Mavzu ATMOSFERADA SUV 2 soat Reja 1 Buglanish

Mavzu: ATMOSFERADA SUV (2 soat)

Reja: 1. Bug’lanish va mumkin bo’lgan bug’lanish. 2. Havo namligi. 3. Suv bug’ining kondensatsiya va sublimatsiyasi. 4. Tumanlar va bulutlar. 5. Yog’in turlari va ularning hosil bo’lishi. 6. Yog’inlarning yer yuzasida taqsimlanishi

Tayanch so’z va iboralar: Bug’lanish, mumkin bo’lgan bug’lanish, mutloq va nisbiy namlik, nam defitsiti, shudring nuqtasi, kondensatsiya, sublimatsiya, kondensatsiya balansi, tuman, bulutlar, yog’in turlari-yomg’ir, qor, do’l, qirov, shudring, arid zona, gumid zona.

Blits savol 1. Bug’lanish - ? 2. Atmosferada nam-? 3. Bulut-? 4. Tuman-? 5. Yog’in turlari-? 6. Mutloq namlik birligi -? 7. Nisbiy namlik birligi - ? 8. Momoqaldiroq - ?

Dunyo okeani Quruqlik yuzasida bug’lanish -ko’llardan, daryolardan, hovuzlardan va yerdan Atmosferadagi namning asosiy manbai

Atmosferadagi suv Atmosferaning quyi qismida 12 000 km 3 suv bug’i mavjud. U sayyoramizdagi suv miqdorining tahminan 0, 001% ini tashkil etadi. .

Okeanlardagi, atmosfera va quruqlikdagi suvlar miqdorining nisbati Yog’i nlar yog’is hi Suvni ng bug’l anishi

Namlik deb havo tarkibidagi suv bug’lariga aytiladi

HAVONING BUG’LANISHI Bug’lanish Suvning suyuq holatdan Potensial bug’lanish Mavjud sharoitda yer gaz holatiga, bug’ga yuzasidan bug’ga aylanishiga aytiladi. aylanayotgan suv miqdori. Boshqacha aytganda Bunda suv molekulalari potentsial bug’lanish bu suv yoki nam yuzadan zahirasi cheklanmagan ajralib chiqib havoga o’tadi. holda mumkin bo’lgan Bug’ shaffof bo’ladi, eng ko’p bug’lanishdir. shuning uchun biz uni ko’ra olmaymiz.

O’rta hisobda 1 yilda Yer yuzasidan Quruqlik yuzasidan 480 mm 1000 mm Okean sathidan 1240 mm

ATMOSFERAGA KELADIGAN SUV BUG’LARINING 100 % suv bug’i 86 % dengiz va okeanlar 14 % quruqlik yusasidan

Yiliga suv quyidagicha bug’lanadi Yer sharidan 518600 km 3 447900 km 3 okean yuzasidan 70700 km 3 quruqlik yuzasidan

Bug’lanish Suvning aylanib yurishiga Yog’in hosil bo’lishiga Atmosferaning issiqlik balnansi

Turli haroratda havoning namga to’yinishi uchun zarur bo’lgan suv bug’lari miqdori Havo harorati, C 0 hisobida 30 20 10 0 -10 -20 Havoning absalyut namligi, g/m 3 hisobida 30 17, 3 9, 4 4, 8 2, 3 1, 1

Kondensatsiya balandligi havo shudring hosil bo’lish nuqtasigacha sovishi va kondensatsiya boshlanishi uchun muayyan bir balandlikka ko’tarilishi lozim bo’lgan balandlikka aytiladi.

Kondensatsiya – (lot. – kondensatsio quyuqlashish)moddaning gaz holatidan suyuq holatiga o’tishi, ya’ni atmosferadagi, yersuv yuzasidagi, tog’ jinslari orasidagi suv bug’lari havoning suv bug’lariga to’yinishi Sublimatsiya • (lot. – sublimatsio qattiqlashish)moddaning gaz holatidan qattiq holatiga o’tishi.

Bulutlar Yer yuzasidan ma’lum balandlikda havoning adabiatik sovishi, atmosferadagi namning kondesatsiyalanishi natijasida hosil bo’ladi.

Bulutlar balandligi shakli va tashqi ko’rinishi 6000 metrdan balanda bo’lgan yuqori yarusli bulutlar bo’lib, harorati juda past, unda yog’in hosil bo’lmaydi 2000 -6000 balandliklarda joylashgan bulutlar, ulardan qishda qor, issiq faslida yomg’ir hosil bo’ladi. 2000 metrdan pastda, quyi qismida tumanlarga qo’shilib ketishi mumkin bo’lgan, past yarusli bulutlar hisoblanib, unda yog’inlar yilning sovuq faslida qor, issiq faslida yomg’ir yoki jala tariqasida to’shadi. 2000 -3000 metr balandliklarda joylashgan vertikal tarqalgan bulutlar bo’lib, qishda qor, yozda kuchli jala, ba’zan momaqaldiroq bo’lib, do’l yog’ishi mumkin.

Tuman deb havoning yerga yaqin qatlamida juda mayda suv tomchilari, muz kristallarining yoki ularning har ikkalasining to’planishiga aytiladi. U Yer yuzasiga juda yaqin joylashadi.

Tumanlarning paydo bo’lish sharoitiga ko’ra turlari Bug’lanish Yonbag’ir Advektiv Radiatsion Tuman Shahar

Yog’in Atmosferadan yer yuzasiga qattiq yoki suyuq (qor, yomg’ir va do’l tariqasida) tushadigan namlik

Qor Tuman Yomg’ir Yog’in turlari Qirov Shudring Buldur uq

Foydalanilgan adabiyotlar Asosiy adabiyotlar: 1. Vaxobov X, Abdunazarov O’, Zaynutdinov, Yusupov R. , Umumiy Yer bilimi. “Sharq” T. 2005. 103 -108 - bet. Qo’shimcha adabiyotlar: Баратов П. Ер билими ва ўлкашунослик. Т. Ўқитувчи, 1990. 135 -140 -бет. Шубаев П. П. Умумий ер билими. Т. Ўқитувчи 1974. 167 -182 -бет. 3. Strahler, Alan H, “Introducing physical geography” 501 - bet. 4. V. Ettwein and M. Maslin. «Physical geography: fundamentals of the physical environment. » 62 - bet www. nuu. uz/faculties/geography/ www. tdpu. uz www. Ziyonet. uz http: //pedagog. uz/libr

E’tiboringiz uchun raxmat.