Merkezi iitme Ders ierii itmenin merkezi yollar Ses

Merkezi işitme

Ders içeriği • • İşitmenin merkezi yolları Ses tonunun ayırt edilmesi Sesin şiddeti Sinirsel tipte işitme kaybı

İşitmenin merkezi yolları The Sense of Hearing Hall, John E. , Ph. D, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, Chapter 53, 673 -683 Auditory nervous pathways. Copyright © 2016 by Elsevier, Inc. All rights reserved.

The Sense of Hearing Hall, John E. , Ph. D, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, Chapter 53, 673 -683 Auditory cortex. Copyright © 2016 by Elsevier, Inc. All rights reserved.

Neurological Signs Dennis, Mark, MBBS (Honours), Mechanisms of Clinical Signs, Chapter 5, 347 -569 Central auditory pathways DAS = dorsal acoustic stria; IAS = intermediate acoustic stria; VAS = ventral acoustic stria. Reproduced, with permission, from Flint PW et l. , Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery, 5 th edn, Mosby, 2010: Fig 12. . . Copyright © 2016 Copyright 2016 Elsevier Australia. 1 st edition © 2012 Elsevier Australia

• Üç kohlear nukleus parçası var. Kohlear sinir aksonları dallara ayrılıp 3’üne de projekte olur. 3’ünde de tonotopik yapı var. • Farklı kohlear nukleuslarda sesin geldiği yönün (vertikal veya horizontal) analizinde işlevi olduğu gösterilen farklı hücre tipleri var.

• Kohlear nukleusdan beyin sapına projeksiyonlarda 3 özellik göze çarpar. Paralel yollar, bu yolların başlangıcı kohlear nukleuslar, bilateral projeksiyon… • Kohlear nukleuslar: Dorsal, anteroventral, posteroventral kohlear nukleuslar var. • Superior olive nukleuslar: Medial, lateral Sup. Ol. Nuk’lar, trapezoid cisimcik çekirdeği

• Anteroventral kohlear çekirdek Trapezoid cis. • Posteroventral kohlear çekirdek Trapezoid cis. • Dorsal kohlear çekirdek Pontin seviyede nukleusu yok, inferior kollikulusa projekte olur.

Merkezi işitme yolları: Spiral ggl. 8. sinir kohlear kısım Bulbus (dorsal-ventral kohlear n. ) Ventral kohlear nuk. sup. olive nukl. Dorsal kohlear nuk lat. lemniskus İnf. Kollikulus (mez) MGN (Talamus) A 1 (41. alan) (Korteks)

Ses frekansının belirlenmesi: İşitme sisteminde periferden kortekse kadar tüm nöronlar belirli bir ses frekansına en fazla duyarlıdır: Karakteristik frekans

Bu duyarlılık bazilar membrandaki tonotopik yapının işitme yolları ve alanlarında korunmasına bağlıdır.

Kortekste primer ve sekonder işitme alanları, tonotopik organizasyon

* İşitme korteksinde tonotopik organizasyon: Kohlea-bazilar membrandaki tonotopik organizasyonla karşılaştırma

• Düşük frekansta saf sesle uyarıldığında, tonotopik yapıdaki uygun akson her dalgada bir AP çıkarır. Frekans arttıkça AP sıklığı artar, bir yerden sonra (4 k. Hz) akson her tepede AP çıkaramaz bunun yerine birkaç tepede bir AP çıkarır. Ama AP’ler hep tepenin aynı yerinde oluşur. • Tonotopik yapıdaki her akson benzer davranır. • Böylece ses frekansının kodlanmasında “yer kodu” ve “frekans kodu” kullanılır.

• Ses frekansının belirlenmesinde tonotopik organizasyon önem taşır • Ses şiddeti analizinde frekans ve populasyon kodlaması kullanılır.

Ses şiddeti • Ses şiddeti sistemde logaritmik olarak kodlanır. • Çok yüksek şiddette sesler nöronun yanıtını doygunluğa ulaştırır. Refrakter dönem nedeniyle bir akson en fazla 500 AP/s iletir. • İşitme sinirinde farklı eşikleri olan aksonlar vardır. • Tek bir iç kıl hücresi üzerinde farklı eşikli aksonlar sonlanır.

Sesin geldiği yönün belirlenmesi • Horizontal planda: *Düşük frekanslı sesler: Kulaklar arası ulaşma zamanı farkı * Yüksek frekanslı sesler: Kulaklar arası şiddet farkı • Superior olive nukleusta ve sonraki çekirdeklerde bulunan, iki kulaktan uyarı alan binaural nöronlar rol alır.

The Auditory System Henkel, C. K. , Fundamental Neuroscience for Basic and Clinical Applications, Chapter 21, 306 -319. e 1 Upper panel shows the cyclic changes in a simple, pure tone. Lower panel shows that the arrival of a tone at right (D 1) ear and left (D 2) ear is affected by the distance traveled and shadowing effect of the head ( center panel) when the source o. . . Copyright © 2018 by Elsevier, Inc. All rights reserved.

Sesin geldiği yönün belirlenmesi • Vertikal eksende ses yönü tayininde özellikle kulak kepçesi önem taşır.

• Ventral kohlear nukleusdan uyarı alan süperior olive çekirdekler, ses tanıma işlevinden çok yön tayininde rol alıyorlar. • Lateral SON, aynı taraf kulaktan gelen uyarı ile uyarılır, karşı taraftan gelen uyarı ile inhibe olur. (Karşı taraftan uyarı trapezoid cisim yolu ile geliyor. ): – Yüksek frekanslarda şiddet farkı kullanılarak ses yönü tayininde önemli

• Lateral superior olive nukleus: Ses lokalizasyonunda işlevi var, ama gecikme farkını değil şiddet farkını kullanıyor. • İpsilateral kohlear nukleustan gelen uyarı direkt, kontrlateralden gelen uyarı trapezoid cisim nukleusu yolu ile ulaşıyor. İki uyarı nöronda antagonist etkiye sahip. Eşiğe ulaşma için belli bir şiddet farkı gerekiyor. Tonotopik yapı var, aynı zamanda nöronlar uyarıldıkları şiddet farkına göre dizilmişler.

• Medial superior olive: Düşük frekanslı seslere duyarlı. İşitsel delay’ler yolu ile ses yönü tayini. Horizontal eksende 2 kulak arası ulaşma süresi max 700 mikro saniye kadar. Tam karşıdan gelen seste süre farkı 0 ms. 10 mikro saniye kadar gecikme farkı değerlendirilebiliyor. • Farklı kulaklar arası sürelere sahip sesler farklı nöronları uyarıyor. Yani sağ-sol kulaktan gelen uyarıların (EPSP) sumasyona uğrayarak AP çıkardığı bir nöron var. • Böylece bu çekirdek ses lokalizasyonuna ait bir harita içeriyor.

Ses lokalizasyonu • Düşük frekanslarda süre farkı • Yüksek frekanslarda şiddet farkı (pes sesler kafa tarafından absorbe ediliyor. ) • Medial SON’da düşük frekanslı seslere, lateral SON’da yüksek frekanslı seslere duyarlı nöronlar var. • SON nöronları ve dorsal kohlear nukleus nöronları lateral lemniskusla inf. kollikulusa projekte oluyor.

İnferior kollikulus • Dorsal kısmında 4 tabaka var, hem işitme hem somatoduysal uyarılar alıyor. • Central kısmında tonotopik yapı var. • Bu kısımdaki nöronların interaural şiddetulaşma süresi farkı duyarlılıkları var. Ses lokalizasyonunda rol alıyor, ses yerleşimine ait bir harita? ?

Medial genikulat nukleus • Görsel, somatoduysal ve işitsel uyarılar alan kısımları var. • Belirgin tonotopik yapıya ek olarak çok sayıda interaural şiddet-ulaşma süresi farkına duyarlı nöronları var.

İşitme korteksi • A 1, 41 -42. Brodmann alanları, belirgin tonotopik yapı var ek olarak: • EE nöronları: İki kulaktan gelen uyarı, sumasyon sütunlarını oluşturuyor. Kontrlateral uyarı ipsilateralden daha etkili. • EI nöronları: Unilateral inputla uyarılıp karşı taraf kulaktan gelen uyarı ile inhibe oluyorlar. Supresyon sütunlarını yapıyor. • A 1 çevresinde sekonder alanlar var.

• İşitme yollarında nöronların yanıtları giderek kompleksleşir. • Wernicke alanında konuşma seslerine duyarlı nöronlar bulunur. • Birinci işitme korteksinin tek taraflı hasarlanması durumunda özellikle ses yönü tayini yeteneği etkilenir. Ses frekansı ve ses şiddetinin değerlendirilmesi fazla etkilenmez.

Reseptörlere ait bazı özellikler • Kanalların açılması ve reseptör potansiyeli oluşumu çok hızlı, çünkü 20 k. Hz sese kadar duyarlı ve iki kulak arası ulaşma süresi farkı 10 ms’yi farkedebiliyoruz. • Stereosilyalar arası tip-link’lerin tutunduğu bölgenin hareketi, adaptasyonda rol alıyor. • Frekans duyarlılığında stereosilyaların boyları etkili. Bazilar membran boyunca stereosilya boyları değişiyor. Bir diğer faktör membranın elektriksel rezonansı

Reseptörler • Çok hızlı nörotransmitter salınımı var. • Dinlenimde de bir miktar NT salınıyor. • Dış kıl hücresinin efferent uyarı ile hiperpolarizasyonu ve boy değişikliği özelliği, reseptörlerdeki karakteristik frekans aralığını genişletiyor, elektriksel amplifikasyon kazancını artırıyor.

The Sense of Hearing Hall, John E. , Ph. D, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, Chapter 53, 673 -683 Audiogram of the old-age type of nerve deafness. Copyright © 2016 by Elsevier, Inc. All rights reserved.

The Sense of Hearing Hall, John E. , Ph. D, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, Chapter 53, 673 -683 Audiogram of air conduction deafness resulting from middle ear sclerosis. Copyright © 2016 by Elsevier, Inc. All rights reserved.

Rinne testi için link: • https: //www. clinicalkey. com/student/conte nt/video/23 -s 2. 0 mm_9780323672924_0017