Medicinski aspekti razvrstavanja oboljenja povrede nedostaci Dr sci

Medicinski aspekti razvrstavanja: oboljenja, povrede, nedostaci Dr. sci. Husnija Hasanbegović

Simptomi oboljenja uha n n n bol u uhu ( otalgija ), gnojenje iz uha ( otoreja ), bilo da je sekret serozan, gnojav ili sukrvičav, pad sluha ( hipoakuzija ), koja može da dovede do nagle ili progresivne gluhoće, zujanje u ušima, vrtoglavica (Medicinska enciklopedija, 1978).

n n Bol u uhu - izazvan je procesima u uhu ili u njegovoj okolini. On je ili neznatan ili takvog intenziteta da ga bolesnik vrlo teško podnosi. Može biti spontan ili provociran pomjeranjem ušne školjke ili palpacijom mastoidnoga nastavka, pulzirajući, lokalizovan u orbiti, sljepoočnom ili potiljačnom predjelu. Bol u uhu je znak o kojem uvijek treba voditi računa i koji mora da se razjasni, pošto može biti uzrokovan kako banalnim procesima, tako i vrlo ozbiljnim patološkim stanjima , kao npr. malignim procesima. Iscjedak iz uha - je važan simptom bolesti uha. Sekrecija iz uha je sluzava, gnojna, sukrvičava, krvava, ili se javlja kao likvoreja. Ona može da ima karakterističan miris, da bude privremena ili stalna, manje ili više obilna, praćena bolom ili bol prestaje kada se ona pojavi.

n n Krvavi sekret opažamo kod akutnih upala, kod granulacija koje nastaju u toku hroničnih upala ili kod zaraznih bolesti. Sluzavi iscjedak opažamo kod bolesti kože zvukovoda, a i u nekim stadijima upale srednjeg uha ili kod upale tube. Šumovi u uhu - šumovima u uhu zovemo akustične ili zvučne senzacije koje nemaju uzrok u nekom izvoru izvan čovječijeg tijela. Šumovi prate gotovo polovinu bolesti uha, pa ponekad muče bolesnika teže nego nagluhost ili gluhoća. Oni se javljaju ponekad samo na kratko vrijeme i vraćaju se u dugim intervalima, a ponekad su konstantni i traju dan i noć kroz sedmice , mjesece i godine. Ponekad su posve tihi, da ih bolesnik čuje samo u najvećoj tišini, a nekada tako intenzivni, da bude bolesnika iz sna.

n n n Šumove dijelimo na : subjektivne, entotične i vaskularne. Subjektivni su šumovi oni, koje čuje sam bolesnik; entotični su oni, koji nastaju u uhu bolesnika pa ih čuje bolesnik, a može ih čuti i liječnik; a vaskularni su šumovi oni, koje prouzrokuje strujanje krvi u arterijama ili u venama bolesnikova uha. Entotični šumovi nastaju u srednjem uhu usljed grčevitog stezanja mišića, koji napinje bubnjić ( musculus tenzor tympani ), ili usljed otvaranja tube. Subjektivni šumovi nastaju kao reakcija na bilo koji podražaj unutrašnjeg uha ili slušnog živca Trajni i intenzivni šumovi su loš prognostički znak, jer dokazuju afekciju unutrašnjeg uha, a osim toga djeluju i depresivno na raspoloženje bolesnika. Bolesnici označuju svoje šumove, kao da kiša pada, kao šum vjetra u šumi, šum mora ili vodopada, ili pak, kao zvonjavu, pištanje, grmljavinu i dr.

OBOLJENJA VANJSKOG UHA n n n Oboljenja uške dijelimo na: urođene malformacije, upale, tumore i povrede. Malformacije uha su mnogobrojne. Mogu da budu: anomalije broja (poliotije ) anomalije dimenzija (makrotija ili mikrotija ), anomalije oblika, od kojih je najčešća “otaapostaza. “

n n n Kongenitalne malformacije vanjskog uha dijele se u četiri grupe : manjkavosti tkiva uške : anotia, microtia suvišak tkiva u formi : appendices auriculares, macrotia, polyotia, otophyma promijenjen položaj uške : otapostasis – odstojeće uši, kryptotia promijenjen oblik uške: uška poput šalice, invaginirano uho ( Padovan, 1982 ).

n n Otapostasis - predstavlja malformaciju pri kojoj ušna školjka znatno odstoji od planuma mastoideuma. Češće je obostrana i dovodi do estetskih poremećaja koji se mogu hirurški korigovati. Macrotia - predstavlja uvećanje ušne školjke, koja dovodi do estetskog poremećaja. Uspješno se liječi plastično – hirurškim zahvatima. Microtia - je izuzetno mala ušna školjka sa slabije ili jače izraženim deformitetima pojedinih anatomskih detalja školjke. Praćena je često i poremećajima razvoja spoljnjeg ušnog kanala ( atrezija ). Pretpostavlja se da je kod ove anomalije u pitanju dominantno nasljeđivanje. U liječenju se primjenjuju plastičko – hirurški zahvati ili se upotrebljavaju ušne školjke od plastičke mase.

n n n Anotia - je potpuni nedostatak ušne školjke koja je najčešće udružena s atrezijom spoljnjeg ušnog kanala kao i s poremećajima razvoja srednjeg uha. Appendices auriculares - su okruglaste formacije smještene obično ispred ušne školjke, rjeđe iza ili na ušnoj školjci, češće su jednostrane. Obično su multiple. Ponekad se sreću udružene anomalije kao što su : deformacija ušne školjke, atrezija meatusa, preaurikularne fistule. Fistula auris congenita - otvara se na mjestu gdje heliks ponire u kožu lica. Ponekad fistule vlaže, izazivajući ekcematozne promjene na okolnoj koži ili apscediraju. Kanali fistula nekada su duboki i nekoliko centimetara i mogu slijepo da se završavaju. Nastaju usljed poremećaja spajanja kvržice ušne školjke ili škržnih lukova.

Upale ušne školjke n n n Upale uške su česta oboljenja, a posljedica su širenja upalnog procesa iz okoline ili nastaju nakon povreda. Mogu zahvatiti (ekcemi, dermatitisi, zarazne bolesti kao crveni vjetar ) ovojnicu hrskavice perihondrij ( perichondritis auriculae). Uzročnici su najčešće piogene bakterije, ali se mogu naći i drugi kao bacilus pyocianeus, proteus.

n Erysipelas auriculae - crveni vjetar ušne školjke je infektivno oboljenje koje nastaje kao posljedica streptokokne infekcije kože ušne školjke. Koža ušne školjke je crvena, otečena, zategnuta, sjajna s karakterističnim bedemom na ivicama crvenila. Perichondritis auriculae - predstavlja zapaljensko oboljenje perihondrijuma sa skupljanjem gnojnog eksudata između perihondrijuma i hrskavice. Infekcija nastaje kao posljedica povrede ušne školjke ili kanala, inflamacije othematoma ili poslije hirurških intervencija. Simtomi ovog oboljenja su jak bol, crvenilo i otok ušne školjke.

n n n Herpes zoster oticus - je oboljenje praćeno crvenilom kože ušne školjke, bolom i herpetičkim vezikulama koje se javljaju na koži školjke i spoljnjeg ušnog kanala. Izazivač ovog oboljenja je neurotropni virus. Bolest počinje jakim bolom u predjelu ušne školjke na koji se kasnije nadovezuju crvenilo kože i pojava vezikula. Ponekad se može javiti oduzetost nervusa facialisa, vrtoglavica i nagluhost (Ramsay - Huntov sindrom). Tuberculosis auriculae - je danas vrlo rijetko oboljenje, koje može da se javi u formi tuberculoma i lupus vulgarisa. Oboljenje je obično lokalizovano na lobulusu ušne školjke, kao posljedica bušenja ušiju radi nošenja minđuša.

Tumori ušne školjke n n Ovi tumori su : benigni ( dobroćudni ) i maligni (zloćudni ). Benigni tumori ušne školjke (nastaju iz svih njenih tkiva) su : angiomi, fibromi, . hondromi, ateromi, dermoidne ciste, papilomi i keloidi. Maligni tumori ušne školjke su : karcinomi, melanomi i sarkomi. Karcinomi - se javljaju češće kod starijih osoba, posebno kod muškaraca. Kao predisponirajući faktor smatra se hronična iritacija, izloženost sunčanim zrakama, promrzline. U početku rastu sporo u obliku tvrde bradavice da bi kasnije pokazali izrazito agresivan rast zahvatajući cijelu ušku. Metastaziraju u regionalne limfne žlijezde vrata.

Patologija vanjskog slušnog kanala n n n Urođene anomalije vanjskog slušnog kanala mogu biti sužen ili potpuno zatvoren kanal (stenosis seu atresia meati acustici externi congenita ), udruženi sa anomalijama ostalih dijelova uha ili se javljaju samostalno. Manifestuju se oslabljenim sluhom provodnog tipa. Povrede vanjskog slušnog kanala - mogu biti direktne i indirektne. Direktne povrede - nastaju kao posljedica djelovanja oštrih predmeta (igla, čačkalica, šibica, šnala ) kod nekontrolisane upotrebe zbog svrbeža. Povrede se mogu desiti i kod nestručnog vađenja stranog tijela iz vanjskog kanala. Indirektne povrede - se nalaze u sklopu preloma zaušne kosti. Bez obzira na uzrok povreda zajednički su im simptomi bol i krvarenje iz vanjskog slušnog kanala. Ukoliko dođe do infekcije ozljede, nastaje otok kože, gnojna sekrecija.

Upale vanjskog slušnog kanala n n n Mogu biti lokalne i difuzne, a nastaju djelovanjem lokalnih ili opštih faktora, te njihovom kombinacijom. Čir ( furunculus, otitis externa circumscripta ) - nastaje kao posljedica stafilokokne infekcije korijena dlake. Javlja se u vanjskom, membranoznom dijelu ušnog kanala. Prisutna je bol koja se pojačava pri žvakanju i prilikom pritiska ispred uha. Ako je zahvaćeno više dlačica može vanjski kanal biti zatvoren te postoji nagluhost. Ukoliko se čir spontano otvori (perforira ), kanal može biti ispunjen gnojem, koža je crvena i natečena. Kod pojave sekrecije bolovi se smanjuju. Difuzne upale ( otitis externa diffusa ) - mogu biti izazvane bakterijama, alergijskom reakcijom, gljivicama. Upala zahvata kožu čitavog kanala , a može se javljati kao akutna ili kronična bolest. Javlja se bol ( spontana ili na dodir spolja ), svrbež , curenje iz kanala, oslabljen sluh.

n n n Cerumen obturans - cerumen je ušna smola koja se luči od strane lojnih i ceruminalnih žlijezda kože vanjskog kanala. Ukoliko postoji pojačano lučenje ili nema dovoljno spontane eliminacije, može doći do nakupljanja i stvaranja čepa. Normalno, cerumen je žučkaste boje, polučvrst, a dužim stajanjem u kanalu dobija mrku boju i čvršću konzistenciju. U dodiru sa vodom cerumen bubri i dovodi do zatvaranja kanala i nagluhosti, koju prati autofonija, zujanje i osjećaj punoće u uhu.

n n Exostosis meatus acustici externi - egzostoze predstavljaju lokalno bujanje koštanog tkiva. Viđaju se obično u ljudi preko 40 godina starosti. Razlog ovog oboljenja je nepoznat, ali se pretpostavlja da je kupanje u hladnoj tekućoj vodi jedan od glavnih razloga. Razlikujemo dva tipa egzostoza: sesilni i difuzni tip. Sesilni tip - najčešći tip egzostoze. Javlja se obostrano u vidu ograničenih zadebljanja koštanog dijela kanala. Obično se jedno zadebljanje nalazi na prednjem, a drugo na zadnjem zidu. Difuzni tip - predstavlja difuzno zadebljanje koštanog dijela spoljnjeg slušnog kanala. Bolesnici nemaju smetnje sve dok postoji i najmanja prohodnost spoljnjeg slušnog kanala. Ako se kanal zatvori (cerumen, detritus ), javlja se nagluhost.

OBOLJENJA SREDNJEG UHA n n n Kongenitalne malformacije srednjeg uha mogu biti : izolovane i udružene. kod izolovanih javlja se poremećaj razvoja srednjeg uha ili njegovog sadržaja, kod udruženih, pored poremećaja razvoja srednjeg uha, sreću se i malformacije kako spoljašnjeg, tako i unutrašnjeg uha. Udružene malformacije imaju veći klinički značaj, jer dovode do oštećenja sluha, što uzrokuje zastoj u razvoju govora, a samim tim i zastoj psihičkog razvoja djeteta. Na srednjem uhu javlja se više tipova anomalija : poremećaj razvoja anulus timpanikusa i bubne opne ili njihov potpuni nedostatak, poremećaj razvoja slušnih koščica, suženje ili potpuni nedostatak bubne duplje kada je ova zamjenjena spongioznom kosti.

n n Neke od ovih malformacija udružene su s poremećajem razvoja spoljnjeg uha, unutrašnjeg uha ili malformacijama lica. Kod ove djece postoji umjerena ili jako izražena nagluhost. Kada je unutrašnje uho intaktno postoji dobra kohlearna rezerva što obećava uspjeh u rehabilitaciji. Kada je u pitanju obostrana anomalija, koja je praćena teškim oštećenjem sluha, potrebno je rehabilitaciju ( uz pomoć individualnog slušnog aparata ) sprovoditi već poslije prve godine života da bi se na vrijeme razvio govor.

Povrede srednjeg uha n n n n n U srednjem uhu mogu biti povrijeđeni samo pojedini elementi ( bubna opna ili koščice ), ili postoje udružene povrede zidova srednjeg uha i njegovog sadržaja. Faktori koji dovode do povreda srednjeg uha su fizičke ili hemijske prirode. Povrede bubne opne - mogu biti uzrokovane dejstvom mehaničke sile, hemijskim sredstvima ili termičkim noksama. One nastaju : pri vađenju stranih tijela iz spoljašnjeg slušnog kanala, pri nepažljivom ispiranju spoljašnjeg slušnog kanala, pri čačkanju uha oštrim predmetima ( igla, šibica itd. ), pri grubom produvavanju Eustahijeve tube, prilikom zapadanja kapi rastopljenog metala u spoljašnji slušni kanal ( pri zavarivanju metala ), usljed opekotina i korozija bubne opne korozivnim hemijskim supstancijama, indirektno, povrede bubne opne mogu nastati usljed naglog povećanja pritiska vazduha u spoljašnjem slušnom kanalu ( udarac po uhu, eksplozija i skakanje u vodu ).

Bolesti bubnjića n n n Myringitis – je upala bubnjića koja se nadovezuje na upale zvukovoda i srednjeg uha, ili je izazvana fizikalnim ili hemijskim podražajima. Idiopatski oblik je rijedak. Akutni oblik nastupa s brzim razvijanjem upalnih simptoma. Bubnjić u tom stanju može imati različit izgled, što zavisi od stupnja i vrste upale. Kod myringitis bullosa vide se mali serozni mjehurići. Eksudat se iz tih mjehurića može spontano resorbirati, ili mjehurić može puknuti. Na njegovom mjestu nastaju erozije ili perforacije, koje brzo zarastaju. Tuberkuloza bubnjića ( kao i tuberkuloza srednjeg uha ) sekundaran je proces. Kod tuberkuloze srednjeg uha bubnjić može biti pošteđen. Milijarni se tuberkuli rijetko vide na bubnjiću, i to više u djece nego u odraslih.

n n n Najčešća posljedica oboljenja bubnjića je nagluhost provodnog tipa. Nastaje od smetnja provođenja zvučnih podražaja preko aparata timpano - osikularne transmisije, tj. bubnjića i sistema slušnih koščica. Zatvaranje perforacije sa umjetnim bubnjićem u nekim slučajevima poboljšava sluh, a osim toga može djelovati na smanjenje perforacije i sekrecije iz srednjeg uha. Kod audiometrijskog ispitivanja može se na taj način saznati da li je nekoj nagluhosti uzrok u perforaciji bubnjića, ili su tome krive lezije slušnih koščica, bubnjišta, ili poremećaji na fenestrama.

Akutna zapaljenja srednjeg uha