Ocena oddziaywania na rodowisko OOS problemy i niektre

Ocena oddziaływania na środowisko - OOS (problemy i niektóre aspekty ich pokonywania) 1 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

W opinii Komisji Europejskiej istnieje zasadnicza niezgodność polskich przepisów prawnych z wymogami dyrektywy 85/337/EWG Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne. Zarzuty dotyczą w szczególności nieprawidłowego transponowania do polskiego porządku prawnego pojęcia „zezwolenia na inwestycję” oraz jego umiejscowienia w chronologii polskiego procesu inwestycyjnego. Komisja Europejska oczekuje pilnego dostosowania polskiego prawa do przepisów wyżej wymienionej dyrektywy i do czasu wprowadzenia odpowiednich zmian w prawie polskim będzie akceptowała jedynie te inwestycje, dla których strona polska wykaże przeprowadzenie oceny środowiskowej zgodnie z prawem wspólnotowym. 2 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

O co chodzi? Ocena oddziaływania na środowisko (OOS) • Procedura nie raport • Narzędzie podejmowania decyzji • Ogromne problemy ze stosowaniem w praktyce(m. in. brak konsultacji społecznych na wczesnym etapie inwestycji, wykluczanie NGO z konsultacji, brak spójnej listy obszarów naturowych N 2000, do dzisiaj brak rozporządzeń sankcjonujących obszary naturowe, często nieprawidłowa interpretacja wymogów prawnych np. warintowania 3 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ) 09 -10 października 2008 r.

Problemy z OOS - brak rzetelnej informacji o środowisku • Informacja niepełna – intencjonalnie – z przyczyn obiektywnych • brak danych o występowaniu rzadkich gatunków • brak możliwości ich stwierdzenia – brak kontroli terenowych – kontrole poza sezonem aktywności zwierząt – zbyt mało kontroli 4 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Problemy z OOS - brak właściwej analizy wariantowej • brak możliwości wariantowania – niewłaściwa skala rozważań – konieczność analizy strategicznej (SEA) • kawałkowanie inwestycji – salami-approach: zaniżanie oddziaływania • ograniczenie opcji wariantowych do jednego rodzaju inwestycji – punkt widzenia inwestora vs państwo 5 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Problemy z OOS - niefachowe prognozy oddziaływania • Elementarne braki w wiedzy o wymaganiach ekologicznych gatunków i siedlisk – bagatelizowanie, ignorancja – chłopski rozsadek w miejsce ilościowych analiz • Pomijanie efektów skumulowanych • Ignorowanie oddziaływań pośrednich • Upowszechnienie fałszywej opinii – można realizować szkodliwe projekty pod warunkiem: – monitoring – kompensacja 6 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Jak postępować? Kryteria oceny oddziaływania przedsięwzięcia – zasada przezorności • Zgodnie z orzecznictwem ETS, w chwili wydawania decyzji zatwierdzającej plan/projekt, organ administracji nie może mieć żadnych wątpliwości, że ujemne skutki nie wystąpią. • Wykazanie braku negatywnego wpływu na obszar chroniony to warunek konieczny dopuszczalności inwestycji. • Decydującym kryterium nie jest wiec okoliczność wystąpienia negatywnych skutków, ale wprost przeciwnie: wykazanie braku takich skutków. W konsekwencji, jeżeli organ (…) nie jest w stanie ich wykluczyć, inwestycja w żadnym razie nie może być realizowana. 7 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Jak postępować? OOS dla obszarów N 2000 Generalne zasady – negatywne efekty • Projekty i przedsięwzięcia istotnie, negatywnie oddziałujące na obszary Natura 2000 nie powinny być realizowane • Jedynym kryterium: zakres i „siła” negatywnego wpływu na integralność obszaru N 2000 • Lokalizacja przedsięwzięcia nie gra roli !! (może być poza obszarem Natura 2000) – np. zapora na rzece zmienia kluczowe charakterystyki ekosystemów rzecznych nawet kilkaset km poniżej • 8 Oddziaływania kumulatywne bardzo ważne („w powiązaniu z innymi projektami i przedsięwzięciami”) Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Jak postępować? OOS dla obszarów N 2000 Generalne zasady – negatywne efekty Projekty i przedsięwzięcia istotnie, negatywnie oddziałujące na obszary Natura 2000 nie powinny być realizowane Wyjątki – gdy spełnione jednocześnie 4 warunki 9 • brak rozwiązań alternatywnych • nadrzędny cel publiczny / zdrowie ludzkie i bezpieczeństwo publiczne • łagodzenie i kompensacja • Komisja Europejska zgadza się / jest poinformowana Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Ocena oddziaływania na obszar N 2000 Schemat logiczny 10 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Ocena oddziaływania na obszar N 2000 Mocne i wymagające prawo • Ściśle określona sekwencja procedur nadrzędny interes publiczny nie ma zastosowania, gdy istnieją alternatywne metody realizacji celu • przy ocenie wariantów alternatywnych aspekty ekonomiczne nie są ważniejsze od ekologicznych • odstąpienie od tego logicznego schematu oznacza: Złamanie prawa 11 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Co dalej? Zmiana filozofii traktowania OOS • Wielokryterialne oceny wariantów jako narzędzie decyzyjne – ocena nie jest „papierem” – ocena jest narzędziem podejmowania decyzji 12 • negatywne wyniki OOS dla części wariantów integralna częścią procedury decyzyjnej • konsultacje społeczne (szerokie) na wstępnym etapie inwestycji Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.

Rzetelne OOS są podstawa dialogu i wypracowywania optymalnych decyzji 13 Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 09 -10 października 2008 r.