Obowizki pracownika na gruncie kodeksu pracy Paulina Pakua

Obowiązki pracownika na gruncie kodeksu pracy Paulina Pakuła

Podstawowe źródła obowiązków pracownika Art. 22 k. p. § 1. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Podstawowe źródła obowiązków pracownika Art. 100 k. p. § 1. Pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. § 2. Pracownik jest obowiązany w szczególności: � 1. przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy, � 2. przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku, � 3. przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych, � 4. dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachowywać w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, � 5. przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach, � 6. przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego.

Podstawowe źródła obowiązków pracownika ustawy szczegółowe �Ustawa prawo o szkolnictwie wyższym(Dz. U. 2005 nr 164 poz. 1365) art. 111 ust. 1 �Ustawa o pracownikach samorządowych(Dz. U. 2008 nr 223 poz. 1458) art. 24 i nast. �Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej(Dz. U. 2011 nr 174 poz. 1039) art. 12.

Podstawowe źródła obowiązków pracownika Regulamin pracy �Art. 104 k. p. § 1. Regulamin pracy ustala organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników. § 2. Regulaminu pracy nie wprowadza się, jeżeli w zakresie przewidzianym w § 1 obowiązują postanowienia układu zbiorowego pracy lub gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników.

Art. 22 k. p. Pracownik zobowiązuje się do: osobistego wykonywania pracy: a)określonego rodzaju, b) na rzecz pracodawcy, c) pod kierownictwem pracodawcy, d)w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę.

Art. 22 k. p. Osobiste wykonywanie pracy �Osobiste świadczenie pracy odróżnia stosunek pracy od większości umów o charakterze cywilnoprawnym, �pracownik nie może wywiązać się z obowiązku świadczenia pracy poprzez osobę trzecią(wyrok SN z dn. 1 października 1969 r. I PR 246/69, wyrok SN z dnia 21 kwietnia 1999 r. I PKN 33/99).

Art. 22 k. p. Wykonywanie pracy określonego rodzaju �Rodzaj pracy musi być określony w akcie będącym podstawą stosunku pracy(umowa o pracę, akt mianowania, powołania, wyboru, spółdzielcza umowa o pracę). Rodzaj pracy oznacza zespół czynności, które będą należały do obowiązków pracownika. Może to być więcej, niż jeden rodzaj pracy. �W razie wykonywania kilku rodzajów pracy na rzecz tego samego pracodawcy, domniemuje się, że strony łączy jeden stosunek pracy(wyrok SN z dn. 14 lutego 2002 r. I PKN 876/00).

Art. 22 k. p. Wykonywanie pracy określonego rodzaju �Rodzaj pracy może być określony w dwojaki sposób: bezpośrednio(czynności), pośrednio(stanowisko). �Pracownik jest obowiązny do wykonywania pracy innego rodzaju, gdy wynika to z przepisów prawa pracy, tj. np. art. 42§ 4 k. p. lub art. 81§ 3 k. p. .

Art. 22 k. p. Wykonywanie pracy na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy �Cecha specyficzna stosunku pracy, �Kierownictwo pracodawcy oznacza możliwość wydawania przez niego poleceń. �Obowiązek podporządkowania się poleceniom pracodawcy nie jest bezwzględny, �Wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy wiąże się z ponoszeniem przez pracodawcę ryzyka ekonomicznego, osobowego, socjalnego.

Art. 22 k. p. Wykonywanie pracy w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę �Ustalenie to następuje w umowie o pracę, �Zmiana miejsca lub czasu wykonywania pracy co do zasady powinna nastąpić w drodze wypowiedzenia zmieniającego art. 42 k. p. . �odmowa podjęcia pracy przez pracownika w godzinach nadliczbowych może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę(uzasadnienie wyroku SN z dnia 13 czerwca 1973 r. I PR 160/73).

Art. 100 k. p. Sumienne i staranne wykonywanie pracy �Staranne wykonywanie pracy oznacza dołożenie przez pracownika staranności ogólnie wymaganej stosownie do rodzaju pracy(obiektywizacja kryterium), �Sumienność oznacza zróżnicowanie wymagań w stosunku do pracowników w zależności od ich cech indywidualnych, na przykład kwalifikacji, doświadczenia zawodowego lub rozwoju umysłowego(subiektywizacja kryterium).

Art. 100 k. p. Stosowanie się do poleceń przełożonych �Obowiązek o charakterze względnym; polecenie musi: być niesprzeczne z przepisami prawa i umowy o pracę, dotyczyć pracy.

Art. 100 k. p. Możliwość odmowy wykonania polecenia �naruszenie warunków, o których mowa w art. 100§ 1 k. p. , �wystąpienie sytuacji, o której mowa w art. 210 k. p. .

Art. 100 k. p. Tezy z orzecznictwa �W braku zwrócenia uwagi na bezcelowość lub bezprawność polecenia pracodawcy, pracownik może narazić się na zarzut niesumiennego lub niestarannego wykonywania obowiązków pracowniczych(wyrok SN z dnia 10 września 1997 r. I PKN 244/97), �Bezkrytyczne wykonywanie poleceń przełożonego może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę(tamże), �bezprawna i świadoma odmowa wykonania polecenia, zagrażająca istotnym interesom pracodawcy może stanowić podstawę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia(wyrok SN z dnia 12 czerwca 1997 r. I PKN 211/97).

Art. 100 k. p. Obowiązki porządkowe pracownika �przestrzeganie czasu pracy ustalonego u danego pracodawcy, �przestrzeganie regulaminu pracy i ustalonego u pracodawcy porządku, �przestrzeganie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych.

Art. 100 k. p. Obowiązek dbałości o dobro pracodawcy �zakres obowiązku zależy od pozycji pracownika w hierarchii struktury pracowniczej, �obowiązek nie jest tożsamy z koniecznością przedkładania swojego interesu nad interes pracodawcy.

Art. 100 k. p. Obowiązek przestrzegania tajemnicy �Dotyczy w znacznej mierze tajemnicy przedsiębiorstwa, �objęte tajemnicą są informacje niedostępne do wiadomości publicznej, o charakterze technicznym, technologicznym lub organizacyjnym co do których przedsiębiorca ma wolę, chociażby dorozumianą, aby utrzymać je w tajemnicy i ta wola jest dla innych rozpoznawalna(wyrok SN z dnia 3 października 2000 r. , I CKN 304/00), �nie usprawiedliwia udostępnienia informacji publiczności fakt, że informacja ta byłą znana ograniczonemu gronu pracowników, zobowiązanych do dyskrecji.

Obowiązek przestrzegania tajemnicy Ustawy szczególne �Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze(Dz. U. 2009 r. nr 146, poz. 1188), �Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych(Dz. U. 2010 r. nr 10, poz. 65), �Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty(Dz. U. 2008 r. nr 136, poz. 857), �Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe(Dz. U. 2002 r. nr 72, poz. 665).

Art. 100 k. p. Obowiązek przestrzegania zasad współżycia społecznego �Zasady te mają charakter: ogólny(zasady powszechnie akceptowane w społeczeństwie), szczególny(zasady przyjmowane u danego pracodawcy).

Sankcje grożące pracownikowi z tytułu niewykonania obowiązków pracowniczych �odpowiedzialność materialna pracowników na gruncie art. 114 k. p. i nast. �odpowiedzialność porządkowa na gruncie art. 108 k. p. �podstawa wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę.

Dziękuję za uwagę. Paulina Pakuła