Mediawijsheid Vraagstuk en beleid Frank Huysmans Sociaal en

Mediawijsheid Vraagstuk en beleid Frank Huysmans Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) Mediastudies, Universiteit van Amsterdam (Uv. A) www. . nl

Mediawijsheid Raad voor Cultuur 2005 we leven in complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde samenleving: veel van wat we over de ons omringende samenleving weten, weten we uit de media • nieuws en informatie • wereldbeeld/cultuur • normen en waarden

Geschiedenis Media-educatie in andere landen: onderdeel curriculum basis- en voortgezet onderwijs in Nederland: facultatief onderdeel • • advies Raad voor Cultuur 1996 Platform en Stuurgroep media-educatie particulier initiatief geen structureel beleid

Vraagstuk: invloed van media effecten op het individu ü reclame: merkbekendheid en koopgedrag ü audiovisuele fictie: psychische schade kinderen (angst, geweld, seks) ü politiek: stemgedrag, vertrouwen in politici ü amusement: sms-verslaving maatschappelijke gevolgen ü politiek: agenda setting, medialogica ü amusement: hypes (Big Brother, Idols) culturele verandering ü ? : openbreken van verzuiling door televisie? ü ? : publieksfragmentatie en -vervluchtiging?

Media-invloed Communicatiewetenschap: media hebben maar beperkt effect Kans op mediabeïnvloeding het grootst bij ü grote (acute) informatiebehoefte ü weinig kennis van en/of geen mening over het onderwerp

Mediawijsheid Raad voor Cultuur 2005 Om goed te kunnen functioneren in die samenleving dienen burgers ‘mediawijs’ (media literate) te zijn kennis vaardigheden mentaliteit

Mediawijsheid Kennis ü hoe zijn media georganiseerd? ü welke politieke, economische, maatschappelijke belangen gaan erachter schuil? ü wie bepalen op welke wijze waaraan in de media aandacht wordt geschonken (nieuwsselectie)? ü welke mogelijke invloeden hebben de media?

Mediawijsheid Vaardigheden ü ü leesvaardigheid digitale vaardigheden informatievaardigheden mediavaardigheden

Mediawijsheid Mediavaardigheden ü weten hoe media te gebruiken voor persoonlijke doelen/behoeften (aan informatie, ontspanning etc. ) ü steeds vaker ook: gebruiken van media om zelf te 'zenden' (weblogs, You. Tube, Wikipedia etc. ) ü beschermen van de eigen persoonlijke levenssfeer (sporen die achterblijven in cyberspace: cookies, spyware)

Mediawijsheid Mentaliteit bewustzijn van en reflectie op eigen omgang met media ü als ontvanger ü als zender

Mediawijsheid Als ontvanger jezelf vragen stellen over mediagebruik ü hoeveel tijd besteed ik aan media? ü hoe ontvankelijk ben ik voor effecten? ü kijk/luister/lees ik wel kritisch?

Mediawijsheid Als zender besef van maatschappelijke rol en verantwoordelijkheid ü mogelijke impact die boodschap kan hebben ü respecteren persoonlijke levenssfeer van anderen

Mediawijsheid: twee kanten defensief - hoe voorkom ik ongewenste effecten op mijzelf en/of anderen maar ook offensief - hoe kan ik media gebruiken om mijn eigen doelen te bereiken

Veranderend mediagebruik

Jong en oud

Etnische origine

Implicaties voor mediawijsheid weinig verschil in mediagebruik van autochtone en allochtone jongeren qua deelname en tijdsbesteding; wel verschillen bij oudere groepen wel verschillen in wat ze lezen, luisteren, kijken (ander onderzoek: d’Haenens et al. ); mediagebruik in verlengde van hybride identiteit aandacht verschuift richting internet, zeker onder jongeren; aandacht voor ‘internetwijsheid’ (of ‘ict-geletterdheid’)

Toekomst Advies Raad voor Cultuur omarmd door Balkenende-III; conferentie en website Mediawijsheid staat op de beleidsagenda van Balkenende-IV; motie-Dibi (Groen. Links) Kwartiermakers bezig met oprichting ‘netwerk mediawijsheid’ en ondersteunend kennis- en expertisecentrum Deelnemers ü ü ü Publieke omroep (NPO) Beeld en Geluid (NIBG) ECP. nl Openbare bibliotheken (VOB) Kennisnet ICT op school

Toekomst Kritiek: focus ligt nu op jongeren, hun ouders en scholen Raad voor Cultuur: kijk vooral ook naar volwassenen die via het onderwijs niet meer bereikt kunnen worden Met name groepen in achterstandspositie, zoals eerste generatie-allochtonen Hier ligt gezamenlijke taak voor educatieve omroepen, openbare bibliotheken en volksuniversiteiten

Tot slot Een voorbeeld: hoe lees je een boek