OCENIANIE KSZTATUJCE Rysunek autorstwa D Sterny ZEBRANIE RADY

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Rysunek autorstwa D. Sterny ZEBRANIE RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej Nr 255 WARZAWA, 26. 10. 2015 R.

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE – DEFINICJA Ocenianie kształtujące to częste, interaktywne ocenianie postępów ucznia i uzyskanego przez niego zrozumienia materiału, tak by móc określić, jak uczeń ma się dalej uczyć i jak najlepiej go nauczać. Raport Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Ocenianie kształtujące polega na pozyskiwaniu przez nauczyciela i ucznia w trakcie nauczania informacji, które pozwolą rozpoznać, jak przebiega proces uczenia się, aby: Nauczyciel modyfikował dalsze nauczanie, • Uczeń otrzymywał informację zwrotną pomagającą mu się uczyć. •

Komitet Psychologii Polskiej Akademii Nauk o ocenie Ocena ze strony nauczyciela odgrywa swoją formatywną rolę, czyli jest prorozwojowa, tylko wtedy gdy dostarcza dziecku informacji pomagających mu się uczyć, a więc umożliwia: a. b. c. d. uświadomienie sobie, co robi dobrze, a co źle, zrozumienie istoty popełnianych błędów, wskazuje drogi poprawy, ale przede wszystkim, wskazuje, w czym dziecko jest kompetentne, co osiągnęło dzięki swemu wysiłkowi.

Ocenianie kształtujące Taki sposób oceniania: a. b. c. wzmacnia wytrwałość uczącego się dziecka, buduje jego poczucie sprawstwa, w tym odpowiedzialności za własne działania, kształtuje zdolność samoregulacji, tak ważną w kolejnych etapach kształcenia oraz w życiu.

Ocenianie sumujące Ocena według stopni, szczególnie gdy jest jedyną albo najczęstszą formą oceniania, niesie ze sobą prorozwojowej informacji zwrotnej dla dziecka.

Ocenianie sumujące W głównej mierze służy porównywaniu dzieci ze sobą. We wczesnym etapie edukacji, kiedy dzieci dopiero opanowują różne strategie uczenia się, nie pomaga im w tym procesie, a w przypadku dzieci natrafiających na różnorodne trudności w uczeniu się może hamować ich motywację i być wręcz źródłem ich bezradności.

Ocenianie kształtujące: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Jest innym sposobem oceniania ucznia i różni się od tradycyjnego oceniania (sumującego). Służy poprawie procesu uczenia. Informuje ucznia i pomaga mu w uczeniu się. Dzięki niemu uczniowie mogą wziąć odpowiedzialność za swoją naukę (współcześnie uczymy się przez całe swoje życie). Nie wymaga zmian w programie nauczania. Nie polega na wprowadzaniu wielu technik nauczania do warsztatu pracy, ale na zmianie organizacji procesu. Powinno być zaakceptowane przez nauczyciela, jak i przez

Ocenianie kształtujące Wymaga akceptacji i współpracy rodziców. 9. Ogranicza ocenę sumującą (stopnie szkolne). 10. Wprowadza informację zwrotną na temat postępów ucznia. 11. Daje możliwość współpracy z innymi nauczycielami i dyrektorem szkoły. 8.

Ocenianie kształtujące 1. 2. 3. 4. 5. 6. Sprzyja uczeniu się i tworzeniu dobrego klimatu do uczenia. Motywuje uczniów do nauki. Sprzyja uczeniu się bez rywalizacji. Sprzyja porównywaniu osiągnięć w aspekcie poszczególnych uczniów. Pomaga docenić pracę ucznia przez wypowiedzenie pochwały. Nie pozwala porównywać pracy uczniów ze sobą.

ELEMENTY OCENIANIA KSZTAŁTUJĄCEGO cele, kryteria oceniania /Na. Co. Be. Zu/ pytania kluczowe i techniki zadawania pytań, informacja zwrotna, ocena koleżeńska, samoocena.

CELE Najistotniejszą sprawą w ocenianiu kształtującym jest uświadomienie sobie celu lekcji. Dlatego zanim nauczyciel przystąpi do planowania lekcji powinien zastanowić się: q q q po co chce właśnie tego nauczyć swoich uczniów? do czego przyda im się ta wiedza? jak wykorzystają ją w przyszłości? co będą umieć po mojej lekcji? co będą pamiętać z tej lekcji za kilka lat? Nauczyciel sam powinien być przekonany, że warto tego uczyć.

CELE Jednak nie wystarczy samo poinformowanie uczniów o celu lekcji, trzeba jeszcze sprawdzić na koniec czy został on osiągnięty. Można tego dokonać metodą zdań podsumowujących. Metoda ta polega na poleceniu uczniom dokończenia zdań typu: Dziś nauczyłem się … Zrozumiałem, że … Przypomniałem sobie, że … Zaskoczyło mnie, że. . . Osiągnąłem założony cel, gdyż… Uczniowie mogą to zrobić sami lub w parze.

Kryteria oceniania „NACOBEZU” Kolejnym istotnym elementem oceniania kształtującego jest określenie kryteriów oceniania nazywanych żartobliwie przez profesora Jana Potworowskiego „nacobezu”, czyli ustalenie, na co będziemy zwracać uwagę przy ocenianiu. Zadaniem nauczyciela jest więc dokładne ustalenie tego, co będzie brał pod uwagę przy ocenianiu, czyli co będzie oceniał. Określenie „nacobezu” jest potrzebne zarówno uczniowi jak i nauczycielowi.

Kryteria oceniania „NACOBEZU” Dzięki „nacobezu” nauczyciel zawiera z uczniem umowę określającą, co podlega ocenie, umowę, która nas zobowiązuje. Dzięki tej umowie uczeń uzyskuje informacje, czego ma się nauczyć, a nauczyciel zobowiązuje się do oceniania tylko tego, co wcześniej zostało ustalone. Ważne jest aby kryteria oceniania były jasne i konkretnie sformułowane.

Kryteria oceniania - NACOBEZU korzyści dla ucznia Kryteria oceniania mogą być ustalane nie tylko przed lekcją, ale też przed sprawdzianem czy pracą domową. Określenie tego, co będzie ocenianie na sprawdzianie czy w pracy domowej, ułatwia bardzo pracę uczniowi i nauczycielowi.

Kryteria oceniania – NACOBEZU korzyści dla ucznia Uczeń: q czuje się bezpiecznie gdyż wie, że nauczyciel nie zaskoczy go dodatkowym kryterium oceny, q stara się zwracać uwagę na to, co nauczyciel będzie oceniał w jego pracy, q wie, co powinno się znaleźć w jego pracy, q jest zainteresowany późniejszym komentarzem nauczyciela do jego pracy, gdyż wie, co nauczyciel oceniał.

Informacja zwrotna nauczyciela dla ucznia Kolejny element OK to informacja zwrotna - szczególny kontakt nauczyciela z uczniem mający pomóc uczniowi w uczeniu się. Najczęściej przyjmuje ona formę komentarza pisemnego lub ustnego do pracy ucznia. Nie jest korzystne łączenie informacji zwrotnej ze stopniami. Uczniowie bowiem nie zwracają uwagi na komentarz nauczyciela pod pracą, jeśli praca jest oceniona również stopniem.

Informacja zwrotna nauczyciela dla ucznia Prawidłowa informacja zwrotna powinna zawierać następujące cztery elementy: q wyszczególnienie i docenienie dobrych elementów pracy ucznia; q odnotowanie tego, co wymaga poprawienia lub dodatkowej pracy ze strony ucznia; q wskazówki – w jaki sposób uczeń powinien poprawić pracę; q wskazówki – w jakim kierunku uczeń powinien pracować dalej.

Informacja zwrotna nauczyciela dla ucznia Ważna jest jakość komentarza. Ma on pomóc uczniowi poprawić pracę i zaplanować dalszą naukę. Jeśli nauczyciel zawiera w komentarzu niekonkretną pochwałę typu , , dobra robota’’, lub poleca uczniowi np. , , popraw błędy ortograficzne’’, to uczeń nie korzysta z takiej informacji. Nie wie bowiem, co zrobił dobrze ani jakie błędy popełnił, a tym bardziej, jak ma je poprawić.

Informacja zwrotna ucznia dla nauczyciela Nie tylko nauczyciel przekazuje informację zwrotną uczniom, może ją również otrzymywać od uczniów. Informacja zwrotna ucznia dla nauczyciela może dotyczyć oceny sposobów i metod nauczania, które stosuje nauczyciel. Najczęściej spotykaną formą uzyskiwania informacji zwrotnej od uczniów jest ankieta pod koniec roku szkolnego lub semestru. Nauczyciel układa takie pytania, na które chciałby uzyskać odpowiedź. Dodatkowym atutem ankiety jest jej anonimowość.

OCENA KOLEŻEŃSKA I SAMOOCENA Ocena koleżeńska: 1. Ustalenie kryteriów oceniania (co oceniam? ). 2. Udzielenie informacji zwrotnej (co i jak komunikuję? ).

Samoocena ucznia: 1. Co już umiem? 2. Nad czym muszę jeszcze popracować? 3. Co powinienem zmienić? 4. Postanowienia na przyszłość.

Samoocena jest nierozerwalnie związana z ideą oceniania kształtującego. Właściwie poprzez samoocenę możemy zachęcić uczniów do wzięcia odpowiedzialności za swoją naukę. Jest wiele korzyści jakie przynosi samoocena: q uczniowie stają się bardziej samodzielni, odpowiedzialni za swoją naukę oraz zaangażowani w proces uczenia się, q uczniowie rozumieją, czego się uczą i po co, q wzrasta u uczniów poczucie własnej wartości, pewność siebie i motywacji do nauki,

Samoocena q uczniowie wiedzą czego jeszcze nie opanowali i czego muszą się nauczyć, q uczniowie łatwiej się przyznają, że czegoś nie rozumieją i chętniej zadają pytania, q lekcje stają się ciekawsze dla uczniów i dla nauczycieli, q nauczyciel ma stałą informację o postępach indywidualnych uczniów, q nauczyciel może wspólnie z uczniami planować osiąganie przez uczniów założonych celów.

Ocenianie kształtujące a ocenianie sumujące. Nauczyciel stosujący ocenianie kształtujące stosuje również ocenę sumującą. Nie rezygnuje ze stopni.

Ocenianie kształtujące a ocenianie sumujące. Kiedy, które? q OK jest procesem ciągłym, więc stale i w różnych formach q OS jest zdarzeniem jednostkowym; kończy i podsumowuje proces nauczania na danym etapie, czyli na koniec O czym informuje? q OK pomaga w rozpoznaniu braków i umożliwia natychmiastowe ich uzupełnianie q OS mówi o przeszłych osiągnięciach i dawnych porażkach Skąd, z jakiej perspektywy? q OK jest integralnym elementem procesu uczenia się/nauczania q OS może funkcjonować z zewnątrz, niezależnie od tego procesu

Ocenianie kształtujące a ocenianie sumujące. Po co? q OK pokazuje, gdzie w procesie uczenia się jest uczeń q OS służy rozliczaniu z wykonania założeń programu Główna zaleta q OK sprzyja poprawie jakości nauczania q OS jest wygodniejsze przy porównywaniu i opracowaniu rankingów

Ocenianie kształtujące korzyści dla ucznia q mam poczucie, że jestem sprawiedliwe oceniany, q mam poczucie sensowności lekcji, q mam motywację – wiem, czego się będę uczyć i czego się ode mnie wymaga, q jestem „bezpieczny” – nic nie powinno mnie zaskoczyć, q czuję się odpowiedzialny za moje uczenie się, q nie czuję się wyłącznie podporządkowany nauczycielowi, ale z nim współpracuję.

Ocenianie kształtujące - podsumowanie 1. Poprawia wyniki nauczania. 2. Podnosi wyniki testów, egzaminów zewnętrznych. 3. Aktywizuje uczniów, czyni ich świadomymi procesu nauczania. 4. Nauczyciel określa i wskazuje uczniom, czego mogą się nauczyć lub nad czym muszą jeszcze popracować. 5. Pomaga w rozwoju ucznia mającego trudności w nauce, pozwala „wyrównać szanse”. 6. Motywuje do nauki uczniów z trudnościami. 7. Występuje w trakcie procesu edukacyjnego (nauczania), a ocena tradycyjna (sumująca) występuje na koniec tego procesu.

Bibliografia Czetwertyńska. G. , Ocenianie kształtujące - ocenianie sumujące. Ocenianie dla uczenia się - ocenianie uczenia się. www. ceo. org. pl Black P. , Harrison Ch. , Lee C. , Marshall B. , Wiliam D. , Jak oceniać, aby uczyć? , CEO 2006 Sterna D. , Ocenianie kształtujące w praktyce, CEO 2006 www. szkolazklasa. pl, Szkoła z klasą, jako strategia zmiany polskiej szkoły, IBI 2009 Alternatywy myślenia o/dla edukacji, red. Z. Kwieciński, IBE 2000 „Ocenianie kształtujące” programu Szkoła z klasą, CEO i Gazety Wyborczej Ocenianie kształtujące jako skuteczna metoda wyrównywania szans edukacyjnych D. Rozmus, I. Krajewska, J. Piekarska W prezentacji został wykorzystany rysunek autorstwa D. Sterny

Dziękuję za uwagę Katarzyna Olobry-Księżak psycholog