Monohibrit Kaltmdaki 3 1 Orantsndan Sapmalar Dr Hilal

Monohibrit Kalıtımdaki 3: 1 Orantısından Sapmalar Dr. Hilal AY

Monohibrit çaprazı P: G: DD D F 1: F 1 X F 1: G: Dd D, d F 2: DD X Dd dd d Dd D, d Dd ¾ Uzun gövdeli dd ¼ Kısa gövdeli 3: 1

Eksik baskınlık • Genlerden biri diğerine tam baskın değildir. • Bu nedenle, F 1’deki fenotip, atasal fenotiplerin arasında bir durum gösterir. Şekil. Aslanağzı bitkisinde eksik baskınlık Şekil. Akşamsefası (Mirabilis jalapa)

Eksik baskınlık 1: 2: 1

Eksik baskınlık • Endülüs tavuklarında renk kalıtımı eksik baskınlık gösterir. • Siyah horoz ile beyaz tavuk çiftleştirildiğinde F 1 dölünün tamamı mavi renkli olur. • Mavi renkli F 1 döllerinin kendi aralarında çaprazlandırılması sonucu 1/4 siyah, 2/4 mavi, 1/4 siyah döller elde edilir.

Kodominans (Eş Baskınlık) • Tek bir genin iki alleli, farklı ve saptanabilir iki gen ürünü oluşturursa, eksik baskınlıktan veya baskınlık/çekiniklik durumundan farklı bir durum ortaya çıkar. • Böyle bir durumda, heterozigotlardaki her iki allelin birlikte ifadesine kodominans (eş baskınlık) denir.

Kodominans (eş baskınlık) 1: 2: 1

Kodominans (eş baskınlık) Tam baskınlık Eş baskınlık

Letal Genler • Bu genler, bulundukları canlının ölümüne neden olan genlerdir. • Bazı letal genler, resesif olduklarından, heterozigot fenotipte herhangi bir etki göstermezler; fakat homozigot durumda öldürücüdürler. • Dominant letal genler ise heterozigot durumda öldürücü olmamalarına rağmen kendilerinin fark edilmelerine neden olan bir etki meydana getirirler. • Bu tip dominant genler eğer embriyo döneminde öldürücü iseler, monohibrit kalıtımdaki 3 : 1 veya eksik baskınlıktaki 1 : 2 : 1 orantısında sapmalar olacaktır.

Letal genler 2 : 1 oranı • Farelerde kürk rengi: • Agouti X Agouti • Sarı X Sarı 2/3 Sarı : 1/3 Agouti • Agouti X Sarı 1/2 Sarı : 1/2 Agouti

Letal genler

Baskın letal mutasyonlar • Bazı durumlarda yabanıl-tip genin bir kopyası, normal gelişim için yeterli değildir. • Bu durumda heterozigotlar da yaşamayacaktır. • Böyle bir durumda, mutasyon dominant letal (baskın ölümcül) allel gibi davranmaktadır. • İnsanlarda Huntington Hastalığı, dominant letal genin örneklerinden biridir. • Bu hastalığın nedeni dominant ‘H’ allelidir. Etkilenen bireyler heterozigot (Hh) olup, mutant alleli ebeveynlerin birinden almıştır.

Letal genler • İnsanlarda tespit edilen letal genlerin büyük bir bölümü doğumdan belli bir süre sonra; bir kısmı doğumdan hemen sonra; diğer bir kısmı ise embriyo döneminde ve doğumdan önce etkisini gösterir. • Orak hücreli kansızlık hastalığı, homozigot resesif durumda iken çoğunlukla ergenlik dönemine ulaşmadan önce ölüme neden olur. Fakat bu gen bazı insanlarda bebeklik çağında, bazılarında ise 30 yaş civarında ölüme yol açar.

Letal genler • Heterozigot durumda iken minör brakidaktili (anormal kısa ve kalın parmaklar) meydana getiren gen homozigot dominant durumda daha embriyo döneminde öldürücüdür.

Letal genler • Bir tip zeka geriliği (Tay-Sachs hastalığı) ile birlikte çeşitli vücut bozuklukları, anormal yağ metabolizması sonucu merkezi sinir sisteminde yağ birikimi ve körlüğe neden olan bir çeşit retina bozukluğunu meydana getiren ve homozigot resesif durumda iken etkili olan birbirinden farklı iki letal gen bulunmaktadır. • Bunlardan birinde bozukluklar 6 -7 yaşlarında görülmeye başlar ve 10 yaş civarında ölüm meydana gelir. Diğerinde ise doğumdan 6 -8 ay sonra bozukluklar başlar ve 2 -3 yaşlarında ölüm meydana gelir.