunluğu � Çocuğun şiddete maruz kalmasına göz yummak � Reddedilmesi � Korkutulması � Gelişimi konusunda uygun olmayan beklentilerin olması � Aşağılama, değersizleştirme, utandırma, alay etme, eleştiri ile sürekli üstüne gitme, toplum içinde küçük düşürme

Tek başına EN NADİR rastlanan istismar!! Belirlemesi ve tedavisi en zor istismar türüdür. Etkisi çok geç dönemlerde ortaya çıkar.

Çocuk üzerindeki etkileri Dışavurum ve içe atma sorunları Sosyal ilişkilerde bozukluk Kendine güven azlığı İntihar davranışı Sosyal olarak geri çekilme Bir şeyi yanlış yapmaktan aşırı kaygı Davranış değişimi (uyku, iştah, ağlama krizi veya öfke nöbetleri, okul başarısında düşüş vb. ) § Ebeveynlerine veya bakım veren kişiye bağlanamama § Yaşından büyük bir yetişkin gibi ya da yaşından küçük bir çocuk gibi davranmak (parmak emme, altına kaçırma, karanlıktan korkma vb. ) § § § §

3 -Cinsel İstismar § Çocuğun yaşça daha büyük birisi tarafından cinsel tatmin aracılığıyla kullanılmasıdır. Bu birisi bir yetişkin olabildiği gibi, yaşı çocuktan anlamlı olarak büyük bir başka çocuk veya ergenlik çağında bir genç de olabilir. (Topçu, 2009)

• • • Cinsel organlarına dokunması ve/veya dokundurtması Teşhircilik Cinsel uyarı ve doyum için kullanılması Çocuk pornografisi Çocuğun yanında pornografik görüntülerin izlenmesi ya da çocuğa izlettirilmesi Çocuğun fuhuşa zorlanması Temas içermeyen(seksi konuma, çocuğun önünde mastürbasyon yapma) Oral seks İnterfemoral ilişki Cinsel penetrasyon

Çocuk üzerindeki etkileri § Utanç, aşağılanma, nefret, kendini hor görme, kendi § § § § § halini düşünme Suçluluk, öfke Kendini saklama ihtiyacı, soyutlama İletişim becerilerinde azalma, Rol karmaşası (çocuk ya da yetişkin olma) Resimlerde, oyunlarda, hikayelerde cinsel temalar Yatağını ıslatma, parmak emme (regresyon) Davranış bozuklukları, öfke patlamaları Uyku(uykusuzluk, gece terörü)/yeme alışkanlıkları Kendine zarar verme Okulda az/çok başarılı olma

0 -3 yaş grubu cinsel istismara maruz kalan çocuklarda: “tanımadığı kişilere yönelik korku, yeme ve uyku düzenindeki bozukluklar, bedenine başkasının temas etmesine izin vermeme”, 3 -6 yaş grubu cinsel istismara maruz kalan çocuklarda: “erken çocukluk dönemi davranışlarını tekrar sergileme (regresyon), istem dışı dışkı kaçırma, mastürbasyon, anneye daha fazla bağımlı olmaya yönelik davranışlar, içe kapanma”

6 -12 yaş grubu cinsel istismara maruz kalan çocuklarda: “sosyal olarak yalnızlaşma isteği, okul ya da evden kaçma davranışları, öğrenme bozukluğu, obsesif kompülsif bozukluk, iç dünyasında ve fiziksel/ bedensel olarak hassaslaşma, bir neden olmaksızın ağlama reaksiyonları, huzursuzluk, karın, baş ağrıları gibi somatic ağrılar” 13 -18 yaş grubu cinsel istismara maruz kalan çocuklarda “madde bağımlılık bozukluğu, fobiler, anoreksia nevroza, rastgele cinsel ilişki deneyimleri, öfke nöbetleri, psikoz” gibi davranışsal bağlamda uzun süreli kişilik, duygu-durum bozukluklarını tetikleyici nitelikle davranışsal semptomlar sergiledikleri saptanmıştır. (Yalçın, 2011)

Aile İçi Cinsel İstismar: Ensest • Anne-baba • Üvey baba, üvey anne ya da onların yerini tutan yakın bir akraba • Büyükanne, büyükbaba, kardeşler, amca, yeğenler • Ailenin kan bağının bulunmadığı yakın aile Bu kimseler çocuğun yakınlık, bakım beklediği ve aynı dostları olabilir. (Topçu, 2009) zamanda aralarında cinsel bir uzaklık bulunması gereken kişilerdir.

Ensest mağdurlarının istismara karşı koyamamalarının nedeni olarak; Ø Kendilerine karşı fiziki kuvvet kullanılacağı korkusu Ø Bilgisizlik Ø İstismarcıya olan duygular Ø Aileye tehdit Ø Güçsüzlük Ø Annenin ortaya çıkaracağı beklentisi Ø İstismarcının otorite konumunda olması, gibi durumlar gösterilmektedir. (Topçu, 2009)

Cinsel Sapkınlık (Parafili) Bozuklukları Pedofili DSM-V Tanı Ölçütleri A. En az 6 aylık bir süre boyunca, kişinin ergenlik dönemine girmemiş bir çocuk ya da çocuklarla (genellikle 13 yaşında ve daha küçük olanlarla) cinsel etkinlikte bulunma ile ilgili yineleyen, cinsel yönden uyarıcı yoğun düşlemler, cinsel itkiler ya da davranışlar. B. Kişi, bu cinsel itkilerine göre davranmıştır ya da cinsel itkileri ya da düşlemleri klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da kişilerarası güçlüklere neden olur. C. Bu kişi en azından 16 yaşındadır ve A Tanı Ölçütünde sözü edilen çocuk ya da çocuklardan en az 5 yaş daha büyüktür.

Pedofili ve çocuk cinsel istismarcısı kavramlarının farkını bilmek önemlidir!!!

İstismarcıların cezalandırılması çocuklardaki psikolojik iyileşmeyi büyük oranda artırdığı gözlenmiştir!

Çocuk, İstismarı Neden Anlatmaz? • Taciz eden kişi tarafından edilen tehditlerden • • • korkar Taciz eden tanıdığı biriyse onu korumak ister Ailenin dağılmasından korkar Kendisini suçlar Utanır Anlattıklarına büyüklerin inanmayacağını düşünür

Çocukların Cinsel Suistimal ve Cinsel İstismara Karşı Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi

Madde 5: Çocuklarla temas halinde çalışan bireylerin işe alınması, eğitilmesi ve farkındalığının arttırılması Madde 6: Çocuklara yönelik eğitim Madde 7: Önleyici müdahale programları veya tedbirleri Madde 8: Genel Kamuya yönelik tedbirler Madde 9: Çocukların, özel sektörün, medyanın ve sivil toplumun katılımı …çalışmaların gelişimi öncelikli olarak amaçlanmaktadır.

4 -İhmal Çocuğun beslenme, sağlık, barınma, giyim, korunma ve gözetim gibi yaşamsal gereksinimlerinin çocuğa bakmakla yükümlü kişi(ler) tarafından karşılanmamasıdır. • Fiziksel ihmal • Duygusal ihmal • Eğitimsel ihmal • Tıbbi ihmal

• Öz bakımın olmaması ( yıkanmama, kirli saç, koku vb. ) • Tedavi edilmeyen hastalığın/yaraların olması • Güvenli olmayan alanlarda bir yetişkin olmadan bulunması, yalnız bırakılması • Okula veya olması gereken yerde devamsızlığının fazla olması, geç gelme sıklığının fazla olması

§ Duygusal gereksinimlerini karşılamamak § Çocuğun bakımını yapmamak (kirli, aç kalması) § Çocuğu çalıştırmak § Çocuğun tıbbi gereksinimlerini karşılamamak § Çocuğu korumasız bırakmak § Sözel olarak hırpalamak, dalga geçmek § Çocuğa cinsel olarak taciz ve tecavüzde bulunmak § Çocuk pornografisi § Çocuğa fiziksel şiddet

Okula devam eden çocuktan sorumlu öğeler Okul Öğretmenleri. Sınıf Öğretmeni, Branş Öğretmeni Aile Okul Yöneticileri Çocuk Ruh Sağlığı ve İyilik Hali Rehberlik Servisi 38 Okul Çalışanları ve Okul Kültürünün Diğer Öğeleri 12. 3. 2021

Eğitim Odaklı Önleme Çalışmaları 1 -Hayır deme becerisi 2 -İyi Dokunma-Kötü Dokunma 3 -Akıllı İnternet Kullanımının Öğretilmesi 4 -Yardım İsteme Becerisinin Öğretilmesi 5 -Bazı durumların ‘sır’ olmadığının anlatılması

Okul Temelli Beceri Eğitimleri -Kişisel güvenlik-Kişisel Sınırlar ya da iyi ve kötü dokunuş -ilkokul öğrencilerine yönelik bilinçlendirme çalışmaları -filmler, drama, tiyatro, sınıf tartışmaları gibi programları. . -risk grubunda olduğu düşünülen çocuklarla grup çalışmaları

Çocuk Hakları ve Cinsel İstismara İlişkin Ulusal Mevzuat § § § § TC Anayasası * 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (2004)* 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (2004)* 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlardan Hükümlü Olanlara Uygulanacak Tedavi ve Diğer Yükümlülükler Hakkında Yönetmelik 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu (2005)* 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (2001)*

BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ Suçun Bildirilmemesi (TCK Madde 278) Görev Sorumluluğu (TCK Madde 279) • İşlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. • Mağdurun on beş yaşını bitirmemiş bir çocuk, bedensel veya ruhsal bakımdan özürlü olan ya da hamileliği nedeniyle kendisini savunamayacak durumda bulunan kimse olması hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. • Kamu adına soruşturma ve kovuşturmayı gerektiren bir suçun işlendiğini göreviyle bağlantılı olarak öğrenip de yetkili makamlara bildirimde bulunmayı ihmal eden veya bu hususta gecikme gösteren kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. • Suçun, adlî kolluk görevini yapan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Adli Bildirim ve Yasal Süreç ŞÜPHE!!! Bildirim çocuğun kendisi, ailesi, bir yakını ya da istismardan kuşkulanan diğer kişilerce doğrudan; § Cumhuriyet savcılığına § Kolluk kuvvetlerine ya da ü İl Emniyet Müdürlüğü’nde “Çocuk Şube Müdürlüğü”, ilçelerde ise “Çocuk Büro Amirliği” ü Çocuk birimlerinin bulunmaması halinde genel kolluk birimleri ü Jandarma Genel Komutanlığınca "Çocuk ve Kadın Kısım Amirlikleri” § ASPB nın İl Müdürlüklerine başvuruyla mümkündür. (183) **ÇİM (Çocuk İzlem Merkezi)

İstismar vakalarında en önemli olgu ŞÜPHE duyulmasıdır. Öğrencinin son dönemlerde davranışlarında değişim, içe kapanma, fiziksel belirtiler, duygu durumunda değişim her biri birer ip ucu sayılabilir. ÖYKÜ ALMA İstismar olgularının değerlendirilmesi kapsamlı bir iştir ve yeterli zaman ayrılması gerekir. Sadece çocuk değil, aile içi ilişkiler, sosyal çevre, arkadaş ilişkileri, okul ve eğitimle ilgili özellikler araştırılır. İstismar öyküsü alınırken ailenin ve çocuğun vereceği tüm bilgiler değerlendirilir. Bu öyküde istismarın özellikleri, başlama şekli, süresi ve varsa tekrar yaşantılar, istismarcıya yakınlık dereceleri, zor kullanılıp kullanılmadığı gibi bilgiler alınır. Bazı çocuklar istismar anıyla ilgili konuşmaya yatkın iken, bazıları bu konuyu konuşmaktan kaçınır. Görüşme sırasında çocuğa karşı çok zorlayıcı olmamak gerekir. Travmatik bir yaşantıdan sonra çocuğun kendine ve tüm dünyaya karşı güveninin sarsılmış olması, beklenen bir durumdur. Öykü alındıktan sonra, durum sizde ihmal ya da istismarı şüphelendiriyorsa ifadeler mutlaka tutanak altına alınmalıdır. Çocuğa tekrar sorular sorulmaz ve durum adli makamlara bırakılır.

AİLENİN ÖNEMİ ve AİLE REHBERLİĞİ

• Korkmuş • Kızgın • Suçluluk duygusu • Güven problemi • Çaresiz • Depresif • Öfkeli

*Ailenin tepkileri ve daha sonra çocuğun yaşadıkları bazen olayın kendisinden daha yaralayıcı olabilir. Öncelikle; Sakin olunmalı Çocuğa anlayışlı yaklaşılmalı Yaşadıklarından dolayı çocuğun suçlu olmadığı hissettirilmeli Sevgi gösterilmeli

Ailelerin/Bireylerin Sorumluluk Paylaşması İçin Etkinlikler Anne, baba ve diğer aile bireyleri çocuk sağlığını koruma konusunda bireysel sorumluluklarını yapması yönünde güçlendirilmesi Birlikte Zaman Geçirin: Gün içinde aile bireyleri birbirleri ile sohbet etmeli, çocukla yakın ilgi ve takip önemli Çocuğa Model Olma Çocuğa, iyi-kötü dokunuş, yabancılara güven , kendini koruma ve mahremiyet konularında rol model olma

TEŞEKKÜRLER