Makine Risk Analizi Kemal NC Gvenlii Mhendisi Ekim

Makine Risk Analizi Kemal ÜÇÜNCÜ, İş Güvenliği Mühendisi Ekim 2013 Versiyon: C

İçerik 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Makine güvenliği-Kavramlar Risk yönetimi ve kontrol hiyerarşisi Mevzuat Makine Tehlikeleri Makine risk analizi Makine koruyucularına genel bakış Makine güvenliğinin bakım boyutu Makine güvenliği- Bilgilendirme

Makine Güvenliği-Kavramlar Makine (*) Belirli bir uygulama için birleştirilmiş ve en azından bir tanesi dönen birbiriyle bağlantılı parça ve parça gruplarının montajlı hali q Kompleks fabrikalar, üretim hatları q Güvenlik komponentleri q Bir makinanın esas fonksiyonlarını farklılaştıran değişebilen parçalar *Article 2 of the Machinery Directive

Makine Güvenliği-Kavramlar Makine Güvenliği Makine ve ekipmanların tasarımı, işletilmesi, bakımı ve elden çıkartılması esnasında çalışanların sağlığının gözetilmesi ile ilgili alınan önlemlerin bütünüdür

Makine Güvenliği-Kavramlar İş güvenliği önlemleri açısından makinalar Üretim yapan makineler Kaldırma makinaları Taşıma ve istifleme makinaları Basınçlı kaplar ve kompresörler Isıl işlem makinaları Enerji üreten/dönüştüren makinalar Cihazlar Proses endüstrisi, tesisatlar El Aletleri…

Makine Güvenliği-Kavramlar Sabit Koruyucu Ayarlanabilir Koruyucu Ara Kilitlemeli Koruyucu Duyarlı Koruyucu Ekipman Beklenmeyen Çalışma Operasyon Noktası Mantıklı Öngörülebilir Yanlış Kullanım

Mevzuat 89/391/EC İş Sağlığı ve Güvenliği Çerçeve Direktifi 30 kadar kardeş direktif İlk makine direktifi : 1993 Son direktif: 2006/42/EC Yürürlük: 29. 12. 2009 CE : Ürünün ilgili direktif(ler)e uygunluğunun işareti 7

Makine Güvenliği - Türk Mevzuatı Ø Makine Emniyeti Yönetmeliği , 2006/42/EC , 03. 2009 Ø Makine Koruyucuları Yönetmeliği, 17. 05. 1983 Ø Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği, 97/23/EC , 22. 01. 2007 Ø İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, 2009/104/EC 25. 04. 2013 Ø İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü, 4. 12. 1973 (İptal)

Makine Güvenliği - Türk Mevzuatı Ø Makine Emniyeti Yönetmeliği , 2006/42/EC , 03. 2009 Makine Uygunluk Değerlendirmesi -Beyana göre Temel sağlık ve güvenlik şartları Tam kalite güvencesi-Ek IV -Testereler -Ahşap işleme mak. -Presler -Kaldırma mak. -Asansörler -Koruma tertibatları -Standartlara uygunluğa göre -İç kontrole göre -Tip incelemesi+iç kontrol -Tam kalite güvencesi . . Onaylanmış Kuruluş Listesi: http: //ec. europa. eu/enterprise/newapproach/nando/index. cfm? fuseaction=country. notifiedbody&cou_id=792

Makine Güvenliği - Türk Mevzuatı

Mekanik tehlikelerde önlem hiyerarşisi En az etkili Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD) Yönetimsel önlemler Uyarıcı sistemler Mühendislik önlemleri Ortadan kaldır veya azalt En etkili

Makine Risk Değerlendirmesi Tasarımcı tarafından alınan iş güvenliği önlemleri Risk Değerlendirmesi Tasarımda risk azaltma EN ISO 12100: 2010 Safety of machinery EN 61511 Functional safety ISO 13849 -1 EN/IEC 62061 1. Özünde güvenli tasarım 2. Makine koruyucuları ve tamamlayıcı önlemler 3. Kullanım kılavuzları ve ikazlar ISO 31000 Risk Assessment Kullanımda risk azaltma Kullanıcı tarafından alınan iş güvenliği önlemleri Talimatlar Periyodik bakım İş izin sistemi. . İlave koruyucular KKD Eğitim vb 12

Makine Tehlikeleri 1 Mekanik Elektrik İnsan-makine arayüzü Çalışma hızı Lay-out 2 Gazlar, tozlar, sisler Sınırlandırılmış alanlar Tehlikeli kimyasallar Parlama, patlama 3 Radyasyon Termal konfor Gürültü Titreşim Kayma-Düşme Psikolojik

Tehlikeli Mekanik İşlem Uygulamaları Kesme (cutting) Torna, freze, taşlama, testere, matkap Ezme (punching) Presler, zımba, ütü, perçin ve ıstampa Makaslama (shearing) Giyotin presler, makaslar Bükme-kıvırma (bending) Bükme presleri (press brakes), Boru/saç kıvırma makinaları, Merdaneler

Tehlikeli bölgeye girişi önleyecek geometri Hızlı durdurma sistemleri Yuvarlatılmış kenarlar Düzgün yüzeyler Patlayıcı ortamlara uygunluk Basınç sınırlandırma Hidrolik-pnömatik önlemleri Elektriksel koruma Özünde Güvenli Tasarım Bakım yapılabilirlik Ergonomik tasarım Kumanda sistemlerine kolay erişim Dinamik kuvvetlerin dengelenmesi Kararlılık ve stabilite Dayanım

Preslerde Tehlikeler İşlem/Tehlike Gürültü Parça taşıma Titreşim Zorlanma Ayar Besleme Presleme Parça çıkarma Bitmiş p. taşıma Bakım Ezilme Kesilme Termal Kimyasal Elektrik

Örnek Risk Değerlendirme: CNC Torna

Makinalarla İlişkili İş Kazaları -Türkiye Makinelerin sebep olduğu kazalar 17. 9% Basınçlı kap patlaması 0. 3% 1. 4% 7. 5% 58. 3% 5. 9% 0. 3% 8. 4% Kaynak : SGK İstatistikleri 2012 Hareket eden cisimlerin çarpması (Uçan ve kırık parçacıklar vb. ) Taşınan cisim düşmesi Vücudun veya bir organın iki cisim arasında kalarak sıkışması, ezilmesi. Kaynak Kesici ve batıcı aletler Diğer kazalar

Makina Kaynaklı İş Kazası Nedenleri -Almanya 5% 2% 17% Kullanım hatası Koruyucunun iptal edilmesi Makine hatası Hammadde hatası Makinanın modifikasyon hatası 8% 68% Kaynak: Bau. A Survey, Almanya 2005 -2006

Yaşanmış Ölümcül Kazalar 2 1 4 3

Manipulasyon -Kandırma, aldatma … -Bir güvenlik düzeneğini işe yaramaz hale getirme Tezgahlarda manipulasyon oranı %37 2006 yılı Almanya’da yapılan bir araştırma (*) * BGIA – Report „Manipulation von Schutzeinrichtungen an Maschinen“, 2006

Bakım Makine Güvenliğinin Bakım Boyutu Bakımın Kapsamı Kontrol Bakım • Ayar • Kalıp değiştirme • Temizlik • Yağlama • Boyama • Kaplama Onarım • Değiştirme • Sökme-takma • Ölçme • Teşhis • Doğrulama • Kalibrasyon • Stok takibi • İş planlama • Olasılık tahmini İyileştirme • Yenileme • Tasarım değiştirme • Kurma • Yer değiştirme • Risk Değerlendirme 22

Bilgilendirme

Bilgilendirme

Ekler – Makine Güvenliği Temel Standartlar TS EN 953+A 1 -2011 Makinalarda güvenlik - Koruyucular - sabit ve hareketli koruyucuların tasarımı ve yapımı için genel özellikler TS EN ISO 13857 -2009 Makinalarda güvenlik- Kol ve bacakların ulaşabileceği bölgelerde tehlikenin önlenmesi için güvenlik mesafeleri TS EN 13985+A 1 -2010 Takım tezgahlarında - Güvenlik - Giyotin makaslar EN ISO 12100: 2010 Safety of machinery General principles for design. Risk assessment and risk reduction EN ISO 13849 : 2009 Safety of machinery Safety-related parts of control systems EN 60204 : 2010 Safety of machinery Electrical equipment of machines EN ISO 13855: 2010 Safety of machinery Positioning of safeguards with respect to the approach speeds of parts of the human body ISO 14971 -2007 Application of risk management to medical devices EN 1088: 2007 Safety of machinery Interlocking devices associated with guards EN 61511 Functional safety Safety instrumented systems for the process industry sector