METODY REWALIDACJI OSB Z IMPLANTEM LIMAKOWYM OPRACOWAA MGR

METODY REWALIDACJI OSÓB Z IMPLANTEM ŚLIMAKOWYM OPRACOWAŁA MGR MAŁGORZATA CISZEWSKA

CO TO JEST IMPLANT ŚLIMAKOWY? • Implant ślimakowy, czyli elektroniczna proteza narządu słuchu, jest urządzeniem, za pomocą którego osoby z głębokim niedosłuchem mogą odbierać sygnały akustyczne w wyniku bezpośredniej stymulacji nerwu słuchowego. • System implantu ślimakowego nie jest alternatywą dla aparatu słuchowego. Jest jedynym dostępnym rozwiązaniem dla osób, które nie uzyskują właściwych korzyści ze stosowania aparatów słuchowych.

KRYTERIA KWALIFIKUJĄCE OSOBY Z ZABURZONYM SŁUCHEM DO WSZCZEPU ŚLIMAKOWEGO KRYTERIA PODSTAWOWE • Głębokie uszkodzenie słuchu typu zmysłowo-nerwowego bez lub z minimalnymi resztkami słuchu. • Brak korzyści z właściwe dobranego aparatu słuchowego i niezadowalające wyniki prowadzonej rehabilitacji mowy. KRYTERIA ROZSZERZONE • Implantowanie pacjentów osiągających pewien stopień rozumienia mowy w aparatach słuchowych. • Obniżenie dolnej granicy wieku pacjenta kwalifikowanego do operacji. (od 18 m. ż)

OŚRODKI ZAJMUJĄCE SIĘ WSZCZEPIANIEM IMPLANTÓW ŚLIMAKOWYCH W POLSCE • Międzynarodowe Centrum Słuchu i Mowy Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w Kajetanach (ponad 1000 wszczepionych implantów, w roku 2005 najwięcej tego typu operacji w świecie) • Katedra i Klinika Otolaryngologii Akademii Medycznej w Poznaniu • Katedra i Klinika Otolaryngologii Akademii Medycznej w Warszawie • Katedra i Klinika Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej Akademii Medycznej w Lublinie • Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. A. Mielęckiego Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach • Klinika Otolaryngologii Akademii Medycznej w Białymstoku

REWALIDACJA OSÓB Z IMPLANTEM ŚLIMAKOWYM Główną i podstawową metodą terapeutyczną stosowaną podczas zajęć rewalidacyjnych, której elementy pod kierunkiem specjalisty powinni stosować rodzice w warunkach domowych jest szeroko rozumiane wychowanie słuchowo- werbalne. Trzonem wychowania słuchowo-werbalnego w programie są progresywnie uporządkowane ćwiczenia słuchowe, ułożone zgodnie z zasadą stopniowania trudności i pojawiania się kolejnych umiejętności percepcyjnych.

REWALIDACJA DZIECI ZAIMPLANTOWANYCH DO 3 ROKU ŻYCIA Dzieci zaimplantowane o okresie prelingwalnym ( brak lub krótkotrwała terapia przed zastosowaniem implantu ślimakowego)

WYCHOWANIE SŁUCHOWE • współpraca z rodzicami • ćwiczenia prowadzone podczas zabawy • wykorzystywanie dźwięków instrumentów, otoczenia, dźwięków mowy • nauka wykrywania, reagowania i nadawania znaczenia dźwiękom i rozumienia dźwięków

WYCHOWANIE SŁUCHOWE

METODA WERBO- TONALNA • • • stymulowanie słuchu dziecka dźwiękami mowy ciągłe pobudzanie uwagi słuchowej działania terapeutyczne oparte o naśladownictwo dążenie do nawiązania swoistego dialogu z dzieckiem zapoczątkowanie pierwszego etapu rozwoju mowy - gaworzenia

METODA WERBO- TONALNA

REWALIDACJA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM Dzieci zaimplantowane w okresie prelingwalnym i perilingwalnym. ( brak lub niezadowalające efekty terapii przy zastosowaniu aparatów słuchowych).

WYKRYWANIE DŹWIĘKU • • zauważanie obecności lub braku dźwięków prezentowanie dźwięków o różnej częstotliwości i natężeniu nauka koncentrowania uwagi na sygnałach akustycznych wytworzenie postawy aktywnego słuchania

WYKRYWANIE DŹWIĘKU

DYSKRYMINACJA • spostrzeganie podobieństw i różnic między dźwiękami - także dźwiękami mowy • nauka różnicowania bez nadawania dźwiękom znaczenia • koncentrowanie się przede wszystkim na cechach akustycznych

DYSKRYMINACJA

IDENTYFIKACJA • nauka rozumienia słyszanych dźwięków • utożsamianie dźwięku z wypracowanym wcześniej wzorem • wykorzystywanie do ćwiczeń zestawów zamkniętych- słów, wyrażeń dwuwyrazowych, zdań

IDENTYFIKACJA

ROZPOZNAWANIE WYPOWIEDZI ORAZ ROZUMIENIE MOWY W SYTUACJACH WYMIANY INFORMACJI • nauka rozpoznawania wypowiedzi z kontekstem ( wskazówką tematyczną) • nauka rozpoznawania wypowiedzi bez kontekstu ( w zestawach otwartych) • rozwijanie umiejętności rozumienia pytań i udzielania adekwatnych informacji

ROZPOZNAWANIE WYPOWIEDZI ORAZ ROZUMIENIE MOWY W SYTUACJI WYMIANY IFORMACJI

ODCZYTYWANIE WYPOWIEDZI Z UST Rewalidacja osób po wszczepie ślimakowym opiera się na rozwijaniu umiejętności słuchowych. Większość ćwiczeń rewalidacyjnych prowadzona jest w komfortowych warunkach akustycznych. W życiu codziennym osoby z zaburzonym słuchem muszą porozumiewać się w każdej sytuacji. Dlatego obok ćwiczeń słuchowych, prowadzić należy te, które mają na celu naukę integracji wrażeń słuchowych i wzrokowych.

• Najczęściej stosowaną metodą jest ćwiczenie umiejętności odczytywania wypowiedzi z ust. • Celem tej metody jest rozwijanie rozumienia mowy w sytuacjach gdy sam dźwięk jest niewystarczający. • W efekcie jej opanowania osoba z zaburzonym słuchem uczy się odbierać mowę dwuzmysłowo, co znacznie poprawia to jakość komunikowania się z otoczeniem. • Bardzo pomocna przy nauce odczytywania wypowiedzi z ust jest metoda fonogestów. W naturalny sposób kieruje ona wzrok dziecka na twarz osoby mówiącej.

UWAGI NA PODSUMOWANIE

Istnieje wiele czynników, które mają wpływ na tempo i poziom rozwoju mowy i porozumiewania się drogą słuchową oraz postępy w rewalidacji. Należą do nich poza zaopatrzeniem w protezę słuchową: - poziom inteligencji, - sprawność w zakresie uczenia się, motywacja do pracy w toku zajęć, - wynik elektrostymulacji nerwu słuchowego, - okres i zakres korzystania z klasycznych aparatów słuchowych, Poziom rozwoju mowy i języka różnicują grupę zaimplantowanych dzieci.

WARUNKIEM UZYSKANIA POZYTYWNYCH EFEKTÓW REWALIDACYJNYCH JEST: • Objęcie dziecka kompleksową, specjalistyczną opieką i rewalidacją • prowadzenie terapii z zastosowaniem właściwie dobranych metod: wychowania słuchowo- werbalnego, fonogestów, odczytywania wypowiedzi z ust i innych. • Zapewnienie dziecku warunków edukacyjnych, w których możliwa jest współpraca wielu specjalistów. • Zapewnienie dziecku udziału w zajęciach grupowych, mających na celu rozwijanie słuchu poprzez zabawę np: w zajęciach logorytmicznych lub tanecznych. • Włączenie rodziców do procesu rewalidacji.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ, ŻE: • Bardzo często wszczep ślimakowy otrzymuje dziecko, u którego proces rozwoju mowy przy zastosowaniu aparatów słuchowych nie przyniósł oczekiwanych rezultatów. • Nie możemy spodziewać się, że zaimplantowane dziecko bez wcześniejszego przygotowania i wsparcia ze strony rodziny oraz wykwalifikowanych specjalistów zacznie swobodnie funkcjonować w grupie słyszących rówieśników. • Zmiany w rozwoju percepcji słuchowej u dziecka nie są natychmiastowe. Muszą trwać kilka lat, poparte zaplanowanymi działaniami rewalidacyjnymi, aby dały oczekiwany rezultat w postaci rozwoju mowy.

Specjalistyczna Poradnia Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu ul. A. Kordeckiego 19 62 -800 Kalisz tel. 062 -753 45 75 Filia Poradni Poznańskiej ul. Żydowska 35 tel. fax. 061 -852 44 76

Pracownicy zatrudnieni w Poradni: • • • Logopeda, surdopedagog- mgr Ewa Jabłońska Logopeda, surdopedagog- mgr Izabela Łukasiuk Logopeda, surdopedagog- mgr Aneta Nowak Psycholog, surdopedagog- mgr Anna Oleksy Laryngolog- lek. med. Zbigniew Bolach

Podstawa przyjęcia do poradni • • skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne od lekarza: laryngologa otolaryngologa foniatry