MAINSKI MATERIJALI MAINSKI MATERIJAL Materijali koji se koriste

MAŠINSKI MATERIJALI

MAŠINSKI MATERIJAL • Materijali koji se koriste u mašinarstvu nazivaju se mašinski materijali. U zavisnosti od namjere, mašinski materijali se dijele na: konstrukcione i pogonske. Pored navedenih, koriste se i pomoćni materijali.

KONSTRUKCIONI MATERIJALI Konstrukcioni materijali se koriste za izradu mašinskih konstrukcija (dijelova mašina i alata). Konstrukcioni materijali mogu biti metali, legure i nemetali.

POGONSKI MATERIJALI • Pogonsko materijali se koriste za proizvodnju, pretvaranje i prenošenje različitih oblika energije. Ovu grupu čine goriva (čvrsta, tečna i gasovita), maziva, voda i vazduh.

MEHANIČKA SVOJSTVA • Mehanička svojstva su: • Čvrstoća • Elastičnost • Plastičnost • Tvrdoća • Žilavost • Otpornost na habanje

MEHANIČKA SVOJSTVA • Čvrstoća je sposobnost materijala da se suprotstavi razaranju. • Elastičnost predstavlja svojstvo materijala da pod djelovanjem opterećenja privremeno promjene svoj oblik a da se po prestanku djelovanja opterećenja vrate u prvobitno stanje.

METALI • Metali je materijal koji ima specifičan (metalni) sjaj, dobar je provodnik toplote i elektriciteta i može se mehanički oblikovati.

LEGURE Mnogi metali se u čvrstom stanju ne mogu upotrebljavati ili imaju neke nepovoljne osobine koje trebaju poboljšavati. Zbog toga se većina metala upotrebljava u obliku legure.

ČELIK • Čelik je legura željeza (Fe)i ugljenika (C) sa drugim legirajućim elementima. Danas se koristi veliki broj različitih vrsta čelika u svim oblastima tehnike.

TEŠKI OBNOVLJENI MATERIJALI BAKAR Bakar je odličan providnim toplote i elektriciteta. Koristi se za izradu električnih provodnika, kotlovskih cijeli i proizvodnju legura. Čist bakar nema dobre konstrukcione osobine. Zbog toga se koriste njegove legure, a najčešće mesnig i bronza. MESING Mesnig je legura bakra i cinka. Ima boju zlata. Zbog otpornosti na hemijske uticaje koristi se za izradu cijevi, likova i različitih armatura, zavrtnjeva, brava, zupčanika za časovnike i dr. BRONZA Bronza je legura bakra i drugih metala (izuzev cinka). Vrlo je otporan na koroziju, ima visoku tvrdoću i čvrstoću, kao i veliku otpornost na habanje.

LAKI OBNOVLJENI MATERIJALI • Laki obnovljeni materijali su: aluminijum, magnezijum, titan i dr. Aluminijum se najviše upotrebljava u mašinogradnji. Koristi se kao čist metal u elektrotehnici, prehrambenoj, hemijskoj, metaloprerađivačkoj industriji i u vidu legura mašinskoj industriji.

GORIVA • Goriva su materijali koji sagorijevanjem oslobođavaju toplotu. Poželjno je da goriva mogu da oslobode veliku količinu toplote za kratko vrijeme, da ih u prirodi ima u dovoljnim količinama, da ne sadrže mnogo negativnih materija. • Goriva se dijele na: • Tečna goriva • Gasovima goriva • Čvrsta goriva

GORIVA TEČNA GORIVA GASOVIMA GORIVA Tečna goriva su najznačajna goriva i najviše se koriste u saobraćaju i energetici. Imaju visoku toplotnu moć, jednostavan transport, ali su veoma zapaljivi, eksplozivna i otrovna. Gasovita goriva se nalaze u širokoj primjeni, jer su jeftina, potpunije sagorijevaju, jednostavno se transportuju, čistija su. Prema porijeklu se dijele na prirodna (zemni čas, bio čas) i proizvedena (rafinerijski, destilacioni, generatorski gas). ČVRSTA GORIVA Čvrsta goriva su najrasprostranjenija goriva jer su jefnina, potpunije sagorijevaju, jednostavno se transportuju, čistija su. Prema porijeklu se dijele na prirodna (drvo, ugalj, škrljci, uran) i prerađena (drvo, ugalj, brijet, politika, koks).

NAFTA • Nafta je prirodno gorivo nastalo razlaganjem organskih materija, tj. ostataka živih organizama. Ne koristi se u sirovom stanju, već se prerađuje u goriva i maziva u postrojenjima koja se nazivaju rafinerije.