MANTIK DERS AKIL YRTME YNTEMLER nsanolu srekli bir

MANTIK DERSİ AKIL YÜRÜTME YÖNTEMLERİ

İnsanoğlu sürekli bir bilgi arayışındadır ve bu bilgi arayışında üç temel akıl yürütme yöntemi vardır. Bunlar Mantık Biliminin ortaya koymuş olduğu yöntemlerdir. BUNLAR: AKIL YÜRÜTME YÖNTEMLERİ TÜMDENGELİM (DEDÜKSİYON) TÜMEVARIM (ENDÜKSİYON) ANOLOJİ (BENZETME)

1. TÜMDENGELİM (DEDÜKSİYON) GENELDEN……………>> Özele, BÜTÜNDEN……………. >> Parçaya, TÜMELDEN. ……………>> Tikele yürütme yöntemidir. ÖRNEK: Bütün insanlar ölümlüdür. Ali insandır. O Halde Ali de ölümlüdür. doğru yapılan akıl

2. TÜMEVARIM (ENDÜKSİYON) Parçadan ……………. >> BÜTÜNE Özelden ……………. . . >> GENELE Tikelden ……………. . . >> TÜMELE yürütmelerdir. ÖRNEK: Sergen çalışkandır ve başarılıdır Ali çalışkandır ve başarılıdır Ömer Faruk çalışkandır ve başarılıdır O halde tüm çalışkanlar başarılıdır. doğru yapılan akıl

Tümevarım yöntemi. Tümevarım İKİ’ye ayrılır. yöntemi 2’ye ayrılır. TÜMEVARIM TAM TÜMEVARIM Bir bütünü oluşturan bütün parçaların tek incelenmesi sonucu elde edilen genel yargıdır. EKSİK TÜMEVARIM Bir bütünü meydana getiren parçaların veya bir sınıfı oluşturan üyelerin bütünü değil de bir kısmını inceleyerek bütün Hakkında genel bir yargıda bulunmaktır.

3. ANOLOJİ (BENZETME) ÖZELDEN………………. >> ÖZELE TEKİLDEN………………>> TEKİLE doğru yapılan akıl yürütme şeklidir ÖRNEK: İtalya’nın Akdeniz’e kıyısı vardır İtalya’da Akdeniz iklimi görülür. Türkiye’nin de Akdeniz’e kıyısı vardır. O Halde Türkiye’de de Akdeniz iklimi görülür.

NOT: AKIL YÜRÜTME YÖNTEMLERİNDEN TÜMEVARIM VE TÜMDENGELİM BÜTÜN-PARÇA ARASINDAKİ İLİŞKİDEN YOLA ÇIKARAK YAPILIRKEN ANOLOJİ İKİ ÖZEL DURUM ARASINDAKİ BENZERLİK İLİŞKİSİNDEN YOLA ÇIKARAK YAPILAN AKIL YÜRÜTMEDİR.

Mantık Ve Pratik Yaşam TARTIŞMA AKILCI TARTIŞMA ELEŞTİREL DÜŞÜNCE TARTIŞMA MANTIĞI İki veya daha fazla kişinin belli bir konu hakkında farklı görüşler öne sürmesidir. Tartışmacıların Yanlıştan kaçınma ve Doğruya erişmeyi Amaçladıkları Tartışmadır. Kişinin kendini eleştirmesi Ve kişiler arası tartışmada Ortaya çıkan düşünme Biçimidir. Mantığın eleştirel Düşünce ve Akılcı tartışma Alanına Uygulanmasıdır.

MANTIĞIN TEKNOLOJİYE ETKİSİ • Düşünmede geçerlilik ve tutarlılık, düşüncelerimizin doğruluğunu nasıl denetliyor ise teknoloji alanında da aynı ilke uygulanır. • Teknolojinin çalışma sistemi, düşünce sisteminde olduğu gibi makinelerin kurulum devrelerinin doğru bir yol izlemesine bağlıdır. • Teknolojinin bu çalışma sisteminin oluşumu da Mantık Biliminin özellikle SEMBOLİK MANTIĞIN bulguları ile mümkün olmaktadır.

MANTIK VE TEKNİK İLİŞKİSİ • Metroların işleyişinin kontrol edilmesi, • Televizyon alıcılarının ayarlanması, • Bilgisayar disklerinin kafalarının kontrol edilmesi; • Kamera, klima, buzdolabı, çamaşır makinesi ve elektrik süpürgelerinin ayarlanması; • Asansör, trafik lambalarının programlanması ve iletişim uydularının yönlendirilmesi gibi yaşamı kolaylaştıran bir çok noktada mantığın bulgularından yararlanılması; mantığın insan yaşamı acısından önemini gösterir.

MANTIK VE TEKNİK İLİŞKİSİ Günümüzde her türlü elektrikli devreli teknolojik aletlerin yazılım hafızası klasik ve sembolik mantığın bulguları ile oluşturulur.

İletişim uydularının yönlendirilmesi Televizyon alıcılarının ayarlanması yine mantık biliminin ortaya koymuş olduğu bulgular ile gerçekleştirilir.

Özellikle teknoloji çağının vazgeçilmezi bilgisayarların çalışma sistemleri sembolik mantığın 1 -0 gibi Sembolik doğruluk değerleri ile gerçekleşir.

MANTIK İLİŞKİSİ MATEMATİK Her ikisi de düşünsel varlık alanına ait objelerle ilgilidir. Bu objeler; sayılar, geometrik şekiller ve genel kavramlardır. Her ikisi de formal bilimdir. İnsan zihninin ürünüdür. Her ikisi deney ve gözlem yöntemini kullanmaz. Her ikisinin temel akıl yürütme yöntemi tümden gelimdir. Matematiğin temel amacı ispattır. Onu kanıtlamacı ve kesin bir bilgi veren bilim haline getiren kesin ve zorunlu sonuçlar veren TÜMDENGELİM dir. Tümdendelim ise Mantık bilimin ortaya koymuş olduğu akıl yürütme yöntemidir.

MANTIK VE BİLİM İLİŞKİSİ Mantık, tüm bilimlerin kullandığı, doğru düşünmenin ilkelerini belirleyen bir düşünme sistemidir. Doğa bilimlerinin amacı deney ve gözlem sonucu ispatlanabilir genellemelere ulaşmaktır. Bilimler bunu yaparken gelişigüzel değil, akıl yürütme ve akıl ilkelerini kullanarak yaparlar. Hiçbir doğa bilimi, mantık ilkelerini temel almadan ve ona dayanmadan doğru bilgilere ulaşamaz. Bu nedenle bilimler, mantığı bir araç olarak kullanırlar. Bilim, mantığı bir araç olarak kullanırken; varsayımlı tümdengelim (dedüktif) yönteminden yararlanır.

VARSAYIMLI TÜMDENGELİMSEL YÖNTEMİN AŞAMLARI Y D A O Ğ YASA TEOREM AKSİYOM TANIM M A Problemin Hissedilmesi Aksiyom: Doğruluğu açıkça belli olan önermelerdir. Teorem: Aksiyomlardan türetilmiş, ispat edilen sonuç önermeleridir. L A M A I Ş L A N L R U Tanım: Nedir sorusuyla elde edilen önerme. Sorunun açıkça belirlenmesi Yasa: Genel-geçer (evrensel olarak geçerli) önermelerdir. Doğrulama-Yanlışlama: Deney ve gözlem sonucunda verilerin kanıtlanması ya da kanıtlanamaması.

Buluş mantığı (redrodüksiyon): Gözlemlerimizi gözlem dışı kalan nesne, süreç veya kavramlar tasarlayarak açıklamayı sağlayan bir çıkarım biçimidir. Bilim insanı, redrodüksiyonda beklenmeyen, mevcut varsayım veya teorilere aykırı düşen bir olgu karşısında; doğrudan gözlemden gelmeyen fakat gözlem verilerinde var olan tüm ilişkileri açıklama gücünde görülen yeni, teorik bir kavram düşünerek bu ilişki tarzını kelimelerle veya sembollerle geneller.