MISJE POKOJOWE NATO W3 Operacje pokojowe to operacje

MISJE POKOJOWE NATO W-3

Operacje pokojowe – to operacje wojskowe zapobiegania, ograniczania, łagodzenia i zakańczania działań wojennych między państwami albo wewnątrz państwa poprzez interwencję strony trzeciej na rzecz pokoju, zorganizowaną i kierowaną przez organizację międzynarodową przy użyciu personelu wojskowego, policyjnego i cywilnego do przywrócenia i utrzymania pokoju.

Operacje pokojowe podobnie jak operacje wsparcia pokoju prowadzone są na podstawie prawnej, której źródłem może być w pierwszej kolejności Organizacja Narodów Zjednoczonych, czy też inne organizacje międzynarodowe.

Cel prowadzenia operacji: - wsparcie pokoju - zapewnienie pokoju - utrzymanie pokoju

O ile, w literaturze przedmiotu, pod pojęciem operacji pokojowych rozumie się wszelkie działania o charakterze pokojowym których podstaw szukać należy w rezolucjach ONZ, o tyle operacje wsparcia pokoju to działania wyłącznie militarne prowadzone metodami i narzędziami walki zbrojnej.

Organizowanie i prowadzenie operacji mieści się w warunkach reagowania kryzysowego, stanowi reakcję wyłącznie na zagrożenia o charakterze militarnym.

Operacje reagowania kryzysowego NATO Rada Północnoatlantycka na wniosek państwa lub grupy państw członkowskich albo Sekretarza Generalnego NATO podejmuje decyzję o udziale NATO w operacjach reagowania kryzysowego.

Wniosek zgłaszany jest na prośbę Rady Bezpieczeństwa ONZ lub Stałej Rady OBWE, rozpatrując go Rada Północnoatlantycka poleca organom wojskowym NATO dokonania analizy sytuacji oraz opracowanie ogólnych planów przyszłej operacji.

Elementy planu: koncepcję działania zalecany skład strukturę dowodzenia zaangażowanych sił zadania przewidywany czas wykonania

Organizacje wojskowe NATO prowadzą również konsultacje z odpowiednimi organami ONZ lub OBWE oraz z władzami wojskowymi państw członkowskich w sprawie możliwości wydzielenia sił i środków potrzebnych do przeprowadzenia operacji.

Po zapoznaniu się z planami Rada Północnoatlantycka podejmuje decyzje o udziale sił Sojuszu w misji pokojowej. Rada podejmuje również decyzje o zakończeniu lub zmianie zadań w ramach operacji. Zależnie od przyjętych ustaleń Sekretarz Generalny NATO składa okresowe raporty o przebiegu operacji do ONZ.

Operacje pokojowe i stabilizacyjne NATO

Operacje powietrzne lotnictwa NATO: Deny Flight i Deliberate Force - wykonanie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 781 i 816 o strefach zakazanych dla lotnictwa zwaśnionych stron wojny na terenie byłej Jugosławii, oraz ochrony konwojów z pomocą humanitarną, a także wsparcia powietrznego dla lądowych sił pokojowych Narodów Zjednoczonych UNPROFOR, prowadzone pomiędzy 12 kwietnia 1993 roku a 20 września 1995 roku.

Operacja Deny Flight – trwająca od 12 kwietnia 1993 roku do 20 grudnia 1995 roku wojskowa operacja lotnicza Sojuszu Północnoatlantyckiego mająca na celu egzekucję ustanowionego przez Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ) zakazu lotów statków powietrznych w określonych strefach zakazu lotów nad terytorium Bośni i Hercegowiny.

Istota operacji polegała na zapobieganiu powtarzającym się naruszeniom zakazu lotów wojskowych statków powietrznych nad określonymi przez ONZ strefami oraz wsparciu powietrznym dla lądowych jednostek sił pokojowych Narodów Zjednoczonych (UNPROFOR).

Liczba i rodzaj uzbrojenia walczących stron w Bośni i Hercegowinie w grudniu 1992 roku Kategoria sprzętu Typ i kaliber Siły zbrojne Chorwackie siły Serbskiej zbrojne Bośni i Republiki Bośni i Hercegowiny Armia bośniacka Czołgi M-84, T-55 ok. 350 ok. 105 ok. 15 Bojowe wozy piechoty BVP M-60, BVP M 80 200 30 10 Działa 70, 105, 122, 130, 152, 155 mm 1000 170 10 Wieloprowadnico M-77 Oganj, M-87 we wyrzutnie Orkan rakietowe 60 15 5 Działa bezodrzutowe 82, 105 mm 800 250 100 Moździerze 82, 120 mm 1200 300 200 Mi. G-21, J-21 Samoloty bojowe Jastreb, G-2 Galeb, 45 G-4 Super Galeb 1 - Śmigłowce z uzbrojeniem 3 - Gazelle, Bell 206 10

Wykaz sił i miejsc bazowania w początkowej fazie operacji "Deny Flight” Państwo Holandia Francja Stany Zjednoczone NATO Typ samolotu Liczba Bazowanie F-16 A Fighting Falcon 10 Villafranca F-16 A/R Fighting Falcon 4 Villafranca Mirage 2000 Mirage F 1 F-15 Eagle 10 4 12 Cervia Istrana Aviano F/A-18 Hornet 12 USS "Theodore Roosevelt" 5 Siginella brak danych KC-135 AREF Stratotanker E-3 Sentry

Operacja Deliberate Force – militarna operacja reagowania kryzysowego przeprowadzona między 30 sierpnia a 20 września 1995 roku, stanowiąca wydzieloną część operacji lotniczej Sojuszu Północnoatlantyckiego "Deny Flight". Uderzenia lotnicze w ramach operacji "Deliberate Force", zapewniały wsparcie operacji pokojowej sił pokojowych ONZ w Bośni i Hercegowinie UNPROFOR.

"Deliberate Force" była pierwszą w historii prawdziwą kampanią lotniczą NATO. Jej istota polegała na zapobieganiu powtarzającym się naruszeniom zakazu lotów wojskowych statków powietrznych nad określonymi przez ONZ strefami bezpieczeństwa oraz wsparciu powietrznym dla jednostek UNPROFOR, przy wykorzystaniu aktywnych uderzeń lotnictwa NATO na jednostki lądowe zwaśnionych stron naruszające wyznaczone przez ONZ strefy ochronne oraz na utrudniający wykonanie misji zintegrowany system obrony powietrznej Republiki Serbskiej.

Operacja Deliberate Force miała miejsce w czasie wojny w Bośni i Hercegowinie, toczącej się w latach 1992 -1995 wojny domowej, która była najbardziej krwawym konfliktem w Europie od zakończenia drugiej wojny światowej.

Stronami konfliktu byli walczący o autonomię bośniaccy Serbowie oraz władze Bośni i Hercegowiny, na której terenie toczyły się główne walki, wraz ze skonfederowanymi z nimi od pewnego momentu Chorwatami.

Bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia operacji była dokonana przez bośniackich Serbów masakra ludności cywilnej w zdobytej i zajętej przez nich strefie ochronnej ONZ w Srebrenicy. Ekshumacja ofiar masakry muzułmanów w Srebrenicy

Dowództwo wydzielonych sił NATO opracowało kilka planów operacji składających się na ogólną operację o nazwie "Deliberate Force". Nazwa ta pojawiła się po raz pierwszy na odprawie zorganizowanej przez dowódcę Sojuszniczych Sił Powietrznych NATO Europy Południowej na początku sierpnia 1995 roku. Temat spotkania brzmiał: "Operacje powietrzne w Bośni i Hercegowinie – Deliberate Force"

Założenia planu kampanii powietrznej obejmowały: uznanie bośniackich Serbów przez społeczność międzynarodową za agresora; niezbędne mandaty udzielone przez ONZ i NATO; brak przeciwdziałania ze strony Chorwacji w wypadku, gdy zajdzie konieczność wykonania uderzeń na terenie Krajiny; neutralność Serbii; dostępność środków lotniczych wydzielonych przez zaangażowane w operację państwa członkowskie Sojuszu; zgodę państw udostępniających bazy lotnicze na wykonanie operacji powietrznej z ich terytoriów; historyczne poczucie dominacji w regionie po stronie bośniackich Serbów; wojskowa przewaga bośniackich Serbów nad siłami Bośni i Hercegowiny; atakowanie bośniackich Serbów do zmiany stosunku sił na terenie Bośni i Hercegowiny.

Misja pokojowa IFOR w Bośni i Hercegowinie, prowadzona między 20 grudnia 1995 a 20 grudnia 1996

Implementation Force (IFOR) – międzynarodowe siły wojskowe pod przywództwem NATO, na podstawie mandatu ONZ w okresie od 20 grudnia 1995 do 20 grudnia 1996 prowadzące w Bośni i Hercegowinie operację Joint Endeavour. Jej dowódcą był brytyjski generał Sir Michael Walker.

Celem operacji była kontrola wprowadzenia w życia ustaleń konferencji z Dayton kończącej wojnę w Bośni. Zadaniem sił IFOR w ramach operacji "Wspólny Wysiłek" było bezpieczne wykonanie planu pokojowego. Mieściło się ono w nowej skali potrzeb i problemów z zakresu logistyki, wyposażenia i zdolności operacyjnych. Stronami antagonistycznymi w konflikcie były Federacja Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.

Wojska NATO kontrolowały także przekazanie pomiędzy stronami kontroli nad spornymi terytoriami oraz rozbrojenie z broni ciężkiej. Pomimo pokojowego charakteru misji, żołnierze IFOR wielokrotnie używali broni w walce. Pierwszą taką sytuacją był atak artyleryjski 23 sierpnia 1996 na pozycje oddziałów serbskich, prowadzących ataki moździerzowe.

Zadania sił IFOR: Bezpieczne wykonanie programu pokojowego, który opierał się na postanowieniu z Dayton Zapewnienie stałego przestrzegania zawieszenia broni Zabezpieczanie przekazywania kontroli na spornych terytoriach Doprowadzenie do wycofania się do baz własnego terytorium, sił z uzgodnionych stref rozgraniczających obszary objęte zawieszeniem, oraz zapewnienie rozgraniczenia sił Rozbrojenie z broni ciężkiej, przeprowadzenie zbiórki ciężkiego uzbrojenia do parków sprzętu i koszar oraz demobilizacja pozostałych sił Kontrola i zapewnienie bezpieczeństwa granicom i terenom przygranicznym Stworzenie warunków dla bezpiecznego, uporządkowanego i szybkiego wycofania sił ONZ, które nie zostały przeniesione do IFOR Zabezpieczanie dostaw pożywienia Kontrolowanie przestrzeni powietrznej nad Bośnią i Hercegowiną

Misja pokojowa SFOR w Bośni i Hercegowinie, prowadzona między 21 grudnia 1996 a 2 grudnia 2004.

SFOR, (ang. NATO's Stabilisation Force – Siły Stabilizacyjne NATO) – wojskowa grupa międzynarodowa rozlokowana w Bośni i Hercegowinie, której przewodziło NATO. Zasadniczym celem SFOR było utrzymanie porozumienia z Dayton.

SFOR działało w ramach operacji Operation Joint Guard (21 grudnia 1996 - 19 czerwca 1998) i Operation Joint Forge (20 czerwca 1998 2 grudnia 2004). Obecnie misję utrzymywania pokoju w tym rejonie pełnią wojska EUFOR w ramach misji Althea.

Kampania lotnicza przeciw Jugosławii od 24 marca do 10 czerwca 1999.

Operacja Allied Force – przeprowadzona przez siły Sojuszu Północnoatlantyckiego (NATO) między 24 marca i 20 czerwca 1999 roku operacja lotnicza w Federalnej Republice Jugosławii, mająca doprowadzić do zakończenia czystek etnicznych na terenie Kosowa i przywrócenia wieloetnicznego charakteru tej prowincji oraz wymuszenia procesu demokratyzacji w Jugosławii.

Wobec nieskuteczności podejmowanych wcześniej działań dyplomatycznych Sojusz Północnoatlantycki zdecydował się przeprowadzić operację militarną, którą nazwano „pierwszą w historii wojną o prawa człowieka”. Wywołała doktrynalne i publiczne spory na temat tej interwencji humanitarnej, zwłaszcza zaś jej podstaw prawnych.

Po raz pierwszy w historii Sojusz Północnoatlantycki przeprowadził operację wojskową bez autoryzacji Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Interwencja NATO pogłębiła jednak katastrofę humanitarną, jaka miała miejsce już przed jej rozpoczęciem, toteż − niezależnie od „Allied Force” − Stany Zjednoczone, a następnie cały Sojusz, podjęły drugą operację – skierowaną na niesienie pomocy humanitarnej, pod nazwą „Allied Harbour”.

Trzon wydzielonych do prowadzenia operacji sił członków NATO stanowiło 350 do 400 samolotów różnego zastosowania, z czego najwięcej zapewniły Stany Zjednoczone. Kraj ten oddał do dyspozycji dowództwa operacji 250 maszyn, w tym dwadzieścia F-15 E, czterdzieści F-16 CG/CJ, dziesięć A-10, dwanaście F-117, osiem B-52, dwa B-2 i dziesięć maszyn walki elektronicznej EA 6 B, uzupełniane przez samoloty wsparcia, takie jak latające cysterny czy samoloty wczesnego ostrzegania (AWACS).

Obecność Kosovo Force (KFOR) w Kosowie od 12 czerwca 1999

Kosovo Force (KFOR) – międzynarodowe siły pokojowe NATO, działające na terenie Kosowa w ramach operacji wsparcia pokoju Joint Guardian. Trwająca do dziś rozpoczęła się 12 czerwca 1999 roku na mocy mandatu ONZ, dwa dni po przyjęciu przez Radę Bezpieczeństwa ONZ rezolucji numer 1244.

Wprowadzenie do Kosowa pierwszych oddziałów KFOR stało się możliwe dzięki pomyślnemu zakończeniu operacji lotniczej Sojuszu Północnoatlantyckiego Allied Force nad Federalną Republiką Jugosławii, która wymusiła na prezydencie Slobodanie Miloševiću m. in. zgodę na wprowadzenie do Kosowa międzynarodowych sił pokojowych.

Decyzja o wysłaniu wojsk KFOR do Kosowa została podjęta po fiasku „misji ostatniej szansy” specjalnego wysłannika ze Stanów Zjednoczonych, Richarda Holbrooke'a. W obliczu kryzysu humanitarnego, który zaistniał w efekcie ciągłych walk pomiędzy Armią Wyzwolenia Kosowa i wojskowo-policyjnymi oddziałami Serbii i Czarnogóry.

W momencie rozpoczęcia misji w skład KFOR wchodziło 50 000 żołnierzy z 30 państw, zarówno członków NATO, jak i niezrzeszonych. Wśród krajów, które wysłały do Kosowa najwięcej żołnierzy znajdują się m. in. Wielka Brytania (19 000 żołnierzy), Stany Zjednoczone (7 000), Francja (7 000), Niemcy (6 000), Włochy (5 000), Rosja (ok. 3 000), Holandia (2 000), Ukraina (1 300) i Hiszpania (1 200).

Swoje wojska wysłały również państwa członkowskie NATO: Belgia, Bułgaria, Czechy, Dania, Estonia, Grecja, Islandia, Kanada, Litwa, Luksemburg, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Turcja i Węgry. Udział w KFOR biorą również wojska z państw niebędących członkami NATO, w tym Argentyna, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Finlandia, Gruzja, Irlandia, Maroko, Malezja, Szwecja, Szwajcaria oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Sektory Kosowa podzielone ze względu na dowodzenie

Celami wojsk KFOR są m. in. : Stworzenie i utrzymanie warunków umożliwiających bezpieczne funkcjonowanie mieszkańców Kosowa w miejscu ich zamieszkania Zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego Monitorowanie, kontrolowanie oraz, jeżeli sytuacja tego wymaga, wymuszanie realizacji porozumień, na mocy których doszło do zakończenia konfliktu. Rozbrojenie oraz likwidacja Wyzwoleńczej Armii Kosowa Powstrzymywanie odradzania się konfliktu na terenie Kosowa Wspieranie misji UNMIK ONZu.

Zabezpieczenie Cieśniny Gibraltarskiej po 11 września 2001 w ramach operacji Active Endeavour

Operacja Active Endeavour to kryptonim operacji NATO, prowadzonej na Morzu Śródziemnym po 11 września 2001 r. Jej celem jest ochrona statków cywilnych w rejonie cieśniny Gibraltarskiej przed atakami terrorystycznymi. Decyzja o zabezpieczeniu szlaku była jednym z ośmiu punktów planu operacyjnego przyjętego po atakach 11 września.

Od początku trwania misji wojska NATO zabezpieczyły podróż 79 000 statków, z czego około 100 poddano szczegółowej kontroli. 480 statków skorzystało z eskorty sił NATO (stan na 2006 rok).

Operacja prowadzona jest przez dwie grupy operacyjne – Standing Naval Force Mediterranean (Morze Śródziemne) i Standing Naval Force Atlantic (Atlantyk). Zabezpieczenie Morza Śródziemnego realizowane jest głównie przez siły hiszpańskie, włoskie, tureckie i greckie. Eskortą statków przez cieśninę zajmują się siły duńskie, niemieckie, norweskie i hiszpańskie.

W operacji uczestniczy też Marynarka Wojenna, która wysyłała w rejon Morza Śródziemnego następujące okręty: ORP "Bielik" (styczeń – kwiecień 2005) ORP "Gen. K. Pułaski" (marzec 2006) ORP "Bielik" (październik 2006 – marzec 2007) ORP "Gen. K. Pułaski" (lipiec – sierpień 2008) ORP "Kondor" (październik 2008 – marzec 2009) ORP "Bielik" (listopad 2010 – luty 2011) ORP "Kontradmirał Xawery Czernicki" (14 marca 2011 – 18 czerwca 2011) ORP Gen. K. Pułaski

Obecność Międzynarodowych Sił Wspierających Bezpieczeństwo (ISAF) w Afganistanie od grudnia 2001.

Międzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa (ang. International Security Assistance Force, ISAF) – struktura militarna istniejąca w ramach NATO, zajmująca się utrzymaniem pokoju w Afganistanie. Utworzona na mocy Porozumienia z Bonn zawartego 5 grudnia 2001 i usankcjonowana prawnie na mocy rezolucji nr 1386 Rady Bezpieczeństwa ONZ z 20 grudnia 2001. 11 sierpnia 2003 siły ISAF przeszły pod kierownictwo NATO.

Początkowo podstawowym zadaniem ISAF było odbicie Kabulu oraz pobliskiej bazy lotniczej w Bagram z rąk talibów oraz nieformalnych grup zbrojnych, w celu zapewnienia bezpiecznego działania administracji przejściowej pod wodzą Hamida Karzaja.

Ważniejsze wydarzenia: W lutym 2002 Korea Południowa wysłała do Afganistanu kontyngent medyczny, liczący 99 osób. Między lutym a lipcem 2002 Portugalia wysłała w ramach misji ISAF zespoły sanitarny i lotniczy. W październiku 2002 w skład wojsk ISAF, dowodzonych przez Turcję, wchodziło 4650 żołnierzy z ponad 20 państw. W łączonym batalionie niemiecko-holenderskim służyło 1200 Niemców i 250 Holendrów. W marcu 2003 w skład wojsk ISAF wchodziło 4700 żołnierzy z 28 państw.

Ważniejsze wydarzenia: W maju 2004 Turcja wysłała do Afganistanu trzy helikoptery oraz personel pomocniczy, liczący 56 osób. W sierpniu 2004 Portugalia wysłała 24 żołnierzy oraz samolot transportowy C-130 Hercules. We wrześniu 2004 Hiszpania przysłała 800 żołnierzy, którzy weszli w skład grupy szybkiego reagowania, Włochy – około 1000 żołnierzy, którzy weszli w skład rezerwy. Gruzja, wystawiając kontyngent 100 żołnierzy, stała się pierwszym państwem Wspólnoty Niepodległych Państw, które wzięło udział w misji pokojowej w Afganistanie.

Ważniejsze wydarzenia: 7 czerwca 2003 w Kabulu doszło do zamachu terrorystycznego; wypełniona materiałami wybuchowymi taksówka zderzyła się z autobusem wiozącym 33 członków niemieckiego personelu ISAF. W wyniku ataku śmierć poniosły cztery osoby, 29 było rannych. W zamachu zginął także jeden Afgańczyk, a kolejnych 10 odniosło obrażenia. Badanie Care International wykazało, że w Kosowie jeden żołnierz wojsk międzynarodowych przypada na 48 mieszkańców, w Timorze Wschodnim – na 86 mieszkańców, a w Afganistanie – na 5380 mieszkańców.

Wsparcie logistyczne Unii Afrykańskiej w Darfurze w 2005

Na prośbę Unii Afrykańskiej 26 kwietnia 2005 r. , NATO podjęło decyzję o wsparciu logistycznym misji pokojowej w spornym rejonie Darfur w Sudanie. Prośba Unii została pozytywnie rozpatrzona przez Radę Północnoatlantycką. Misja koordynowana jest z Europy. Unię Afrykańską wspiera również Unia Europejska.

W ramach swoich zobowiązań, NATO transportuje żołnierzy uczestniczących w misji, oraz szkoli ich w zakresie planowania strategicznego, procedur operacyjnych i kartografii. W czasie operacji, NATO przetransportowało do Sudanu 7 batalionów żołnierzy sił pokojowych (około 4 000 osób) z Nigerii, Gambii, Rwandy i Senegalu. NATO nie planuje wysyłania do Darfuru własnych wojsk.