Nieuw op van zwangerschapsdepressie Mijke Lambregtsevan den Berg

Nieuw op van zwangerschapsdepressie Mijke Lambregtse-van den Berg Psychiater/Kinder- en Jeugdpsychiater CNN, 24 april 2015

Centrum Zwangerschapspsychiatrie Patiëntenzorg • POP+ overleg (psychiatrie, obstetrie, pediatrie, AVG, verslaving, GGD) • Poliklinisch (preconceptioneel, zwangeren, postpartum) • Combipoli psychiatrie/kinder- en jeugdpsychiatrie • Dagbehandelingen • Moeder-baby unit (5 babybedjes)

Centrum Zwangerschapspsychiatrie Onderzoek • OPPER: Onderzoeksprogramma Postpartum Psychose Erasmus MC Rotterdam • Mind 2 Care: routine screening op PPM tijdens zwangerschap • Dapper: (kosten)effectiviteit dagbehandeling zwangeren psychopathologie • INCAS: Opvoedingskwaliteiten van moeders met ernstige psychopathologie • Stop or Go? : RCT naar begeleide afbouw SSRI tijdens zwangerschap

www. tijdstroom. nl

Prevalentie psychopathologie zwangeren Setting Ziekenhuis VK: R’dam VK: B’drecht EPDS ≥ 13 17% 12% 14% Psychiatrische voorgeschiedenis 20% 16% 18% - Depressie 11 7 14 - Angst 7 2 5 - Psychose 4 2 2 Psychofarmaca (ooit) 9% 5% 7% Psychofarmaca tijdens zwangerschap 6% 2% 8% Quispel e. a. 2012, J Psychosom Obstet Gynaecol

Depressie tijdens de zwangerschap en ontvangen hulp van den Berg, 2009; Tijdschrift voor Verloskundigen

Maternale depressie en gedrag jonge kind adjusted for: maternal age, maternal educational level, maternal and paternal ethnicity, paternal smoking, child birth weight, gender child

Prenatale invloeden van psychopathologie Indirecte invloeden: • zelfverwaarlozing • onttrekking aan verloskundige zorg • middelen-misbruik • suïcidaliteit Directe invloeden: • zwangerschapscomplicaties • vroeggeboorte • laag geboortegewicht Bonari L et al. Perinatal Risks of Untreated Depression During Pregnancy. Can J Psychiatry, 2004

HBA-as: Hypofyse-bijnieras

Negatieve invloed verhoogd maternaal cortisol • Vaatvernauwing van bloedvaten in navelstreng en placenta geeft verminderde doorbloeding van de foetus • Rechtstreekse beïnvloeding van het stress-systeem van de foetus • Remming neuronale celmigratie en hersendifferentiatie in de hersenen van de foetus M-P. Austin et al. 2005 N. M. Talge et al. 2007

Behandeling zwangerschapsdepressie Niet wezenlijk anders dan buiten zwangerschap, echter: § Onderdetectie en onderbehandeling (taboe? ) § Niet alleen moeder 'at risk’, maar ook kind § Snelle (inzet van) therapie wenselijk § Verminderde mobiliteit § Grote stad: taal- en cultuurproblemen

Antidepressiva gebruik • 2 -3% van alle zwangere vrouwen slikt SSRI tijdens de zwangerschap • Toenemend gebruik • Gebruik tijdens de zwangerschap controversieel Goed voor de moeder? Schadelijk voor het kind? Nu <> Straks

Voordelen lichttherapie § Bewezen effectief in andere populaties § Goedkoop § Kan thuis plaatsvinden § Non-verbaal § Snelle werking § gunstig bijwerkingenprofiel (ook voor kind? )

Resultaten: drie studies § Inclusie: SIGH-SAD >20 § 60 minuten lichttherapie binnen 10 min na ontwaken § Lux: 7. 000 -10. 000 § Duur: 3 -5 weken Oren et al. Am J Psychiatry; 2002 Epperson et al. J Clin Psychiatry; 2004 Wirz-Justice et al. J Clin Psychiatry; 2011

Studie 1: open studie (n= 16) SIGH-SAD Score 10. 000 lux 40 35 59% SIGH-SAD 30 25 50% remissie 20 15 10 5 ) al w dr a ith (w w ee k 7 ee k w 8 (w ith w dr a w ee k al ) 6 5 ee k w w ee k 4 3 w ee k 2 ee k w in e) se l (b a 1 ee k w w ee k 0 (b as el in e) 0 Oren et al. Am J Psychiatry; 2002

SIGH-SAD Score Studie 2: RCT 30 25 20 500 lux (n=5) 15 7. 000 lux (n=5) 10 p= 0, 88 5 0 (na 10 weken: p= 0, 01 effect size: 0, 42) baseline week 1 week 2 week 3 week 4 week 5 Epperson et al. J Clin Psychiatry; 2004

Studie 3: RCT SIGH-SAD Score 30 25 20 70 lux (n= 11) 15 7. 000 lux (n= 16) 10 p= <0. 05 effect size= 0, 82 5 0 baseline week 1 week 2 week 3 week 4 week 5 Wirz-Justice et al. , J Clin Psychiatry; 2011

Conclusie § Weinig studies (n=3) met kleine aantallen (n= 36 totaal) § Er zijn aanwijzingen voor de effectiviteit van lichttherapie bij depressie tijdens de zwangerschap § De effectgrootte is (ten minste) vergelijkbaar met die van antidepressiva Onbekend: § Effect kind?

Projectgroep: Erasmus MC Prof. dr. Witte Hoogendijk Dr. Kathelijne Koorengevel Prof. dr. Frank Verhulst Prof. dr. Gouke Bonsel Philips Dr. Els Møst Adviseur Dr. Ritsaert Lieverse

Onderzoeksplan Primair doel § Repliceren effect eerdere studies (RCT) Populatie § 150 zwangeren met SCID depressie (inclusie 14 -18 weken) Randomisatie § Actieve behandeling: 6 weken 7. 500 -10. 000 lux thuis § Placebo: 50 lux thuis

Onderzoeksplan Secundaire doelen § Effect van lichttherapie op slaap, melatonine en cortisolspiegels § Indien effectief bij moeder: effect kind?

Metingen Moeder § SIGH-ADS en EPDS (primaire uitkomsten) § Actigrafie § Endocriene maten: • Cortisol: urine, speeksel, haar • Melatonine § Zwangerschapsuitkomsten § Gebruikers ervaringen Kind § Geboorte uitkomsten § Gedragsmaat kind (Mother And Baby Scales) § Stress reactiviteit