Nervni sistem Funkcionalna organizacija Nervni sistem somatski CNS

Nervni sistem Funkcionalna organizacija

Nervni sistem somatski CNS Mozak Kičmena moždina vegetativni PNS 12 pari moždanih živaca 31 par spinalnih živaca parasimpatikus

(n. opticus) (n. okolomotoricus) (n. trochlearis) n. olphactorius) (n. abducens) (n. trigeminus) (n. facialis) (n. vestibulocochlearis) (n. vagus) (n. glosopharingeus) (n. hipoglosus) (n. accesorius)

• Svih 31 par spinalnih živaca su mješoviti živci. Senzorna vlakna svakog od njh ulaze u zadnje rogove kičmene moždine, a motorna izlaze iz prednjih.

Tijelo motornih neurona nalazi se u sivoj masi, a senzornih u dva niza ganglija simpatičkog stabla.

• Moždana kontrola motornih i senzornih funkcija odvija se u strogo odfređenim oblastema kore velikog mozga.

• Osim ove dvije vrste projekcionih oblasti u kori postoje i asocijativne oblasti. • Ove oblasti se formiraju postupno nakon rođenja i u njima su smješteni centri za govor, • Projekcione oblasti kore velikog mozga se dijele na: pamćenje, • motorne – oblasti iz kojih polaze motorni neuroni. učenje i dr • Senzorne - oblasti u koje završavaju senzorni neuroni.

• Senzorne projekcione oblasti označavaju se i kao analizatori čula.

• Raspored pojedinih projekcionih i asocijativnih oblasti u kori velikog mozga je obrnut, pa ispada da je čovjek u mozgu projeciran naopačke.

• Refleksi su najednostavnije integrativne funkcije CNS, a obuhvataju preko 90% ukupnih aktivnosti nervnog sistema.

REFLEKS podražaj UROĐENI (kihanje, kašljanje, gutanje, mokrenje itd. ) STEČENI (hodanje, održavanje ravnoteže) Osjećajna Pokretačka vlakna KIČMENA MOŽDINA pokret

Liječničko ispitivanje refleksnog luka

Kičmena moždina (medulla spinalis) �Zaštićena kičmom �Debljina: kao palac ruke �Dužina: oko 43 cm �Veza između mozga i ostatka Sistema

�Mješovita vlakna o Motorna vlakna o Senzorna vlakna građa SIVA MASA iznutra BIJELA MASA izvana

Kičmena moždina (medulla spinalis) • Građena je od sive i bijele mase. • Sivu masu čine tijela neurona i manji dio amijelinskih nervnih vlakana. • Bijelu masu grade mijelinska nervna vlakna. • Siva masa je u sredini i ima izgled slova H. • U njoj se razlikuju trbušni i leđni rogovi i centralni dio.

Produžena moždina (medulla oblongata) �Ispod velikog i malog mozga �Regulacija vegetativnih funkcija: rad srca, promet materija, širenje i sužavanje krvnih sudova, plakanje (beba), kašljanje, kihanje, žvakanje, gutanje itd. �reakcije na podražaje �Oštećenje = SMRT

Srednji mozak (mesencephalon) �On ima posebnu ulogu kao regulator motornih aktivnosti u održavanju položaja tijela. �U njemu su i centri regulacije složenih automatskih pokreta i onih koji prate voljne pokrete tijela.

Mali mozak građa �cerebellum �Stražnji dio lubanje SIVA masa �Motorika, preciznost, ravnoteža, orijentacij a u prostoru iznutra BIJELA masa izvana

Međumozak (diencephalon) � Ispred srednjeg mozga je i sastoji se od: � Talamusa, Vidnih brežuljaka ili kvržica � Hipotalamusa i � Epifize. � Talamus je centar senzornih informacija koje prosljeđuje prema kori velikog mozga. � Epifiza luči hormone koji su značajni za klimatsko prilagođavanje organizma. � Hipotalamus je glavni centar vegetativnih funkcija. � Hipotalamus djeluje i na seksualno ponašanje.

VELIKI MOZAK telencephalon

�Jedan od najsavršenijih i najzagonetnijih organa �Šupljina lubanjskih kostiju �Koristi: 25% kisika, 20% kalorija (2/3 glukoze) �Mozak= 85% voda � 2000 km kapilara, 1, 5 tona krvi/24 h, 75 LITARA O 2 3 ovojnice � Likvor 1. Udarci 2. trešnja

Organ koji se najmanje upotrebljava �Mozak= ogromne mogućnosti � 30% koristimo � 70% ne koristimo �“vježbanje”mozga

Veliki mozak (telencephalon) �POLUKUGLA �Udubljene brazde �Izbočene vijuge; površina 2200 cm 2 �SIVA KORA=12 milijardi stanica i još toliko glija stanica �BIJELA TVAR=živčana vlakna Najdublja brazda Lijeva polutka Desna polutka

Veliki mozak (telencephalon) �Veličina i građa mu variraju unutar klasa kičmenjaka. �Kod čovjeka hemisfere su mu tolike da prekriva sve dijelove mozga. �Na površini ima puno brazda i grbica, čime mu se povećava površina. �U kori su smještene senzorne, motorne i asocijativne oblasti. �U njima su centri osjetljivosti, pokretačkih aktivnosti i interpretacijski centri.

Nervni sistem voljni autonomni Pod utjecajem Naše volje Nisu pod utjecajem Naše volje

Vegetativni nervni sistem �Autonomni (vegetativni) nervni sistem kontrolira rad organa čija funkcija ne ovisi o volji (svijesti) čovjeka. �Kod kičmenjaka dijeli se na: �Simpatički �Parasimpatički �Oni djeluju antagonistički.

Autonomni nervni Sistem Parasimpatički Simpatički -parasimpatikus -simptikus • odražava opušteno • uspostavlja stanje organizma napetost organizma • živčana vlakna izlaze iz mozga i • živčana vlakna donjeg dijela izlaze iz srednjeg kičmene moždine dijela kičmene moždine

Autonomni nervni sistem

Pitanja: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. Opiši građu i funkciju nervne ćelije! Kako nastaje i kako se rasprostire nervni impuls? Kako se nervni podražaj prenosi na naredni neuron? Koje su sličnosti i razlike između amijelinskih i mijelinskih nervnih vlakana? Kji su osnovni tipovi organizacije nervnog sistema? Kako funkcionira difuzni nervni sitem? Koje su osobenosti građe i funkcije vrpčastog i ganglijskog nervnog sitema? Kako je organiziran cjevasti nervni sistem? Koje funkcije imaju moždano – moždinske opne? Koje su najbitnije razlike u funkcioniranju somatskog i autonomnog nervnog sistema? U kakvom su funkcionalnom odnosu simpatički i parasimpatički nervi? Kako je ustrojen osjećajni i pokretački sistem prijema i provođenja nervnih impulsa? Šta su projekcione oblasti i gdje se nalaze? Kako se ispoljavaju integrativne nervne funkcije i kakav im je fiziološki značaj? Kakva je uloga asocijativnih nervnih funkcija? Koja su osnovna svojstva građe i funkcije kičmene moždine? Koje dijelove sadrži ljudski mozak i koje su njihove osnovne funkcije?