Monetarnokreditna multiplikacija Milena Lutovac asistent Ekonomski fakultet Beograd

Monetarno-kreditna multiplikacija Milena Lutovac, asistent Ekonomski fakultet, Beograd

Pretpostavke procesa monetarno kreditne multiplikacije Monetarni multiplikator predstavlja odnos između količine novca, sa jedne, i primarnog novca sa druge strane Tri osnovne funkcije banaka: 1. Kreatori novca 2. Finansijski posrednici 3. Formirajuglavni put za prenošenje efekata monetarne politike kroz privredni sistem

Nivo posmatranja: ◦ Makromultiplikacija ◦ Mikromultiplikacija Dve vrste organizovanja bankarskog sistema: 1. Bankarstvo sa 100 -procentnim rezervama 2. Bankarstvo sa delimičnim rezervama

Makromultiplikacija Faza I Ako bi banka držala 100% gotovinske rezerve- ne bi bilo ne bi mogla da stvori dodatni novac iz novog depozita. Aktiva BS Banke 1 početno stanje Rezerve +1000 Depoziti Ukupno +1000 Ukupno multiplikacije, Pasiva +1000

BANKARSTVO SA DELIMIŠNIM REZERVAMA Ako su rezerve 10% , banka ostatak može da plasira: Aktiva Državne HOV Ukupno BS CB-početno stanje Pasiva 1000 Depozit banke 1 1000 Ukupno 1000 Aktiva BS Banke 1 početno stanje Ukupne rezerve +1000 Depoziti Obavezne rezerve 100 Višak rezervi 900 Ukupno +1000 Ukupno Aktiva BS Banke 1 krajnje stanje Rezerve +100 Depoziti Zajmovi i investicije +900 Ukupno +1000 Ukupno Pasiva +1000

Faza 1 Aktiva Državne HOV Ukupno BS CB-krajnje stanje Pasiva 1000 Depozit banke 1(rezerve)100 Depozit banke 2 900 1000 ukupno 1000

Faza II Za II banku tih 900 predstavlja izvorni depozit. Zakonske rezerve su 90, ostatak može da iskoristi za zajmove i investicije početno stanje Aktiva ukupne rezerve obavezne rezerve 90 višak rezervi 810 Ukupno Banka 2 900 krajnje stanje Banka 2 Aktiva Rezerve 90 Obavezne rezerve 90 Višak rezervi 0 Zajmovi i investicije 810 Ukupno 900 Depoziti Ukupno Pasiva 900 Depoziti Pasiva 900 Ukupno 900

Faza 2 Aktiva Državne HOV Ukupno BS CB-krajnje stanje Pasiva 1000 Depozit banke 1(rezerve)100 Depozit banke 2 90 Depozit banke 3 810 1000 ukupno 1000

Faza III početno stanje Aktiva Ukupne rezerve Obavezne rezerve 81 Višak rezervi 729 Ukupno krajnje stanje Aktiva Rezerve Obavezne rezerve 81 Višak rezervi 0 Zajmovi i investicije Ukupno Banka 3 810 Depoziti Pasiva 810 Ukupno 810 Banka 3 810 Depoziti Pasiva 810 729 810 Ukupno 810

Prikaz procesa kreiranja novca na makronivou Banka Novi depoziti 1 1000 2 Obavezne rezerve Novi zajmovi i investicije 100 900 90 810 3 810 81 729 4 729 72, 9 656, 1 5 656, 1 65, 61 590, 49 6 590, 49 59, 05 531, 44 7 531, 44 53, 14 478, 3 . . . 10 000 1 000 9 000

Maksimalna multiplikacija D= 1/r x R D = promena depozita r= stopa obaveznih rezervi R= promena rezervi Promena novčane mase M 1 = 1/r x B M 1 = novčana masa B= monetarna baza

Negativna makromultiplikacija Centralna banka prodaje državne HOV u svom posedu u iznosu od 100. Naka je stopa obavezne rezerve 10%

Aktiva BS banke 1 Ukupne rezerve -100 Depoziti ob. rezerve -100 višak rezervi 0 Zajmovi i investicije -900 -1000 Aktiva BS banke 2 Ukupne rezerve -90 Depoziti ob. rezerve -90 višak rezervi 0 Zajmovi i investicije -810 -900 Pasiva -1000 Pasiva -900 . .

Faktori koji ograničavaju proces multiplikacije 1. 2. 3. 4. Stopa obavezne rezerve Odliv depozita u gotovinu Postojanje viška rezervi Neiskorišćeni kreditni potencijal

Mikromultiplikacija 1. 2. 3. Odvija se na nivou pojedinačne banke Početna pozicija u analizi je ravnoteža u bilansu banke. Delovanje pozitivnog impulsa: Priliv sredstava u depozitni potencijal banke na osnovu platno bilansnih transakcija deponenata banke, Na osnovu uzetih kredita CB Smanjenje stope obavezne rezerve

Koeficijent rekreacije kreditnog potencijala (h) pokazuje koji se deo sredstava odlivenih putem kredita vraća nazad u depozitni potencijal banke. Primer : CB odobrava kredit poslovnoj banci u iznosu od 10 000 i neka je stopa obavezne rezerve 20%, stopa rezervi likvidnosti 5% i koeficijent rekreacije kreditnog potencijala 50%

Depoziti Rezerve Krediti Faza 1 - - 10 000 Faza 2 5 000 1250 000 3 750 000 Faza 3 1 875 000 468 750 1 406 250