Metoda 18 struktur wyrazowych Ewy Kujawy i Marii

Metoda 18 struktur wyrazowych Ewy Kujawy i Marii Kurzyny Przygotowały: Beata Lubowiecka Wioletta Moździerz

Czym jest metoda 18 struktur wyrazowych? Metoda ta opiera się na analizie sylabowo-głoskowej wyrazów w powiązaniu z ich budową literową. Celem tej metody jest nauczenie automatycznego nazywania kształtów fonogramów (kombinacji liter) oraz rozwijanie zdolności umieszczania ich w słowie w odpowiedniej kolejności. Metoda nie uwzględnia struktury gramatycznej i słowotwórczej wyrazu.

Metoda polega na kształceniu umiejętności czytania i pisania, opierając się na jednoczesnym uaktywnianiu analizatora: wzrokowego, słuchowego i kinestetycznoruchowego. Ćwiczenia powinny oddziaływać nie tylko na najbardziej zaburzone funkcje dziecka, ale również na pozostałe oraz ważne jest to, aby uwzględniały ich sprawne współdziałanie. Metodę 18 struktur wyrazowych można stosować niezależnie od tego, które funkcje są najbardziej zaburzone. Zadaniem stosowanej metody jest doprowadzenie dziecka do opanowania techniki czytania i podstaw pisania.

W tej metodzie posługujemy się trzema kolorami, aby dziecko miało jasny obraz tego, jak zbudowane są konkretne wyrazy: a) k. czerwony – odpowiada samogłoskom, b) k. czarny – odpowiada spółgłoskom, c) k. zielony – przypisany jest sylabie.

Dla kogo? Metoda 18 struktur wyrazowych przeznaczona jest dla dzieci, które: • • znają wszystkie litery lub większość z nich, w ogóle nie czytają i nie piszą, czytają i piszą na niezadowalającym poziomie, bardzo wolno głoskują, nie prowadzą do poprawnej syntezy, • opuszczają, powtarzają, dodają lub zamieniają, przestawiają litery, sylaby, czasem całe wyrazy.

Metodyka pracy 18 typów wyrazów wprowadza się według ustalonej kolejności – od najłatwiejszych do najtrudniejszych.

Kolejność wprowadzania I struktura: najprostsze wyrazy 2 -sylabowe o budowie np. "Ko-za„.

II struktura: wyrazy wielosylabowe złożone z prostych zgłosek poznanych w strukturze I o budowie np. "Ka-ru-ze-la";

III struktura: proste wyrazy 1 -sylabowe o budowie np. "Kot";

IV struktura: wyrazy 2 -sylabowe złożone z 2 różnych typów poznanych sylab o budowie np. "Ko-ral";

V struktura: wyrazy 2 -sylabowe powstałe przy zamianie kolejności sylab w stosunku do struktury IV o budowie - np. "Bit-wa";

VI struktura: wyrazy złożone z 2 prostych sylab zamkniętych o budowie np. , , Bał-wan";

VII struktura: wyrazy wielosylabowe złożone z poznanych 2 typów prostych sylab o budowie i np. "Pap-rot-ka", "Sa-la-ter-ki";

VIII struktura: wyrazy 1 -sylabowe ze zbiegiem spółgłosek w wygłosie o budowie np. , , Park";

IX struktura: wyrazy 1 -sylabowe ze zbiegiem spółgłosek w nagłosie o budowie Przykłady: dwa ćma zje psy

X struktura: wyrazy 2 -sylabowe powstałe przez połączenie sylaby ze struktury IX z najprostszą sylabą ze struktury I o budowie - Przykłady: kra-ta twa-rze gro-ta wło-sy

XI struktura: wyrazy 2 -sylabowe powstałe przez połączenie sylaby ze struktury IX z prostą sylabą ze struktury III o budowie - Przykłady: kra-wat mły-nek Fra-nek pla-kat

XII struktura: wyrazy 1 -sylabowe - dłuższe ze zbiegiem spółgłosek w nagłosie o budowie Przykłady: kran staw brud grad

XIII struktura: wyrazy 2 -sylabowe powstałe przez połączenie sylaby ze struktury XII z najprostszą sylabą ze struktury I o budowie - Przykłady: słom-ka płot-ki klam-ka klat-ka

XIV struktura: wyrazy 2 -sylabowe powstałe przez połączenie sylaby ze struktury XII z prostą sylabą ze struktury III o budowie - Przykłady: kras-nal plas-tyk trak-tor klej-not

XV struktura: wyrazy 1 -sylabowe ze zbiegiem trzech spółgłosek w nagłosie o budowie Przykłady: sklep skład stryj skrót

XVI struktura: wyrazy 1 -sylabowe ze zbiegiem spółgłosek w nagłosie i wygłosie jednocześnie o budowie Przykłady: kleks grunt start blask

XVII struktura: wyrazy o różnej strukturze literowosylabowej zawierające w jednej sylabie, obok samogłoski, literę „i” Przykłady: ko-biał-ka Kry-sia bu-kiet cu-kier

XVIII struktura: wyrazy o różnej liczbie sylab i niejednolitej, zróżnicowanej strukturze Przykłady: trans-port chlo-ro-form swe-te-rek wy-ja-śnia

Zdania we wszystkich zestawach napisane są dużym drukiem w następujący sposób: PIERWSZA STRONA największy druk, wyrazy podzielone na sylaby oddzielone myślnikami Te mło-ty słu-żą ko-wa-lom do pra-cy.

DRUGA STRONA druk nieco mniejszy, sylaby zaznaczone zielonym kolorem co druga Twoje słowa psują moje plany na jutro.

TRZECIA STRONA druk jeszcze mniejszy, sylaby w wyrazach oddzielone cienkimi, pionowymi, zielony kreskami. To bar dzo sta ra i kru cha por ce la na.

Techniki pracy - graficzny schemat budowy wyrazów: las - suwaki (zestawy wyrazów o jednolitym typie budowy, posiadające pewną część wspólną);

- wprawki (zestawy wyrazów jednolitych pod względem budowy, ułożone z zachowaniem rytmu i rymu). Elementem porządkującym w tej technice jest struktura sylabowa, która decyduje o kolejności występowania grup wyrazów. Dziecko czyta wyraz, zaznacza kolorem zielonym co drugą sylabę, przepisuje dzieląc na sylaby, czyta sylabami i pisze wyraz wg wzoru. Tamara rabata zasada Ta-ma-ra ra-ba-ta za-sa-da

- łańcuchy sylabowo-wyrazowe: (składają się z szeregu sylab oddzielonych od siebie myślnikami. tworzą one wyrazy częściowo nakładające się na siebie. ostatnia sylaba danego słowa jest pierwszą następnego); pa-ra-da-ni-na-ro-dy-le-ma-ty-tu-ły-si-na-pi-sy-no-wa-li-za

- słuchowe i wzrokowe różnicowanie wyrazów dźwiękowo i graficznie podobnych (ćwiczenie wykonywane jest w dwóch wersjach: słuchowej i wzrokowej, polega na uporządkowanym zestawieniu par wyrazów, które różnią się od siebie jednym elementem);

- tworzenie nowych wyrazów o omawianej strukturze z wybranych liter lub sylab wyrazów, których znaczenie zilustrowano na obrazkach;

- słuchowe i wzrokowe wyszukiwanie krótkich słów ukrytych w dłuższych wyrazach – „Co kryje się w tych wyrazach? ”;

- rozsypanki wyrazowo-zdaniowe (dyktujemy dziecku szereg wyrazów, które składają się na konkretne zdanie); Rita lalki dla robi Meli. od Roma mamy. korale ma samolot. ma niebieski Sebastian nowy, lustra. wielkiego stoi obok Radio dostali Marta deser. Robert i prosi o Norbert Radka narty.

- zagadki (zagadki pojawiają się w 8 strukturze metody, na etapie zapoznawania się z wyrazami zawierającymi grupę spółgłoskową. Tekst zagadki ma być przygotowany na osobnej kartce, wszystkie wyrazy są podzielone na sylaby);

- czytanie zdań złożonych z wyrazów o znanej strukturze na materiale drukowanym oraz pisanie ich z pamięci; - pisanie ze słuchu zdań złożonych o znanej strukturze.

Nauka pisania w metodzie. Czytanie i pisanie traktowane jest łącznie, jest ćwiczone na tym samym materiale słownym. § pisanie po śladzie ciągłym; § pisanie po śladzie przerywanym; § pisanie wg wzoru; § przepisywanie w całości słów podanych w wersji sylabowej.

Zalety metody - możliwość stosowania metody przy występowaniu rożnych postaci zaburzeń funkcji percepcyjno – motorycznych; - praca reedukacyjna z dziećmi mającymi specyficzne trudności w zakresie czytania lub pisania oraz z dziećmi mającymi sprzężenie dysleksji i dysortografii; - wybór części metody zależny od indywidualnych potrzeb, trudności i poziomu opanowania przez dziecko umiejętności czytania i pisania;

- bardzo bogaty, gotowy zestaw słowny dla każdej z omawianych struktur; - różnorodność ćwiczeń dotyczących jednego zagadnienia; - uwzględnienie wprowadzenia jednocześnie liter drukowanych i pisanych;

Zasady metody: - indywidualizacji; - powolnego stopniowania trudności; - korekcji zaburzeń; - kompensacji zaburzeń; - systematyczności; - ciągłości oddziaływania psychoterapeutycznego.

Bibliografia • E. Kujawa, M. Kurzyna „Metoda 18 struktur wyrazowych w pracy z dziećmi z trudnościami w czytaniu i pisaniu. Książka do ćwiczeń w czytaniu” Poradnik dla nauczycieli. • www. chomikuj. pl

Dziękujemy za uwagę.