nite 6 ADL YARGI CUMHURYET BASAVCILII 1 Amalarmz

Ünite 6 ADLİ YARGI CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI 1

Amaçlarımız; • Cumhuriyet başsavcılığının, başsavcıvekili ve savcının görevlerini belirleyebilecek, • Cumhuriyet başsavcılığının teşkilat yapısını açıklayabilecek, • Soruşturma kaydının nasıl yapıldığını ve tevzi işlemlerini tanımlayabilecek, • Cumhuriyet başsavcılığında tutulması zorunlu kayıtları açıklayabilecek bilgi ve becerilere sahip olabileceksiniz. 2

Adli Yargı Cumhuriyet Bassavcılığı Ceza Adaleti Sisteminde savcılıgın rolü hakkında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin, Avrupa Savcıları Konferansı’nın kurucu belgesi olan Tavsiye 19’a (Rec 2000) göre; savcılar, bir hukuk ihlalinin cezai yaptırım gerektirdigi yerde hem birey haklarının hem de ceza adaleti sisteminin gerekli etkisini dikkate alarak toplum adına ve kamu yararına hukukun uygulanmasını saglayan kamu yetkilileridir. Tüm ceza adaleti sisteminde, savcılar sorusturmayı baslatıp baslatmamaya, devam ettirip ettirmemeye karar verir, mahkemeler önündeki sorusturmaları yürütür, mahkeme kararlarını temyiz edebilir, bazı mahkeme kararlarına iliskin temyiz islemlerini yürütür. 3

Adli Yargı Cumhuriyet Bassavcılığı 5235 Sayılı Kanun’un 16’ncı maddesine göre “Mahkeme kurulusu bulunan her il merkezi ve ilçede o il veya ilçenin adı ile anılan bir Cumhuriyet bassavcılıgı kurulur. ” Cumhuriyet bassavcılıgında, bir Cumhuriyet bassavcısı ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı bulunur. Gerekli görülen yerlerde Adalet Bakanlıgının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun kararıyla bir veya birden fazla Cumhuriyet bassavcıvekili atanır 4

Agır Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Bassavcılıgı Agır ceza mahkemesi bulunan il veya ilçe adliyelerinde mutlaka bir adet Cumhuriyet bas-savcısı ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı bulunur. Cumhuriyet savcılarının sayıca çok oldugu büyük sehir adliyelerinde ihtiyaca göre yeteri kadar Cumhuriyet bassavcıvekili görevlendirilir. 5

Asliye Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Bassavcılıgı Agır ceza mahkemesi olmayan ilçe adliyelerinde mutlaka yeteri kadar Cumhuriyet sav-cısı bulunur. Ancak ihtiyaç duyulması hâlinde Cumhuriyet bassavcısı atanabilir. Iste agır ceza mahkemesi bulunmadıgı hâlde bassavcısı bulunan adliyelere “Asliye Ceza Mahke-mesi Cumhuriyet Bassavcılıgı” denir. Asliye ceza mahkemesi Cumhuriyet bassavcısı ida-ri yönden baglı agır ceza mahkemesi Cumhuriyet bassavcısına karsı sorumludur. 6

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet bassavcılıgının, bassavcıvekili ve savcıların görevleri genel ola-rak 5235 sayılı Adli Yargı Ilk Derece Mahkemeleri Ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kurulus, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’da düzenlenmistir. Ancak mevzuatta bu hususu düzenleyen çesili hükümler bulunmaktadır. Bu hükümler dogrultusunda görevlere dair bilgiler asagıda gösterilmistir. Cumhuryet Bassavcılıgının Görevler Cumhuriyet bassavcılıgı; Cumhuriyet bassavcısı, Cumhuriyet savcıları ve atanmıssa Cumhuriyet bassavcıvekilinden olusan bir bütündür. Cumhuriyet bassavcısı, savcılar ve bassavcıvekilleri, Cumhuriyet bassavcılıgı adına islem 7 yapmakta ve faaliyette bulunmaktadırlar.

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet Bassavcılıgının Adli Görevleri Cumhuriyet bassavcılıgının Adli görevlerini asagıdaki sekilde sıralayabiliriz. • Kamu davasının açılmasına yer olup olmadığına karar vermek üzere soruşturma yapmak veya yaptırmak. • Kanun hükümlerine göre, kamu davası açıldıktan sonra yargılama faaliyetlerini kamu adına izlemek, bunlara katılmak ve gerektiginde kanun yollarına basvurmak; Bu arada sanıgın lehine veya aleyhine görüs ileri sürmek, 8

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV • Yargılamanın sürekliliğine engel bir neden olmadıkça, mahkemeden mahkûmiyet veya beraat gibi uyusmazlıgı dogrudan dogruya çözen bir son karar alıncaya kadar Cumhuriyet bassavcılıgı iddia görevini yerine getirmek • Kamu davası açılması nedeniyle yapılan yargılama sonucunda verilen kararın ke-sinlesmesi durumunda, kesinlesen mahkeme kararının yerine getirilmesi ile ilgili islemleri (Örnegin; infaz, tedbir, müsadere gibi) islemleri yapmak ve izlemek, 9

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV • Mahkemeden verilen kararın hukuka ve kanuna aykırı olduğu düşüncesinin varlıgı hâlinde kamu adına gerektiginde kanun yoluna basvurmak, • 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu’nun 23’üncü maddesi gereğince kanuna açıkça hüküm bulunan hâllerde bir kabahat dolayısıyla idari yaptırım (Idari para cezası) kararı vermek Cumhuriyet bassavcılıgı, idari görevler bakımından Adalet Bakanlıgına baglıdır. Cumhuriyet bassavcılıgının idari görevlerine yönelik islerin denetlenmesi ve buna yönel ik haklarında inceleme ve sorusturma yapılması Adalet Bakanlıgına baglı Teftis Kurulu Baskanlıgında görevli müfettislerce yerine getirilmektedir. 10

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet Bassavcılıgının Idari. Görevleri Cumhuriyet bassavcılıgının idari görevlerinin bir kısmı denetlemeye yönelik is ve islemler iken bir kısmı ise Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’ndan kaynaklanan görevlerdir. Cumhuriyet bassavcılıgının idari görevlerinden olan denetlemeye yönelik is ve islemleri, hukuk mahkemeleri veya icra ve iflas dairesi vezne hesabı, idari isler müdürlügü, emanet memurlugu, adli sicil bürosu, adli tıp sube müdürlügü, ceza ve tevkifevleri, noterlik dairesi gibi baglı birim ve adalet dairelerinin denetlenmesidir. 11

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet Bassavcılıgının Mahkeme Durusmalarına Katılması Durusmalara; Cumhuriyet bassavcısı, görevlendirecegi Cumhuriyet bassavcıvekili veya Cumhuriyet savcısı katılır. Gerektiginde durusmalara birden çok Cumhuriyet savcısı katılabilir. 12

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet Bassavcılıgının Görüldü Islemleri Kanun yoluna tabi hükümlerin onaylı birer suretinin, hükmü veren mahkeme tarafından, baglı Cumhuriyet bassavcılıgına gönderilmesi ve is bölümü geregi ilgili Cumhuriyet savcı-sının hükmü usul ve sekil yönünden incelemesine, görüldü islemi denilmektedir. 13

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet Bassavcısının Görevleri Cumhuriyet bassavcısının baslıca görevlerini su sekilde sıralayabiliriz. • Cumhuriyet başsavcılığını temsil etmek, • Başsavcılığın verimli, uyumlu ve düzenli bir şekilde çalışmasını sağlamak, • İş bölümünü yapmak, • Gerektiğinde adli görevlere ilişkin işlemleri yapmak, • Duruşmalara katılmak, • Kanun yollarına başvurmak, • Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek. 14

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet Bassavcıvekilinin Görevleri Cumhuriyet bassavcıvekilinin görevlerini su sekilde sıralayabiliriz. • Cumhuriyet başsavcısının verdiği görevleri yerine getirmek, • Cumhuriyet savcılarının adli ve idari görevlerine ilişkin işlemlerini inceleyip Cumhuriyet bassavcısına bilgi vermek, • Gerektiğinde adli göreve ilişkin işlemleri yapmak, • Duruşmalara katılmak, • Kanun yollarına başvurmak, • Cumhuriyet başsavcısının yokluğunda ona vekâlet etmek, • Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek. 15

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA GÖREV Cumhuriyet Savcısının Görevleri Cumhuriyet savcılarının görevlerini su sekilde sıralayabiliriz. • Adli göreve ilişkin işlemleri yapmak, • Duruşmalara katılmak, • Kanun yollarına başvurmak, • Cumhuriyet başsavcısı tarafından verilen adli ve idari görevleri yerine getirmek, • Gerektiğinde Cumhuriyet başsavcısına vekâlet etmek, • Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. 16

ADLI YARGI CUMHURIYET BASSAVCILIGINDA YETKI Suça konu olay ile ilgili sorusturmayı baslatmaya ve kamu davasını açmaya hangi adliyede görevli Cumhuriyet sevcıları tarafından bakılacagının belirlenmesine yetki, bunu düzenleyen kurallarına da yetki (selahiyet) kuralları denir. Cumhuriyet Bassavcılıkları Arasında Çıkan Yetk Uyusmazlıkları Bu düzenlemeye göre Cumhuriyet savcısı, yetkisizlik kararı ile gelen bir sorusturma dosyasında, kendisinin de yetkisiz oldugu kanaatine varırsa yetkisizlik kararı vererek, yetki uyusmazlıgını çözmesi için sorusturma dosyasını, baglı agır ceza mahkemesine en yakın agır ceza mahkemesine gönderir. 17

CUMHURIYET BASSAVCILIGININ TESKILAT YAPISI Cumhuriyet bassavcılıgına baglı büro, müdürlük ve memurluklar, adliyenin ihtiyacına (is hacmine) göre belirlenerek kurulur. Istanbul, Izmir, Ankara gibi büyük adliyelerde asagıda belirtilen büro, müdürlük ve memurluklar genellikle mevcuttur. Ancak 4. veya 5. bölgelerde bulunan küçük ölçekli adliyelerde, Cumhuriyet bassavcılıgı ve mahkemelere yönelik tüm hizmetler çogunlukla bir kalemden ve bir yazı isleri müdürünce, müdürü olmayan yerlerde ise geçici yetkiyle zabıt kâtibi tarafından yürütülmektedir. 18

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI Cumhuriyet Bassavcılıgı Ön Büro Islemleri ve Danısma Masası Adalet Bakanlıgının baslattıgı “Türkiye’de Mahkeme Yönetim Sisteminin Desteklenmesi Projesi” kapsamında, kalem hizmetlerinin yürütülmesine olumsuz tesir eden adliye koridor kalabalıgının önlenmesi, yargıya basvuranların zaman kaybının önüne geçilmesi ve hizmet verenlere daha etkin çalısabilecekleri bir çalısma ortamı tesis edilebilmesi amacıyla daha sonar tüm adliyelerde yaygınlastırmak üzere bir kısım adliyelerde ön büro ve danısma masaları kurulmustur. 19

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI Danısma Masası Danısma masası personelnn görevler sunlardır: • Adliyeye müracaat eden kişilere ilgili birimi, birimin yerini ve dosya numarasını yazarak vermek, • Duruşma için gelen kişilere duruşma tarihi, saati ve salonu hakkında bilgi vermek, • Şikâyet ve ihbarda bulunmak ya da ifade vermek için gelen kişileri kayıt altına alıp giris kartı vererek Cumhuriyet savcısına yönlendirmek, 20

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI • Müracaat için doldurulması gerekli olan form ve dilekçeleri müracaat eden kişiye vererek ilgili birime yönlendirmek, • Ceza infaz kurumunda bulunan tutuklu ve hükümlüleri ziyaret etmek isteyen kişileri kayıt altına alıp giris kartı vererek Cumhuriyet savcısına yönlendirmek, • Ön büro tarafından yerine getirilemeyip kısıtlı alanda yapılması gerekli olan işlemler için müracaat eden kisileri kayıt altına alıp giris kartı vererek ilgili büro veya kaleme yönlendirmek, 21

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI • Hâkim, Cumhuriyet savcısı veya personeli ziyarete gelen kişilere ilgilinin onayını aldıktan sonra kayıt altına alıp giris kartı vermek, • Hukuki konularda bilgi almak isteyen vatandaşlara bilgilendirme broşürleri vermek, • Talep eden kişilere Vatandaş ve SMS Bilgi Sistemi hakkında bilgi vermek (md. 9). 22

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI Ön Büro Islemleri Cumhuryet bassavcılıgı ön büro personelinin görevleri sunlardır: • Kapalı (Olagan kanun yollarına basvurularak ya da basvurulmaksızın kesinlesen sorusturma veya kabahat dosyaları) dosyalarda; magdur, sikâyetçi, suçtan zarar gören ve vekiller ile süpheli ve müdafin taleb hâlinde kapak bilgsi, belge ve karar örnegini kimlik tespti yaparak vermek, • Kısıtlama kararı olmayan derdest soruşturma dosyalarında; mağdur, şikâyetçi, suçtan zarar gören ve vekiller ile süpheli ve müdafin talebi hâlinde dosya içerisindeki belgelerin örnegini kimilk tespiti yaparak vermek, 23

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI • Kapalı ve derdest soruşturma dosyalarında; kapak bilgisi, belge ve karar örneği talep eden kisinin dosyadaki sıfatı hususunda tereddüt olusması hâlinde talep konusunda karar vermek üzere Cumhuriyet savcısını bilgilendirerek talimatı dogrultusunda geregini yapmak, • Derdest soruşturma dosyalarına ibraz edilen dilekçe, belge ya da diğer evrakı kimlik tespiti yaparak teslim alıp (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen islemleri yapmak ayrıca tutuklu sorusturma dosyalarında derhâl ilgili zabıt kâtibini bilgilendirmek, 24

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI • Başka yer Cumhuriyet başsavcılığı veya diğer mercilere gönderilmesi talebiyle verilen dilekçe, belge ya da diger evrakı kimlik tespiti yaparak teslim alıp (a), (b) ve (ç) bentlerinde belirtilen islemleri yapmak ve muhabere bürosunun is listesine yönlendirmek, • PTT ve kargo aracılığıyla gelen evrak hariç olmak üzere, Cumhuriyet başsavcılıgına gelen evrakı teslim alarak (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen islemleri yapmak, • SMS aracılığıyla hakkındaki kovuşturma işlemlerinden bilgi almak isteyenleri UYAP SMS abones yapmak. 25

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI • Fezlekeli evrak hariç olmak üzere, adli kolluktan gelen evrakı teslim alarak (a), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen islemleri yapmak, • Hakkında yakalama kararı veya infaz evrakı bulunan kişileri kolluk marifetiyle ilgili büroya yönlendirmek, • Başka yer açık ceza infaz kurumundan izinli olarak çıkan hükümlünün iznini belirtilen yerde geçirdiginin tespiti amacıyla izin kâgıdına serh düsülmesi için Cumhuriyet bassavcılıgına basvurması hâlinde, hükümlünün izin kâgıdına geldigi tarih ve saat belirtilmek suretiyle gerekli serhi düsmek ve onaylamak, 26

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI Ön Büro Islemleri Kapalı ve derdest sorusturma dosyasına dilekçe, belge ya da diger evrakı ibraz etmek isteyen kisinin UYAP’ta yapılan sorgulamada magdur, sikâyetçi, suçtan zarar gören ve vekilleri ile süpheli ve müdafii oldugunun anlasılması hâlinde sırasıyla asagıdaki islemler yapılır: a. Evrak taranarak UYAP’a kaydedilir. b. Basvuru sahibine, evrakın alındıgına ve elektronik ortama aktarıldıgına dair aynı zamanda havale yerine geçen bir alındı belgesi ücretsiz olarak verilir. c. Evrak UYAP’tan zabıt kâtibinin is listesi ekranına gönderilir. d. Fiziki evrak ilgili personel tarafından aynı gün zimmet karsılıgında teslim alınmak üzere ön büroda muhafaza edilir (md. 53). 27

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI Gelen Evrakın Havalesi Cumhuriyet bassavcılıgına gelen evrak, Cumhuriyet savcısı tarafından havale edildikten sonra gerekli isleme tabi tutulur. Cumhuriyet savcısı, uygun görecegi evrakı havale etme konusunda yazılı olarak yazı isleri müdürü veya zabıt kâtibine yetki verebilir. 28

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI Kamu Sorusturmasının Baslatılması Cumhuriyet bassavcılıgınca yürütülen kamu sorusturması ihbar veya sikâyet üzerine ya da re’sen baslatılır. Müracaat savcısı, her olay için sorusturma kaydı yaparak evraka bir sorusturma numarasını verir ve dosyayı sorusturmayı yürütecek olan Cumhuriyet savcısına gönderir. Ihbar; sözlük anlamı olarak haber verme, bildirme bildirim anlamına gelmektedir. Suçlu saydıgı birini veya suç saydıgı bir olayı yetkili makama gizlice bildirme, ele verme anlamına da gelmektedir 29

SORUSTURMANIN BASLATILMASI VE TEVZI ISLEMLERI Müracaat Savcısı ve Tevzi Islemi Müracat savcılıgı, bassavcılıga yapılan bütün suç ihbarlarının, müracaatların, sikâyetlerin ilk kabul edildigi yer olup zabıtadan mevcutlu olarak getirilen evrak ile suçüstü hüküm-lerine göre yürütülen sorusturmaların ilk islemlerinin yapıldıgı bölümdür. Bazı küçük adliyelerde ayrı bir müracaat kalemi olmayabilir. Bu hâlde savcılık yazı isleri kalemi bu hizmetleri yürütür. 30

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Cumhuriyet Bassavcılıkları Ile Adli Yargı Ilk Derece Ceza Mahkemeleri Yazı Isleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’in 10 -33 maddelerinde, Cumhuriyet bassav-cılıklarının UYAP sisteminde tutmakla zorunlu oldukları kayıtlar belirtilmistir. Bir sonraki slayt da gösterilen kayıtların UYAP bilisim sisteminde bulunması zorunlu tutulmustur. Bu kayıtlar tarih, sıra numarası, hazırlayan veya onaylayan kisiye göre sorgulanabilir sekilde tutulur. 31

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Tutulacak kayıtlar sunlardır: • Soruşturma defteri, • Suç eşyası kaydı, • Ölü muayenesi ve otopsi kaydı, • Uzlaşma kaydı, • Ön ödeme kaydı, • Bilirkişilik kaydı, • Tercüman kaydı, • SEGBİS kaydı, • İstinabe kaydı, • Yakalama kaydı, • Ailenin korunması kararlarının kaydı, 32

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Tutulacak kayıtlar sunlardır: • Esas kaydı, • İnfaz kaydı, • Denetimli serbestlik kaydı, • Hapis ile tazyik kaydı, • Tazyik hapsi kaydı, • Disiplin hapsi kaydı, • İstinaf kaydı, • Temyiz kaydı, • Muhabere kaydı, • İdari yaptırım kararlarının kaydı, • Zimmet kaydı, 33

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Sorusturma Kaydı Cumhuriyet bassavcılıgınca, sorusturma evresine iliskin islemlerin safahatının islendigi kayıttır. Asagıda belirtilen hâllerde evrak kaydedilerek sorusturma numarası alır. • İhbar veya şikâyet üzerine ya da re’sen Cumhuriyet başsavcılığınca soruşturma baslatılması, • Adli kolluk mercileri tarafından düzenlenen fezlekeli evrakın Cumhuriyet başsavcılıgına gelmesi, • Başka yer Cumhuriyet başsavcılığından yetkisizlik ya da askerî savcılıktan görevsizlik kararı ile sorusturma evrakının gelmesi. 34

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Suç Esyası Kaydı Cumhuriyet bassavcılıgınca, elkonulan veya muhafaza altına alınan suç esyasına iliskin bilgilerin safahatının islendigi kayıttır. Ölü Muayenesi ve Otopsi Kaydı 5271 sayılı CMK’nin 87 ve 88’inci maddeleri kapsamında Cumhuriyet bassavcılıgınca, ölü muayenesi ve otopsi islemlerine iliskin safahatın islendigi kayıttır. 35

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Uzlasma Kaydı 5271 sayılı CMK’nin 253’üncü maddesi kapsamında, Cumhuriyet bassavcılıgınca, yapılan uzlasma islemlerine iliskin safahatın islendigi kayıttır. Ön ödeme Kaydı 5237 sayılı TCK’nin 75’inci maddesi kapsamında Cumhuriyet bassavcılıgınca, uygulanan ön ödemeye iliskin islemlerin safahatının islendigi kayıttır Bilirkişilik Kaydı Cumhuriyet bassavcılıgınca atanan bilirkisilere iliskin bilgi ve islemlerin safahatının işlendigi kayıttır. 36

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Tercüman Kaydı Cumhuriyet bassavcılıgınca atanan tercümana iliskin bilgi ve islemlerin safahatının islendigi kayıttır. SEGBIS Kaydı Cumhuriyet bassavcılıgınca, dinlenilmesine gerek görülen kisilerin SEGBIS kullanılarak dinlenilmesi, görüntü ve seslerinin kayda alınması ve saklanması ile ilgili islemlerin safahatının islendigi kayıttır. Istinabe (Talimat) Kaydı Baska yer Cumhuriyet bassavcılıgı veya askerî savcılık tarafından yürütülen sorusturma kapsamında Cumhuriyet bassavcılıgına gelen istinabe taleplerine iliskin islemlerin safa-hatının islendigi kayıttır. 37

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Yakalama Kaydı 5271 sayılı CMK’nin 90’ıncı maddesi kapsamında Cumhuriyet bassavcılıgınca, hakkında yakalama emri kararı verilen süpheli, sanık ve hükümlülerin yakalanmalarına iliskin ya-pılan islemlerin safahatının islendigi kayıttır. Ailenin Korunması Kararlarının Kaydı 01/03/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karsı Siddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca hâkim tarafından verilerek Cumhuriyet bassavcılıgına, gönderilen tedbir kararları ile zorlama hapsi kararlarının safahatının islendigi kayıttır. 38

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Esas Kaydı Sorusturmayı sona erdiren iddianamenin düzenlenmesiyle baslayıp kovusturmanın sonuna kadar devam eden safahat esas kaydına islenir. Infaz Kaydı Mahkeme ilamlarının (Adli para/hapis cezaları ve güvenlik tetbiri) infazına iliskin islemlerin safahatının islendigi kayıttır. Mahkeme ilamlarının düzenli ve aksamayacak bir sekilde infaz edilmesini saglamak amacıyla tutulur. 39

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Denetimli Serbestlik Kaydı Süpheli, sanık veya hükümlüler hakkında mahkeme tarafından verilen ve denetimli serbestlik müdürlügünce yerine getirilmesi gereken seçenek ceza, tedbir ve yükümlülük kararlarına iliskin islemlerin safahatının islendigi kayıttır. Hapis Ile Tazyik Kaydı 09/06/1932 tarihli ve 2004 Sayılı Icra ve Iflas Kanunu’nun 76’ncı ve 21/7/1953 tarihli ve 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 60’ıncı maddesi ile diger kanunlar uyarınca verilen kararlara iliskin islemlerin safahatının islendigi kayıttır. 40

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Tazyik Hapsi Kaydı 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu’nun; 338’inci maddesinin ikinci fıkrası ile 340, 341, 343, 344’üncü maddeleri ve diger kanunlar uyarınca verilen kararlara iliskin islemlerin safaha-tının islendigi kayıttır. Disiplin Hapsi Kaydı Mahkemece verilen disiplin hapsi cezalarının infazına iliskin islemlerin safahatının islen-digi kayıttır. Istinaf Kaydı Mahkemece verilen hüküm aleyhine Cumhuriyet bassavcılıgınca yapılan istinaf kanun yolu basvurularına iliskin islemlerin safahatının islendigi kayıttır. 41

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Temyiz Kaydı Mahkemece verilen hüküm aleyhine Cumhuriyet bassavcılıgınca yapılan temyiz kanun yolu basvurularına iliskin islemlerin safahatının islendigi kayıttır. Muhabere Kaydı Diger kayıtlara islenmesi gerekmeyen; Cumhuriyet bassavcılıgı, mahkeme veya diger mercilerden gelen ya da bu mercilere gönderilen evrakın islendigi kayıttır. Idari Yaptırım (Kabahat) Kararlarının Kaydı Dogrudan veya herhangi bir ihbar veya sikâyet üzerine, idari yaptırım gerektiren eylemlere (kabahat) iliskin, Cumhuriyet bassavcılıgınca islemlerin safahatının islendigi kayıttır 42

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Zimmet Kaydı Cumhuriyet bassavcılıgınca, UYAP üzerinden gönderilemeyen evrakın islendigi kayıttır. Kitaplık Kaydı Cumhuriyet bassavcılıgı ve mahkemelere gönderilen kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diger kitap ve dergilerin islendigi kayıttır. Yetkisizlik Kararıile Gelen Sorusturma Evrakının Kaydı Baska yer Cumhuriyet bassavcılıgından yetkisizlik kararı ile gönderilen sorusturma evrakı derhal UYAP sorusturma defterine kaydedilerek yeni sorusturma numarası alınır ve evrak sorusturmayı yürütecek Cumhuriyet savcısına gönderilir. Kayıt islemleri kâtip tarafından yapılır. 43

TUTULMASI ZORUNLU KAYITLAR Birlestirilen ve Ayrılan Sorusturma Evrakı Hakkında Yapılacak Islem Birlestirilmesine karar verilen sorusturma evrakının hangi sorusturma evrakı ile birles-tirildigi hususu düsünceler hanesine yazılır ve islemlere birlestirilen sorusturma evrakı üzerinden devam olunur. Düsünceler hanesi kâtip tarafından doldurulur. Sorusturma Dosyaları Her sorusturma evrakı için gününde ayrı bir dosya düzenlenir. Dosyanın sol kösesine sorusturma numarası yazılır. Iddianame ve kovusturmaya ait bütün evrak ve dilekçeler, arasına hiçbir evrak karıstırılmaksızın durusma tutanagı ve verilen karar tarih sırasıyla ve kâgıtların kenarları ortalama delinmek suretiyle dosyaya birer eklenir. 44

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR Aynı türden belge ve tutanakların aslı veya suretlerinin bir dosya (klasör) içerisinde, tarih ya da sıra numarasına göre muhafaza Cumhuriyet bassavcılıgı yazı isleri müdürleri, asagıda belirtilen kortonları UYAP sisteminde tutmakla zorunludur. Ayrıca asagıdaki (g), (i) ve (j) bentlerinde gösterilen kartonların fiziki olarak da tutulması gerekir. edilmesine karton denilir. a. Iddianame kartonu, b. Kovusturmaya yer olmadıgına dair karar kartonu, 45

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR c. Fezleke kartonu, ç. Görevsizlik ve yetkisizlik kararı kartonu, d. Kamu davasının açılmasının ertelenmesine iliskin karar kartonu, e. Idari yaptırım kararı kartonu, f. Degisik isler kartonu, g. Hapis cezasının infazının ertelenmesi kararı kartonu, g. Adli tebligat ve posta gönderileri kartonu, h. Is cetvelleri kartonu, ı. Teftis tavsiyeler listesi kartonu, j. Denetleme kartonu, k. Zimmet kartonu. 46

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR Iddaname Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca düzenlenen iddianamelerin saklandıgı kartondur. Kovusturmaya Yer Olmadıgına Dair Karar Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca verilen kovusturmaya yer olmadıgına dair kararların saklan-dıgı kartondur. Fezleke Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca görev nedeniyle agır ceza mahkemesi Cumhuriyet bassavcılıgına gönderilen fezlekelerin saklandıgı kartondur. Çocuk Mahkemeleri ile Fikrî ve Sınaî Haklar Mahkemesinin görevine giren suçlarla ilgili düzenlenen fezlekeler de kartonda 47 saklanır.

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR Görevszlk ve Yetkszlk Kartonu Cumhuriyet bassavcılıklarınca verilen görevsizlik ve yetkisizlik kararlarının tarih ve numa-ra sırasına göre saklandıgı kartondur. Isin yogunluguna göre bu kartonlar ayrı tutulabilir. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesine Iliskin Karar Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesine iliskin ka-rarların saklandıgı kartondur. Idari Yaptırım Kararı Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca verilen idari yaptırım kararlarının saklandıgı kartondur. 48

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR Degişik Isler Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca, diger kartonlarda saklanması gerekmeyen islem ve kararların saklandıgı kartondur. Hapis Cezasının Infazının Ertelenmesi Kararı Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Kanun’un 16 ve 17’nci maddeleri uyarınca verilen hapis cezasının infazının ertelenmesine dair kararların saklandıgı kartondur. 49

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR Adli Tebligat ve Posta Gönderler Kartonu Görevli tarafından imza ve mühür ile teslim alınan tebligat ve posta evrakına ait sevk irsaliyelerinin bir örnegi ile ödeme talimatının ve aylık posta gideri cetvelinin bir örneginin konuldugu ve saklandıgı kartondur. Is Cetvelleri Kartonu Cumhuriyet bassavcılıklarından, Bakanlık ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna gön-derilen is cetvellerinin saklandıgı kartondur. 50

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR Teftis Tavsiyeler Listesi Kartonu Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Adalet Bakanlıgı müfettisleri tarafından yapılan denetim sonunda, müfettisler Cumhuriyet savcılıgının dosyaları ve genel isleyisi hakkında tavsiye raporu hazırlayarak ilgili Cumhuriyet bassavcılıgına gönderirler. Gönderilen bu teftis tavsiye raporları bir kartonda saklanır. Bu kartona teftis tavsiyeler listesi kartonu denir. 51

TUTMASI GEREKEN KARTONLAR Denetleme Kartonu Ilgili kanunlar geregince Cumhuriyet bassavcısı veya Cumhuriyet savcısının noterlik ve icra müdürlügü islemlerini denetlemeleri sonucunda düzenledikleri raporlar ile degisik tarihlerde mahkeme yazı isleri müdürleri ile paraya vaziülyed tüm görevlilerin kasa hesaplarının tespitine iliskin tutanakların saklandıgı kartondur. Zimmet Kartonu Cumhuriyet bassavcılıgınca UYAP üzerinden gönderilemeyen evrakın teslimine iliskin belgelerin konuldugu ve saklandıgı kartondur. Elektronik ortamda tutulan kaydın çıktısı alınır, ilgili sütun imzalatıldıktan sonra taranarak UYAP’a aktarılır ve kartonda muhafaza edilir. 52

DOSYALARIN INCELENMESI VE SURET ALINMASI 5271 sayılı CMK’nin 157’nci maddesi uyarınca kanunun baska hüküm koydugu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek sartıyla sorusturma evresindeki usul islemleri gizlidir. Süpheli ve müdafii sorusturma evresinde dosya içerigini inceleyebilir ve istedigi belgeler in bir örnegini fiziki ya da elektronik ortamda harçsız olarak alabilir. Süpheli ve müdafiin dosya içerigini incelemesi veya belgelerden örnek almasına iliskin yetkisi, sorusturmanın amacını tehlikeye düsürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi ve ilgili hâkimin kararıyla kısıtlanabilir. Yukarıda bahsedilen haklardan magdur, sikâyetçi, suçtan zarar gören ve vekilleri de yararlanır. 53

SORUSTURMANIN GIZLILIGI Ceza Muhakemesi Kanunu’nun genel kurallarından birisi, sorusturmanın gizliligidir. Sorusturma evresi genel olarak ve esas itibarıyla kamuya karsı gizli biçimde cereyan eder. Kanunun baska hüküm koydugu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek kosuluyla sorusturma evresindeki usul islemleri gizlidir (CMK. m. 157). 54

SORUSTURMA SONUCU VERILECEK KARARLAR Kovusturmaya Yer Olmadıgına Dair Karar Cumhuriyet savcısı, sorusturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli süphe olusturacak delil elde edilememesi veya kovusturma olanagının bulunmaması hâllerinde kovusturmaya yer olmadıgına karar verir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmıs veya sorguya çekilmis süpheliye teblig edilir. 55

SORUSTURMA SONUCU VERILECEK KARARLAR Iddaname Sorusturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun islendigi hususunda yeterli süphe olusturuyorsa Cumhuriyet savcısı, görevli ve yetkili mahkemeye hitaben bir iddianame düzenler. Düzenlenen iddanamede; • Şüphelinin kimliği, • Müdafii, • Maktul, mağdur veya suçtan zarar görenin kimliği, • Mağdurun veya suçtan zarar görenin vekili veya kanuni temsilcisi, 56

SORUSTURMA SONUCU VERILECEK KARARLAR • Açıklanmasında sakınca bulunmaması halinde ihbarda bulunan kişinin kimliği, • Şikâyette bulunan kişinin kimliği, • Şikâyetin yapıldığı tarih, • Yüklenen suç ve uygulanması gereken kanun maddeleri, • Yüklenen suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi, • Suçun delilleri, • Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri gösterilir. 57

SORUSTURMA SONUCU VERILECEK KARARLAR Fezleke Agır ceza mahkemesi bulunmayan ilçelerde islenen suçlar, agır ceza mahkemesinin görev alanına girmesi durumunda (Kasten adam öldürme suçu gibi) olayın meydana geldigi yer Cumhuriyet savcısı tarafından ivedi ve zorunlu deliler toplanarak agır ceza mahkemesinin bulundugu yer Cumhuriyet bassavcılıgına gönderdigi iddianame öncesi düsünce yazısına fezleke denir. 58

SORUSTURMA SONUCU VERILECEK KARARLAR Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmes Uzlasma kapsamına giren bütün suçlar ile uzlasma kapsamında olmasa dahi, üst sınırı iki yıl ve daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar bu kapsamdadır. Ancak uzlasma kapsamına giren suçlar söz konusu oldugunda öncelikle uzlasma usulü denenmek zorundadır. 59

SORUSTURMA SONUCU VERILECEK KARARLAR Görevsizlik veya Yetkisizlik Cumhuriyet savcısı, sorusturmaya konu suçun (Askerî savcının görev alanına girmesi gibi) suçun görev alanine girmedigi kanaatine varırsa görevsizlik kararı vererek evrakı görevli savcılıga gönderir. Cumhuriyet savcısı, bakmakta oldugu bir sorusturmanın, yetki alanının dısında islendigi kanısına varırsa sorusturma evrakını yetkili Cumhuriyet bassavcılıgına gönderir. Yetki ve görev hususunda daha ayrıntılı bilgi “Görev ve Yetki” baslıgı altında anlatılmıstır. 60

SORUSTURMA SONUCU VERILECEK KARARLAR Ayırma (Tefrik) veya Birlestirme Kovusturma asamasında, dosyaların birlestirilmesi veya ayrılması ile ilgili düzenlemeye yer verilmesine karsın, sorusturma evresi ile ilgili bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak usul ekonomisi ve bazı yasal zorunluluklar nedeniyle sorusturma asamasında da ayır -ma veya birlestirme kararı verilmesi gerekmektedir. Bu durumda kovusturmaya kıyasen uygulama yapılmaktadır. 61