NANTAI NVERSTES GENEL MUHASEBE GELR VE GDER HESAPLARI

NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ GENEL MUHASEBE GELİR VE GİDER HESAPLARI, GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPANIŞI, KAR VEYA ZARARIN HESAPLANMASI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ, KAPANIŞ BİLANÇOSU, GELİR TABLOSU İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi iisbf. nisantasi. edu. tr NİŞANTAŞI ÜNİVERS İTESİ ©

GİDER HESAPLARI 610 Satıştan İadeler Hesabının İşleyişi: Satılmış bir malın kısmen yada tamamen iade edilmesi durumunda bu hesabın borcuna, ilgili hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda 690 Dönem Karı veya Zararı Hesabına devredilerek kapatılır. 611 Satış İndirimleri (İskontoları) Hesabı: Satışla ilgili faturanın düzenlenip satışın gerçekleşmesinden sonra yapılan her türlü kasa ve miktar iskontoları bu hesapta yer alır. Kasa iskontosu, kredili satışlarda alıcının mal bedelini vadesinden önce ödemesi dolayısıyla, bu peşin ödeme karşılığında alıcıya belirli oranlarda indirim yapılmasıdır. Miktar iskontosu ise alıcının belli tutarlar üzerinde alışlarda bulunarak satıcının mal sürümüne katkıda bulunmasından dolayı kendisine belli oran ya da tutarlarda yapılan indirimdir. Uygulanan iskonto tutarı bu hesabın borcuna karşılık, ilgili hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda 690 Dönem Karı veya Zararı Hesabına devredilerek kapatılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GİDER HESAPLARI 653 Komisyon Giderleri Hesabı: İşletmenin diğer olağan faaliyetleriyle ilgili olarak yani esas faaliyeti dışında kalan faaliyetleri ile ilgili olarak acenta, temsilci ve benzeri işletmelere ödediği komisyon giderlerinin izlendiği hesaptır. Bu giderler ortaya çıktığında hesabın borcuna kayıt yapılır. Dönem sonunda 690 Dönem Karı veya Zarar Hesabına devredilerek bu gider hesabı kapatılır. 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hesabı: Herhangi bir değişikliğe tabi olmadan satılmak amacıyla alınan ticari mallar ve benzeri kalemlerin maliyetlerinin izlendiği hesaptır. Bu hesap bir gider hesabıdır ve gelir tablosunda yer alır (-), bilançoda yer almaz. Satılan ticari malların maliyet tutarı bu hesaba borç olarak kaydedilirken, 153 Ticari Mallar NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ © Hesabına alacak olarak kaydedilir.

GİDER HESAPLARI 654 Karşılık Giderleri Hesabı: İşletmenin aktifinde yer alan değerlerle ilgili olarak ayrılan karşılıkların gider olarak yazıldığı hesaptır. Bu giderler ortaya çıktığında hesabın borcuna kayıt yapılır. Dönem sonunda 690 Dönem Karı veya Zarar Hesabına devredilerek bu gider hesabı kapatılır. 655 Menkul Kıymet Satış Zaraları Hesabı: Menkul kıymetlerin satışından dolayı bir zarar ortaya çıkıyorsa yani alış fiyatı satış fiyatını aşıyorsa, aşan kısım zarar olarak bu hesaba kaydedilir. Böyle bir zarar ortaya çıktığında zarar tutarı hesabın borcuna kayıt yapılır. Dönem sonunda 690 Dönem Karı veya Zarar Hesabına devredilerek bu gider hesabı kapatılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GİDER HESAPLARI 656 Kambiyo Zaraları Hesabı: Yabancı paralı işlemlerle ilgili olarak ortaya çıkan kur farkları, yabancı paralı satış zararları gibi ortaya çıkan giderler bu hesaba kaydedilir. Bu giderler ortaya çıktığında hesabın borcuna kayıt yapılır. Dönem sonunda 690 Dönem Karı veya Zarar Hesabına devredilerek bu gider hesabı kapatılır. 657 Reeskont Faiz Giderleri Hesabı: Alacak senetleri reeskont faizleri ile önceki dönemde kaydedilen borç senetleri reeskontunun yeni dönemin başındaki iptallerinden oluşan giderlerin izlendiği hesaptır. Ortaya çıkan reeskont faiz giderleri bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GİDER HESAPLARI 659 Diğer Olağan Gider ve Zaralar Hesabı: Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar hesap grubundaki hesapların kapsamına girmeyen, işletmenin esas faaliyeti dışında fakat olağan sayılan faaliyetlerle ilgili olarak ortaya çıkan gider ve zararların izlendiği hesaptır. Ortaya çıkan diğer gider ve zaralar bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. 689 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zaralar Hesabı: Diğer gider hesap kalemleri dışında kalan duran varlık satışlarından ortaya çıkan zararlar gibi gider ve zararların yer aldığı hesaptır. Böyle bir gider ortaya çıktığında hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kâr veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

YANSITMA İŞLEMLERİ Gider hesaplarına, düzeltme kayıtları dışında dönem sonu kapatma işlemlerine kadar her hangi bir şekilde ters kayıt ile kapatılamaz. Bu sebeple 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri, 770 Genel Yönetim Giderleri ve 780 Finansman Giderleri hesaplarının gelir tablosuna yansıtılabilmesi ve 600 kodlu hesaplara aktarımı için geçici hesaplar olan yansıtma hesapları kullanılmaktadır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

YANSITMA İŞLEMLERİ 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı: Üretime devam olunan mamüllerin maliyetlerini düşürmek, satışlarını arttırmak, bulunan yeni üretim çeşitlerinin işletmede kullanılmakta olan yöntem ve işlemlerini geliştirmek ya da yeni yöntem ve işlemler bulmak, üretimde kullanılan teçhizatın yenilerinin ve mevcutlarının geliştirilmesine ilişkin araştırmalar yapmak, satış ve pazarlama faaliyetlerini geliştirmek ticari alana uygulanması için yapılan giderlerin kaydedildiği hesaptır. Aktifleştirilmeyen araştırma ve geliştirme giderleri ile aktifleştirilmiş olanlardan bu döneme isabet eden itfa payları bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır. İlgili meblağ ise devamında 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabından ters kayıt ile çıkarılarak 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabına aktarılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

YANSITMA İŞLEMLERİ 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı: Mal ve hizmetlerin alıcılara teslim edilmesinde ortaya çıkan giderlerin izlendiği hesaptır. Mamulün stoklara verildiği ve hizmetin tamamlandığı andan itibaren bu mal ve hizmetlerin alıcılara teslimine kadar yapılan giderler bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, 761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır. 761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı ise ilgili tutarın 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına aktarımında kullanılan geçici hesaptır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

YANSITMA İŞLEMLERİ 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı: İşletmelerin yönetim fonksiyonları, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin vb. giderlerinin takip edildiği hesaptır. Dönem sonlarında bu hesap, 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır. 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı ise ilgili tutarın 632 Genel Yönetim Giderleri hesabına aktarımında kullanılan geçici hesaptır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

YANSITMA İŞLEMLERİ 780 Finansman Giderleri Hesabı: İşletme faaliyetlerinin aksamadan yürütülebilmesi amacıyla borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, kur farkları, komisyon vb. giderlerin izlendiği hesaptır. İlgili konularda oluşan giderler bu hesabın borcuna yazılır. İlgili giderler gelir tablosu hesaplarına 781 Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı kullanılarak aktarılır. Bu hesap ilgili tutarın 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri veya 661 Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri hesabına aktarımında kullanılan geçici hesaptır. Oluşan finansman giderinin süresi göz önüne alınarak meblağ iki hesaptan birine aktarılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

YANSITMA İŞLEMLERİ Örnek: İşletmenin genel geçici mizanında; 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı’nda 10. 000 TL’lik borç bakiyesi, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı’nda 5. 000 TL borç bakiyesi, 770 Genel Yönetim Giderleri hesabında 4. 000 TL borç bakiyesi, 780 Finansman Giderleri hesabında ise 1. 000 TL’lik kısa vadeli borçlanmadan kaynaklı bir borç bakiyesi olduğu tespit edilmiştir. Gerekli yansıtma kayıtlarını yapınız. HESAP ADI Borç 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı 10. 000 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı 5. 000 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabı 4. 000 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri Hesabı 1. 000 Alacak 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı 10. 000 761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı 5. 000 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı 4. 000 781 Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı 1. 000 NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

YANSITMA İŞLEMLERİ HESAP ADI Borç 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı 10. 000 761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı 5. 000 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı 4. 000 781 Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı 1. 000 Alacak 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı 10. 000 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı 5. 000 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı 4. 000 780 Finansman Giderleri Hesabı 1. 000 NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR HESAPLARI 600 Yurt İçi Satışlar Hesabı: Yurt içindeki kişilere satılan mal ve hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen toplam değerlerin izlendiği hesaptır. Bu hesap bir gelir hesabıdır ve gelir tablosunda yer alır, bilançoda yer almaz. Satış yapıldığında hasılat tutarı bu hesaba alacak olarak kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap ters kayıt ile kapatılır ve ilgili bakiye 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılır. 601 Yurt Dışı Satışlar Hesabı: Yurt dışında satılan mal ve hizmetler karşılığında alınan yada alınacak olan toplam değerlerin izlendiği hesaptır. Bu hesap bir gelir hesabıdır ve gelir tablosunda yer alır, bilançoda yer almaz. Satış yapıldığında hasılat tutarı bu hesaba alacak olarak kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap ters kayıt ile kapatılır ve ilgili bakiye 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR HESAPLARI 642 Faiz Gelirleri Hesabı: Her türlü kısa ve uzun vadeli mali yatırımlardan sağlanan faiz gelirlerinin izlendiği hesaptır. Faiz gelirleri ortaya çıktığında tahakkuk ettirilerek bu hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. 643 Komisyon Gelirleri Hesabı: Tahakkuk eden komisyon gelirlerinin izlendiği hesaptır. Komisyon gelirleri ortaya çıktığında tahakkuk ettirilerek bu hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap ters kayıt ile kapatılarak 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR HESAPLARI 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı: Aktifle ilgili olarak daha önceden ayrılan karşılıklardan iptal edilen tutarlar bu hesapta izlenir. Ayrılan karşılıklardan değersiz hale gelenler hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı: Menkul kıymetlerin satışında, satış tutarı alış tutarından fazla ise yani yapılan işlem sonucunda kar elde ediliyorsa bu hesapta izlenir. Menkul kıymetlerin satışından ortaya çıkan kar tutarları bu hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap ters kayıt ile kapatılarak 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR HESAPLARI 646 Kambiyo Karları Hesabı: Yabancı paralı işlemlerle ilgili olarak ortaya çıkan kur farkı, yabancı paralı satışlardaki karlar gibi gelir tutarları bu hesapta izlenir. Kambiyo karları ortaya çıktığında hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. 647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı: Borç senetleri reeskont faizleri ile önceki dönemde kaydedilen alacak senetleri reeskontunun yeni dönemin başındaki iptallerinden oluşan gelirlerin izlendiği hesaptır. Ortaya çıkan reeskont faiz gelirleri bu hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR HESAPLARI 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı: Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar hesap grubundaki hesapların kapsamına girmeyen, işletmenin esas faaliyeti dışında fakat olağan sayılan faaliyetlerle ilgili olarak ortaya çıkan gelir ve kârların izlendiği hesaptır. Ortaya çıkan diğer gelir ve karlar bu hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. 679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar Hesabı: Diğer gelir hesap kalemleri dışında kalan duran varlık satışlarından doğan kârlar gibi gelir ve kârların yer aldığı hesaptır. Böyle bir gelir ortaya çıktığında hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 Dönem Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI VE KAR VEYA ZARARIN HESAPLANMASI Dönem sonunda tüm gelir ve gider hesapları ters kayıt ile kapatılarak ilgili bakiyeler « 690 Dönem Karı veya Zararı Hesabı» ’nda toplanır. 690 Dönem Karı veya Zararı Hesabı ise ilgili bakiyeden mevzuat hükümlerine göre hesaplanan vergi ve yasal yükümlülükler düşüldükten sonra (691 Dönem Kârı Vergi Ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabı) kalan kısım 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı’na aktarılarak kapatılır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI VE KAR VEYA ZARARIN HESAPLANMASI ÖRNEK: İşletmenin gelir ve gider hesaplarındaki borç bakiyelerinin durumu aşağıdaki gibidir. Hesapların kapanış işlemlerini yaparak kar veya zararı hesaplayınız. GELİR HESAPLARI BORÇ BAKİYESİ GİDER HESAPLARI BORÇ BAKİYESİ 600 Yurtiçi Satışlar Hesabı 20. 000 653 Komisyon Giderleri 2. 000 643 Komisyon Gelirleri 1. 000 654 Karşılık Giderleri 3. 000 646 Kambiyo Karları 2. 000 655 Menkul Kıymet Satış Zararları 1. 000 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar 1. 000 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti 10. 000 647 Reeskont Faiz Gelirleri 3. 000 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar 1. 000 691 Dönem Kârı Vergi Ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabı NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ © 2. 000

GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI VE KAR VEYA ZARARIN HESAPLANMASI HESAP ADI Borç 600 Yurtiçi Satışlar Hesabı 20. 000 643 Komisyon Gelirleri 1. 000 646 Kambiyo Karları 2. 000 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar 1. 000 647 Reeskont Faiz Gelirleri 3. 000 690 Dönem Karı veya Zararı Hesabı HESAP ADI Alacak 27. 000 Borç 690 Dönem Karı veya Zararı Hesabı Alacak 17. 000 653 Komisyon Giderleri 2. 000 654 Karşılık Giderleri 3. 000 655 Menkul Kıymet Satış Zararları 1. 000 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti 10. 000 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar 1. 000 NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI VE KAR VEYA ZARARIN HESAPLANMASI HESAP ADI Borç 690 Dönem Karı veya Zararı Hesabı Alacak 10. 000 691 Dönem Kârı Vergi Ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabı 2. 000 692 Dönem Net Karı veya Zararı 8. 000 HESAP ADI Borç 692 Dönem Net Karı veya Zararı Alacak 8. 000 590 Dönem Net Karı NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ © 8. 000

GELİR TABLOSU Gelir tablosu, işletmenin belli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile aynı dönemde katlandığı bütün maliyet ve giderleri ve bunların sonucunda işletmenin elde ettiği dönem net kârı veya zararını gösteren temel mali tablolardan biridir. Süreklilik gösteren ve göstermeyen gelir ve giderler; olağan gelir ve kârlar, olağan gider ve zararlar; olağan dışı gelir ve kârlar ve olağan dışı gider ve zararlar olarak ayrı gruplar şeklinde gösterilmiştir. Finansman giderleri ayrı bir gruptur. Gelir tablosunda yer alan kalemler arasında mahsup yapılamaz. Tutarı olmayan kalemler gelir tablosunda yer almaz. Gelir tablosu, bir işletmenin belirli bir hesap döneminde elde ettiği gelirle, yaptığı giderleri tasnifli bir şekilde gösteren ve dönem faaliyetlerinin net sonucunu, kar ve zarar olarak özetleyen bir tablodur. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR TABLOSU İki tür gelir tablosu hazırlama şekli bulunmaktadır; 1. Hesap Tipi Gelir Tablosu NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

GELİR TABLOSU 2. Rapor Tipi Gelir Tablosu: VUK’un tavsiye ettiği gelir tablosu düzenleme şeklidir. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

KAPANIŞ BİLANÇOSU İşletmenin dönem sonundaki tüm varlık ve kaynaklarının yer aldığı tablodur. Kapanış bilançosu düzenlenirken normal bilanço düzenlemesi şeklinde düzenlenir. Hesapların kalanlarından ve mizandan faydalanılır. Mizan muhasebede kontrol aracı olarak kullanılan, hesapların belli tarihlerde tekrar incelendikten sonra, borç ve alacak toplamlarıyla bakiyelerinin bir tabloya toplu bir şekilde yazılmasıyla oluşan cetveldir. Kapanış bilançosu düzenlenirken sadece mizanın kalan kısmındaki hesaplar bilançoya aktarılır. Kalan kısmındaki borç tarafı bilançonun aktifini oluştururken, alacak tarafı da bilançonun pasifinin oluşturmaktadır. Mizanın kalan kısmının toplamları ile bilançonun aktif ve pasif toplamı eşit olmak zorundadır. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

KAPANIŞ BİLANÇOSU NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©

KAYNAKLAR • Arslan, Sinan (2015), Finansal Muhasebe, Umut Kitap. • Gökçen, Gürbüz (2016), Genel Muhasebe, 5. Baskı, Beta Yayınları. • Kalmış, Halis, Yılmaz, Berna Burcu, Bilen, Bahar, Dereköy, Feyza, Koşan, Levent, Başar, Hıdır, Bozdoğan, Hüsnü, Çakır, Nazife, Çeltikçi, Neriman Polat (2015), Örnek Olaylarla Finansal Muhasebe, 2. Baskı, Paradigma Akademi. • Kesimli, İffet Görkey (2014), Genel Muhasebe, Umuttepe Yayınları. NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ ©