Makroekonomia I wiczenia 8 Rynek pieniny i Bank

Makroekonomia I Ćwiczenia 8 Rynek pieniężny i Bank Centralny

Pieniądz i podaż pieniądza o Pieniądz: Powszechnie akceptowany towar, za pomocą którego dokonujemy płatności za dostarczone dobra lub wywiązujemy się z zobowiązań (np. spłata długu). Inaczej mówiąc, jest to środek wymiany o Podaż pieniądza: Podaż pieniądza ustalana jest przez bank centralny (w Polsce przez Radę Polityki Pieniężnej i NBP). Katedra Makroekonomii WNE UW 2

Rodzaje pieniądza o Pieniądz towarowy (np. złoto, muszelki, skóry itp. ) o Pieniądz symboliczny (banknoty, monety). o Pieniądz bezgotówkowy Katedra Makroekonomii WNE UW 3

Funkcje pieniądza o Środek wymiany o Jednostka rozrachunkowa o Środek przechowywania wartości (tezauryzacji) o Płynność pieniądza to łatwość z jaką dane aktywo można zamienić na gotówkę (przez łatwość rozumiemy szybkość i pewność takiej zamiany). Katedra Makroekonomii WNE UW 4

Miary pieniądza o M 0 = gotówka w obiegu pozabankowym (C) + rezerwy gotówkowe banków (R) = baza monetarna (H) o M 1= gotówka w obiegu pozabankowym (C) + depozyty na żądanie (D) = C + D o M 2 = M 1+ depozyty terminowe z terminem pierwotnym od 2 lat włącznie + depozyty z terminem wypowiedzenia do 3 miesięcy włącznie o M 3 = M 2+ operacje z przyrzeczeniem odkupu + dłużne papiery wartościowe z terminem pierwotnym do 2 lat włącznie Katedra Makroekonomii WNE UW 5

Przykładowy bilans banku centralnego Aktywa Pasywa Aktywa zagraniczne netto NFA Pieniądz rezerwowy RM Aktywa krajowe netto NDA Gotówka w obiegu pozabankowym C Kredyt krajowy netto NDC Rezerwy gotówkowe w bankach komercyjnych R Kredyt udzielony sektorowi rządowemu NCG Kredyt udzielony sektorowi bankowemu CDMB CPS OIN NFA+NDA+OIN Razem pasywa RM Kredyt udzielony pozostałym sektorom Pozostałe aktywa Razem aktywa Katedra Makroekonomii WNE UW 6

Bilans banku centralnego o Ograniczenie budżetowe banku centralnego to: RM ≡ NFA + NDA + OIN = NFA + NCG + CDMB + CPS + OIN o lub: ΔRM ≡ ΔNFA + ΔNCG + ΔCDMB + ΔCPS + ΔOIN Katedra Makroekonomii WNE UW 7

Mnożnik kreacji pieniądza o Zmiana którejkolwiek wielkości po stronie pasywów wiąże się z taką samą zmianą po stronie aktywów. Podaż wąskiego pieniądza (czyli M 1) to C+D. Czyli: M=C+D gdzie: C to gotówka w obiegu pozabankowym, zaś D to depozyty na żądanie. Aby mieć pieniądze na pokrycie depozytów banki komercyjne utrzymują pewną ilość rezerw gotówkowych R: R = c. B∙D Gdzie: 0<c. B<1. Katedra Makroekonomii WNE UW 8

Mnożnik kreacji pieniądza o Oznaczając stosunek gotówki w obiegu do depozytów przez: c. P= C/D oraz dzieląc zasób wąskiego pieniądza przez bazę monetarną (czyli pieniądz rezerwowy) otrzymamy: o Gdzie: M = m∙H Katedra Makroekonomii WNE UW 9

Mnożnik kreacji pieniądza o Mnożnik kreacji pieniądza: o H = RM = C + R = baza monetarna (zasób pieniądza wielkiej mocy) Katedra Makroekonomii WNE UW 10

Narzędzia polityki monetarnej o Bank centralny może regulować podaż pieniądza zmieniając bazę monetarną lub mnożnik. o Zmiana bazy monetarnej dokonywana jest poprzez operacje otwartego rynku (skup/sprzedaż obligacji skarbowych, aktywów zagranicznych). o Zmiana mnożnika dokonywana jest poprzez wpływ na parametry c. B oraz c. P. Parametr c. P można zmienić wpływając np. na zaufanie obywateli do sektora bankowego (np. poprzez gwarancje depozytów itp. ). Parametr c. B można zmienić ustalając: n stopę rezerw obowiązkowych n stopę dyskontową Katedra Makroekonomii WNE UW 11

Popyt na pieniądz o Motywy trzymania pieniądza o Motyw transakcyjny (wymiana) o Motyw przezornościowy o Motyw portfelowy (unikanie ryzyka) Katedra Makroekonomii WNE UW 12

Popyt na pieniądz o Popyt na pieniądz zależy dodatnio od dochodu (Y) oraz ujemnie od stopy procentowej (R). Stopa procentowa to koszt alternatywny trzymania pieniędzy. Pod pojęciem popytu na pieniądz będziemy rozumieli popyt na gotówkę oraz depozyty na żądanie (czyli popyt na M 1). Tak więc całkowity popyt na pieniądz składa się z popytu na gotówkę (C) oraz wkłady na żądanie (D). Katedra Makroekonomii WNE UW 13

Popyt na pieniądz o Najprostszą funkcją popytu na pieniądz jest funkcja liniowa: L = k∙Y −h ∙r Gdzie: L - popyt na pieniądz, Y - dochód, r rynkowa stopa procentowa, k - wrażliwość L na zmiany Y, h - wrażliwość L na zmiany r. o Mówiąc o popycie na pieniądz mamy na myśli popyt na realne zasoby pieniądza (tzn. uwzględniające poziom cen). Katedra Makroekonomii WNE UW 14

Popyt na pieniądz - analiza graficzna Im wyższy dochód, tym większy popyt na pieniądz przy każdym poziomie stopy procentowej. r kΔY L 2 = k. Y 2 - hr L 1 = k. Y 1 - hr L Katedra Makroekonomii WNE UW 15

Równowaga na rynku pieniężnym oznacza, że popyt na pieniądz równy jest realnej podaży pieniądza, czyli: L = M/P o Rozwijając funkcję popytu na pieniądz otrzymamy: M / P = k∙Y −h ∙r Katedra Makroekonomii WNE UW 16

Równowaga na rynku pieniężnym o co po przekształceniach da nam: r = (k/h)∙Y −(1/h) ∙(M/P) o Otrzymamy w ten sposób równanie krzywej LM, która pokazuje wszystkie kombinacje dochodu (Y) i stopy procentowej (R), dla których popyt na pieniądz równy jest podaży czyli dla których rynek pieniężny jest w równowadze. Katedra Makroekonomii WNE UW 17