Ndre mjeda LETERSIA SHQIPTARE E RILINDJES JETA Ndre

Ndre mjeda LETERSIA SHQIPTARE E RILINDJES

JETA – Ndre Mjeda u lindi në Shkodër më 20 nëntor 1866 në një familje të varfër, të ardhur nga fshati Mjedë. Mësimet e para i ndoqi në Shkodër, më pas u dërgua për studime të mesme dhe të larta teologjike në disa vende në Evropë. Në fillim dha mësim në një shkollë të lartë fetare në Kroaci. I dëbuar nga urdhri i jezuit për mosbindje, Ndre Mjeda u kthye në atdhe, ku u emërua famullitar në fshatra të ndryshme, periudhë kur u lidh me lëvizjen patriotike. Veprimtarinë poetike Ndre Mjeda e nisi që herët. Poema e njohur romantike "Vaji i bylbylit" u shkruajt më 1887. Vepra përmbyllej me thirrjen drejtuar shqiptarit që të ngrihej për të fituar lirinë. Që nga kjo kohë e deri më 1917, kur pa dritën e botimit vëllimi me vjersha `Juvenilia", ai shkroi, por nuk botoi gati asgjë.

– Krahas krijimeve të përshkuara nga notat elegjiake, Ndre Mjeda hartoi edhe vepra poetike, në të cilat tema patriotike u trajtua në frymën e poezisë luftarake të Rilindjes, si "Liria" (1910 -1911). Në poemën e njohur "Andrra e jetës", nëpërmjet pamjeve poetike prekëse, autori zbuloi tragjedinë e malësorëve të varfër, që rronin në skaj të jetës, mjerimin dhe padijen e madhe, ku ata ishin zhytyr. Botën shpirtërore të personazheve të poemës, ndjenjat dhe mendimet e tyre, poeti i dha me mjete të kursyera dhe mjeshtëri.

– Fazës së dytë të krijimtarisë së Ndre Mjedës, e cila nisi pas Luftës së Parë Botërore, i përkasin poemat në tingëllima "Scodra" dhe "Lissus", ku, përmes historisë së lashtë të dy qyteteve, shprehet e kaluara e hershme e popullit tonë, sidomos fryma luftarake dhe liridashëse e stërgjyshërve të tij, ilir Për veprimtarinë e tij patriotike autoritetet osmane e arrestuan. Më 1908 në Kongresin e Manastirit u zgjodh anëtar i Komisionit për hartimin e alfabetit të njësuar të shqipes, ndërsa më 1916 -1917 ishte anëtar i Komisisë Letrare. Ndre Mjeda mori pjesë aktive në jetën politike të kohës dhe u zgjodh deputet. Pas dështimit të Revolucionit Demokratiko-Borgjez, u tërhoq nga jeta politike dhe punoi si prift i thjeshtë në Kukël. Vitet e fundit ishte mësues i gjuhës shqipe në Shkodër dhe ndërroi jetë në këtë qytet.

VEPRAT “Vaji i Bylbylit” “Juvenilja”--- permbledhje “Liria”--- poeme “Lissus”--- poeme “Scodra”--- poeme

Vaji I Bylbylit – Vaji i bylbylit është poema dhe krijimi i parë i Mjedës , shkruar në moshën 21 vjeçare. Në rrafshin simbolik , , bylbyli i privuar nga liria e fluturimit‟‟ është Shqipëria e robëruar (e në këtë rast edhe vetë autori ngase shumë intelektualë shqiptarë ishin detyruar të largoheshin nga atdheu për shkaqe politike)kurse , , privuesi i lirisë‟‟ është perandoria osmane. Poema ndahet në katër pjesë dhe si trajtë ligjerimi ka dialogun. Me bylbyl përpos që nënkuptojmë Shqipërinë nxjerrim në pah edhe simbolikën se fjala bylbyl nënkupton edhe vetë poetin i cili bënte pjesë në një varg intelektualësh që dhuna e pushtuesit i kishte detyruar të largohen nga atdheu(tipar i romantizmit). Në këngën e katërt kemi ndërhyrje të meditimeve filozofike se , , pas dimrit vjen pranvera‟‟ , lirgjerata kalon nga e përgjithshmja në të veçantën. .

Juvenilja – Vëllimi Juvenilia është një përmbledhje e poezive të Mjedës, nisur që me poezinë Vaji i bylbyli shkruar më 1886 në Porto-Ré, kur ishte 20 vjeç. [1] Libri kishte 79 faqe me këto poezi në përmbajtje: Vaji i bylbylit, I tretuni, Andrra e jetës, I mbetuni, Shtegtari, Vorri i Skanderbegut, Mahmud Pasha në Mal të Zi, Mustaf Pasha në Babune, Malli për atdhe, Giuha shqype, Préndvéra, Vera, Vjeshta, Vaji i dallëndyshes, Vllavrasi, Të vorruemit Sir John Moore, Mbreti Tules, Dimni. [2] - , , Shtegtari’’- nje subjekt tragjik sipas shembullit te baladave tona popullore, poeti do ta trajtoj ne kete poezi. Jeta e veshtire shtegtarin e ka detyruar te lere me te dashurit , gruan dhe femijet, dhe te marre rrugen e mergimit per nje jete me te mire, me shpres se kur te kthehet do te kaloj caste te lumtura familjare. Por tragjikja e arrin kulmin e saj kur pas nje kohe te gjate kthehet edhe sheh se ata ishin te vdekur. Nga pikllimi ju muer fryma dhe ai vdes. - , , Andra e jetes’’- subjekti i poemes I huajtur nga perditshmeria e jetes se fshatareve skamnor qe kridheshin per nje kore buke te thate, misherohet nepermjet tri heroinave : te nenes Loke dhe dy bijave te saj-Trines dhe Zoges. - -Poemes I prin pjesa e titulluar, , Trina’’, e cila perbehet prej tri poezive me strofa kater vargeshe. Ne kete pjese behet fjale per fatin e keq jetesor te voglushes, e cila ende pa e shijuar jeten sa duhet , do te vdes. - Pjesa e dyte, , Zoga’’, renuar me kater kenget e saja I kushtohet Zoges. Duke I kenduar dashurise se Zoges dhe sendertimi te kesaj dashurie te enderruar dhe qe perfundon me fat, kenaqesi shpirt e lumturi jetesore, - -Pjesa e trete , , Lokja’’perbehet prej dy kengeve dhe trajton brengen e nenes te mbetur qyqe vetem. Ajo ne vetmi I kalon vitet e castet e fundit te jetes se vet. V dekja e lokes eshte gjithashtu nje revolt kunder skamjes dhe rendit shoqeror te kohes. - -Mjeda ishte nje poet lirik, mjeshter ipersosur I vargut, me ndjenja te pastra patriotike dhe me nje fryme gjithnje demokratike. -

THENIE NGA NDRE MJEDA