NSAN HAKLARI DEVLET Hakkn Unsurlar zne Hakkn tanm

İNSAN HAKLARI & DEVLET

Hakkın Unsurları Özne �Hakkın tanımış olduğu yetkiyi kullanan, hakkın sahibi (Birey) Konu �Hakkın içeriğinin ne olduğuna ilişkin, hakkın neye yöneldiğini belirten Yükümlü 3. Kişiler ya da DEVLET

İnsan Haklarının Yükümlüsü �Tanınan her hak, aynı zamanda birilerine de yükümlülük yükler. �Hakların karşılığı olan bu yükümlülükler, pozitif ya da negatif görünüme bürünebilir. �Negatif edim: Hakkın hak sahibi tarafından kullanılmasına karışmama �Pozitif edim: Hakkın kullanılması için aktif olarak harekette bulunma

İnsan Haklarının Yükümlüsü �İnsan haklarının, iki yükümlüsü olduğundan söz edilebilir: �Devlet (ilk akla gelmesi gereken asıl yükümlü) � 3. Kişiler (bireyin içinde yaşadığı toplumda karşılaştığı diğer kişiler)

Birey, İnsan Hakları ve Devlet Doğal Hukukçu Anlayış: �İnsan hakları, varlığı devlete bağlı haklar değildir. Yani, devletin ortaya çıkmasından önce de sahip olunan haklardır. �İnsan hakları, bireylerin başka bir neden aranmaksızın, SIRF İNSAN OLDUKLARI İÇİN sahip oldukları haklardır (doğal hukukçular ve liberal öğreti). 5

Birey, İnsan Hakları ve Devlet Pozitivist Anlayış: (Doğal Hukukçu Yaklaşıma Karşı Çıkar) �İnsan hakları, devletten önce var olan haklar değildir. �Bu haklar ancak yasa koyucu tarafından düzenlenirse varlık kazanabilir. (Pozitivizm tek başına insan haklarını açıklamak için yeterli değildir ). Ya kanun koyucu hak tanımazsa, ya da çok sınırlı olarak tanırsa? ? ? 6

Olan + Olması Gereken �Sonuç olarak insan hakları, günümüzde yalnızca yazılı hukuk kurallarına indirgenemeyen bir anlam kazanmıştır. �İnsan Hakları= Olan (Yazılı hukuk) + Olması Gereken (Yazılı olmayan haklar) �Sürekli yeni haklar ortaya çıkmaktadır ve yazılı belgeler bunları hemen düzenlemeyebilirler. 7

İnsan Hakları: Birey-Devlet Arasında Bir İlişki Bu ilişkinin bir tarafında birey, diğer tarafında ise devlet vardır. �İnsan hakları, bireyi devlete karşı korur; �Bu amaçla siyasal iktidarı sınırlar (İnsan haklarının siyasi iktidarı sınırlama fonksiyonu). 8

Devletle ilgili yaman bir çelişki �Devlet, insan haklarının temel yükümlüsüdür. �Ama aynı zamanda devlet, insan haklarının en büyük potansiyel ihlalcisidir. 9

DEVLETİN İNSAN HAKLARINA İLİŞKİN OLARAK ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER �Pozitif ve Negatif Edimler �Devletin Saygı Gösterme, Koruma ve Gereğini Yerine Getirme Edimleri

Devletin Saygı Gösterme, Koruma ve Gereğini Yerine Getirme Edimleri �Saygı Gösterme Edimi: Devletin, haklardan yararlanılmasına engel olmaktan kaçınmasını gerektirir. �Koruma Edimi: Devletlerin, bireyin hak ve özgürlüklerinin üçüncü kişiler tarafından ihlal edilmesini önlemesini gerektirir. �Gereğini Yerine Getirme Edimi: Bireylerin insan haklarından tam anlamıyla yararlanabilmesi için devletlerin gerekli önlemleri almasını gerektirir.

Gereğini Yerine Getirme Edimi �Gerekli Koşulları Sağlama Edimi: Ör: çalışma hakkı, devletin bireylere bizzat iş vermesini değil, kişilerin iş sahibi olmalarını kolaylaştırıcı sosyal ve ekonomik nitelikli birtakım önlemler almasını gerektirir. �Doğrudan Sağlama Edimi: Haktan yararlanılmasının, doğrudan devlet tarafından bireylere sağlanması. Ör: Anayasanın 42. maddesi, devleti, parasız ilköğretimi devlet okullarında herkese sağlamakla yükümlü tutmaktadır.