OCUK GENLERDE LETM VE ZGVEN Prof Dr Fevziye

ÇOCUK, GENÇLERDE İLETİŞİM VE ÖZGÜVEN Prof. Dr. Fevziye TOROS Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri AD Başkanı www. fevziyetoros. com. tr

n Özgüven; bireyin kendisinin kabul edildiğini, erişkinler ve akranları tarafından değer verildiğini, sevildiğini hissetmesidir. n Özgüven; bireyin kendisi ile ilgili algısıdır.

n Özgüven; daha çok yaşamımızdaki deneyimlerimizden, düşüncelerimizden, iletişimlerimizden, hissettiklerimizden gelişir ve yaşam boyu gelişmeye, değişmeye devam eder. n Özellikle insanlarla iletişimlerimizden etkilenir.

Yüksek özgüven neden önemli n n n n Yeterlilik duygusu ve girişimcilik, Streste yeni çözümler bulabilme, Bireysel, sosyal ilişkilerde başarılı olma, Akademik ve mesleki alanda başarılı olma, Duygudurumunu daha iyi kontrol edebilme, Kendine saygının daha fazla olması, Yüksek yaşam kalitesi, Mutluluk ve yetkin hissetme, …

Düşük özgüven n n Anksiyete (kaygı), Depresyon, Psikosomatik bulgular, Mutsuzluk, Umutsuzluk, Davranım bozuklukları, Agresyon, Yetersizlik duyguları, Başarısızlık, Düşük yaşam kalitesi, …

Özgüven için Ebeveyn tutumları-1 n n n Karar vermesi desteklenmeli, Yaptığı olumlu davranışlar fark edilmeli, Çocuğa sorumluluklar verilmeli, Çocuğun duyguları önemsenmeli, Çocuk aşırı eleştirilmemeli, ‘Yanlış bir şey yapman sorun değil, biz yine seni seviyoruz’

Özgüven için Ebeveyn tutumları-2 n ‘İstenmeyen çocuk olduğu vurgulanmamalı’ n ‘Senin yüzünden… oldum (Hasta, oldum gibi)’ denmemeli, Çocuklara karşı duygusal, cinsel, fiziksel ihmal ve istismar yapılmamalı (öfke ve suça yönelim artıyor), Ebeveynler alkol ve/veya madde bağımlısı olmamalı, Ebeveyn kayıplarında çocuklar ihmal edilmemeli (boşanma, ölüm), … n n n

Özgüven için Ebeveyn tutumları-3 n Çocuk sosyal aktivitelere yönlendirilmeli: Spor, resim, müzik, dans, satranç, …

ÇOCUKLA İLETİŞİMİMİZDE Yüzümüz onlara dönük olmalı, n Etkin dinlendirildikleri hissettirilmeli, n Yorum yaparken eleştirel olunmamalı, n

Mesajlar en çok davranışlar iletilir Mesajların % 60'ının beden dili ile % 30'unun ses tonu ile % 10'unun sözcüklerle iletilmektedir Seçtiğiniz cümleler ile ses tonunuz ve bedeniniz ile uyumlu değilse mesajınız amacına ulaşmaz Sözsüz %90

DAVRANIŞLARIMIZDA; n AŞIRI KORUMA: Başkalarına bağımlı ve kendine güveni olmayan bir insan olur.

Çocuk aşırı koruduğumuzda; n Bu çocuklar; Hedeflerine ulaşmak için yeterince çaba gösteremiyor, Kendilerini yeterince disiplinize edemiyorlar, Sorumluluk alamıyorlar, Dış ortamlarda güvensiz hissediyorlar, Girişken olamıyorlar, Daha bağımlı oluyorlar, Haklarını savunamıyorlar, Eleştirilere karşı çok hassas oluyorlar, …

DAVRANIŞLARIMIZDA n AŞIRI HOŞGÖRÜ: Çocuğu bencil yapar, çocuk kendisine hizmet edilmesini ister. n AŞIRI BASKI: Nazik, dürüst, davranabilir ama çekingen ve aşırı hassas olur.

DAVRANIŞLARIMIZDA n AŞIRI İLGİ: Kabiliyetlerinin ortaya çıkmasını engeller. n SÜREKLİ KONTROL: Çocukta aileden ayrıldığında başına kötü bir şey gelecek düşüncesini oluşturur. n ELEŞTİRME: Diğer insanlarla iletişiminde çocuğu zorlar.

Sandviç tekniği kullan l Önce Takdir et! l Sonra geliştir, düzelt! l Tekrar takdir et!

n Çocuklarla gurur duymak önemlidir. Her çocuğun olumlu bir davranışı mutlaka vardır ve bunlar iletişimde yer almalıdır. n Çocukları olduğu gibi kabul etmek önemlidir. n Duygu ve davranışlarına karşı empatik olunmalı.

Kıyaslama yapılmamalıdır. n Yargılamamalı, suçlamamalıyız n Beklediğimiz davranışlarda öncelikle biz model olmalıyız. n Alay etmemeliyiz n Biz mükemmel değiliz, o zaman mükemmeli beklememeliyiz. n Emir verici konuşulmamalıdır n

‘İLETİŞİMDE BEN DİLİ ÖNEMLİDİR’ Dili: “Çok dağınıksın akşama kadar sizin dağınıklığınızı topluyorum” n Ben Dili “Eşyaları dağıtmanızdan ve yerine koymamanızdan rahatsız oluyorum ve çok yoruluyorum. ” n Sen Dili: ”Çok tembelsin hiç ders çalışmıyorsun “ n Ben Dili. ”Senin ders çalışmaman beni üzüyor” n

Düşük özgüvenli çocuk algısı n n n n Kendilerinin yapabileceklerine inanmazlar, Başlamadan önce yetersiz olduklarını düşünürler, Kendi hatalarını bağışlamaları zordur, Asla istedikleri kadar iyi olmayacaklarını düşünürler, Saçma bulunacağını düşündükleri için yaratıcılıklarını göstermekten korkarlar, Yalnız daha çok zaman geçirirler, Daha çok şikayet eder ve eleştirirler, Pek çok şey için endişelidirler (I can not do it)

Yüksek özgüvenli çocuk algısı n n n n Yeni insanlarla tanışmaktan hoşlanırlar, Başkalarının kendilerini nasıl değerlendireceğinden kaygı duymazlar, Kendilerini ifade etmede cesurdurlar, Karşılaştıkları yeni durumlara kolay uyum sağlarlar, Fikirleri merak edilir, Akranları tarafından iyi olarak nitelendirilirler, Hayatta daha iyi fırsatlar yakalayabilirler çünkü (I think I can) yapabileceklerini düşünürler.

n TEŞEKKÜR EDERİM…