LOGO Menejer Reja Menejer 1 Menejer va rahbarlik
L/O/G/O Menejer
Reja Menejer 1 Menejer va rahbarlik uslubi 2 Rahbar fazilatlari 3 Menejer va lider
Menejment • Menejer – Doimiy amalga ega va muayyan ho’jalik obyekti yoki boshqaruv tizimidagi muayyan hudud uchun javob beruvchi , hamda qo’li ostida bir yoki bir guruh ishchilarga, qaror qabul qilishga , shu qarorlarni amalga oshirishga va resurslar : materiallar , mablag’lar , jixozlar va hkz larni boshqarish huquq va vakolatiga ega bo’lgan shaxs.
Menejer va rahbarlik uslubi 1. Firma rejasini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi Menejerlar boshqaruv pog’onasiga binoan uch toifaga bo’linadi: 1. Yuqori pog’ona menejerlari 2. O’rta pog’ona menejerlari 3. Quyi pog’ona menejerlari 2. Ishlab chiqarish, tovarlarni sotish, narx belgilash, moliya faoliyati, yangi tovarlarni o’zlashtirish, texnologiyani qo’llash, mehnatni tashkil etish 3. Quyi bo’g’inda, masalan, sex , bo’lim, brigada doirasda ishni tashkil etish , kunlik , xaftalik , oylik ish topshiriqlarining bajarilishini boshqarib boradi.
Menejer va rahbarlik uslubi Rahbar boshqaruvchi Rahbar – murabbiy Rahbar – innovator Rahbar – inson Rahbar - diplomat Boshqaruv funksiyalarini bajarishda va jamoat ishlab chiqarishida zamonaviy menejer sifatlari Rahbar – tadbirkor
Bu boshqaruv funksiyalarini s bajarish maqsa bir organning y rahbarning bo’ysunuvchila va nisbatan ba ta’sir ko’rsatish yo’llari majmui nejer va rahbarlik uslubi Boshqaruv uslubi Ish uslubi Uslub – bu ishlash , boshqarishdagi o’ziga xos yo’l usul ma’nosini anglatadi Rahbarning ish uslubi qaruv jarayonida yuzaga an muammolarni hal qilish yo’llari majmuidir masalani xal ning o’ziga shishidir. ror qabul uning ni tashkil qo’l ishini nazorat o’z a muvofiq ish
Menejer va rahbarlik uslubi Ishchanlik va shaxsiy sifatlari Boshqarish qonunlari Rahbarga bo’lgan yagona talablar Yuqori rahbarlarning boshqarish usullari Jamoadagi ijtimoiyruhiy muhit Obyektiv Subyektiv Tadbirkorligi Tashabbuskorligi Mijozi , qobiliyati va qiziqishi Bilimi , ko’nikmasi va mahorati Har bir rahbarning faoliyatida rahbarlik uslubining subyektiv va obyektiv unsurlari aralshib ketadi
Menejer va rahbarlik uslubi Demokratik rahbar Avtokratik rahbarlar - irodasiz , tashabbussiz - o’z zimmasiga mas’uliyat jamoa a’zolarini bevosita u bilan muloqotda bo’lishini olishni yoqtirmaydi cheklab qo’yadi - ishni o’z holiga tashlab tanqidga chidamaydi qo’yadi tanqid qilishni yoqtiradi - o’zini haddan tashqari so’zsiz bo’ysundirishga ehtiyot qiladi intiladi - biron hodim bilan ham ko’p gapirishni yoqtirmaydi , aloqani buzishni hohlamaydi. o’zini katta tutadi o’ziga bo’ysunuvchilari oldida - talabchan emas sust nazorat qovog’I solingan bo’ladi qiladi. - suisti’mollarga yo’l qo’ymasa ham o’zini bilmaslikga soladi. - jamoa fikrini hisobga olmaydi - Liberal rahbar - jamoa fikri bilan hisoblashib ish ko’radi - ishlab chiqarishni boshqarishga hodimlarni jalb qiladi , ular bilan maslahatlashadi , ijobiy tomonlarini inobatga oladi. --barcha bilan barobar va samimiy munosabatda bo’ladi , ustunligini bildirmaydi. - buyruq berish yo’li bilan emas , balki ishontirish uslubida ish tutadi - bo’ysunuvchilarning shaxsiy tashabbusini , ijodiy faoliyatini rivojlantiradi va jamoada o’rtoqlik va ishchan muhitni yaratadi. Rahbarlik uslubiga qarab rahbarlarning turlarga ajratilishi
- Tashkilotlar yaratish uni mukammallashtirish qo’l ostidagilar mehnatini tashkillashtirish nazorat qilish Tashkiliy faoliyat - Boshqaruv qarorlarini qabul qilish Boshqruv faoliyati r va rahbarlik uslubi ejer i o’z oladi Iqtisodiy ( ho’jalik) faoliyati - manba’larni taqsimlash , turli iqtisodiy jarayonlarni tartibga solish Ijtimoiy-psixologik faoliyat - Ishchi jamoasida ijtimoiy-psixologik iqlimni yaratish va tartibga solish , mojarolarni boshqarish
Rahbar fazilatlari Fazilat – bu ijobiy hislat , yashshi sifat yoki hususiyatdir. Sangviniklar Xoleriklar Flegmatiklar Melanxoliklar Kishilarda fazilatlarning turlicha bo’lishi hamda har-xil hulq-atvorlar insonning badanida aylanib yuradigan suyuq moddalarga ko’p jixatdan bog’liqligi kuzatilgan. Qadimgi tibbiyotning yirik namoyondasi Gippokrat insonlarni quyidagi xillarga ajratadi.
Rahbar fazilatlari Gippoktratning shunday fikri bor : “inson badanida qon asosiy o’rinni ishg’ol etsa , bunday odam harakatchan , yengil bo’ladi , taassurotlarning almashinishiga tez ko’nikib keta qoladi , o’z atrofida sodir bo’layotgan voqealarga darhol va ishtiyoq bilan aralashadi “. Mana shu xil kishilarni Gippokrat sangviniklar (hushchaq kishilar ) deb atagan. Lotincha “ sangvinis” ya’ni “qon” degan so’zdan kelib chiqgan. Sangviniklar ish jarayonida kechgan ko’ngilsiz hodisalarni tez unutadilar. Ular o’z kuchi hamda qobiliyatlariga ortiqcha baxo berish hususiyatiga ega bo’ladilar. Rahbarlar sangviniklarni ishini salbiy baholashdan ko’ra ularga nisbatan qattiqqo’l va talabchan bo’lsalar , ijobiy natijaga erishishlari mumkin. Sangviniklar yuqori lavozimga intiladigan kishilar bo’ladilar. • Yangi kishilar bilan tez til topishadigan; • Yangi ish turiga tez ko’nikadigan; • Bir turdagi bajariladigan ishlarni yoqtirmaydigan; • Yangi sharoitga tez moslashadigan; • hushchaqlik’; • Harakatlari shiddatli , nutqi tez; • kelajakka ishonch bilan qaraydigan; • So’zini aniq va ma’noli qilib , imo – ishoralar bilan gapiradiganlardir
Rahbar fazilatlari Agar kishida shilliqlik hukmron o’rin tutsa , unday kishilar og’ir , tepsa tebranmas , kayfiyatlari va intilishlari ancha barqaror , voqealar va hayot taassurotlariga loqayd qaraydigan bo’ladilar. Bunday kishilar flegmatiklar deb ataladi. Qadimgi yunonlar shilliqni “flegma” deyishgan. Flegmatiklar chidamliligi , matonati , o’zini tuta bilishi bilan ajralib turadi. • • • Ta’sirchanligi sust bo’ladi Bir turdagi ishdan ikkinchi turdagi ishga sekinlik bilan ko’chadilar Faolliklari kam , harakatlari va nutqlari sust Yangi sharoitga qiyinchilik bian moslashadilar Ko’ngilsiz hodisalar ro’y berganda osoyishtaliklarini buzmaydilar Sabr-toqatli , chidamli bo’lib , so’zlaganda hotirjam , o’zga shaxslar bilan hayajonlanmay gaplshadilar.
Rahbar fazilatlari Gippokratning fikricha , agar kishida za’faron safro ustun tursa , bunday kishi tezkor , qat’iy , harakatchan bo’ladi. Bu toifa kishilarni Gippokrat xoleriklar ( qoni qiziq kishilar) deb atagan. qadimgi yunonlar safroni “ xoley” deyishgan. Xoleriklar – ko’tarinki ruhda ishlay oladigan , qarshiliklar yenga oladigan kishilar bo’lib , ularning ishlash zavqi kayfiyatining buzilishi bilanoq tez o’zgarishi mumkin. Ular serjaxl , o’zini yahshi ko’radigan , tez gapiradigan odamlar bo’lib boshqalardan gapining ohangi bilan ajralib turadi. Xoleriklarning vazminlik darajasi huddi sangviniklarnikidek bo’ladi. Rahbar va boshqa kishilarga nisbatan o’zini to’g’ri tutadi.
Rahbar fazilatlari Nihoyat Gippokrat yana bir tur kishilarni ajratadiki , bundaylarning ahvoli , ruhiyati bir xilda turmaydi. Ular yomon kayfiyatga ko’proq moyil bo’ladilar, arzir-arzimas narsalardan qattiq kuyunaveradilar. Bunday kishilarni melanxoliklar deb atagan. Qadimgi yunonlarda “melanxolik” so’zi “ qora safro” degan ma’noni bildirgan. Melanxoliklar qulay sharoitda oldiga qo’yilgan maqsadlarni muvaffaqiyatli bajaradi. agar ishda sharoit , ya’ni vaziyat o’zgarsa , qiyinchilik tug’ilsa , ular o’zlarini panaga olib turishadi. • o’ta ta’sirlanuvchi hususiyatiga ega tez toliqadigan va o’ziga ishonmaydigan tashvishsiz lekin juda sezuvchan nihoyatda arazchan juda oz kuladigan faolligi sust , tortinchoq , kamg’ayrat arzimagan sabablarga ko’zlaridan yosh oqib ketaveradigan yangi hodimlar bilan qiyinchilik bilan til topishadigan kishilardir
Rahbar fazilatlari Menejer sifatlari ( G. H. Popov) • Odamlar psixologiyasida tez va aniq orientovkasi ( belgilash , taxmin qilish) • Aqlni amaliy taxlidi (hususiyati) • Hususiy amaliy masalalarniva ularni samarali yechish yo’lini ko’rish • Muammolarni ko’rish va yechish qobiliyati. • Muammolarni shablon bo’yicha emas , ularni ijodiy yechish qobiliyati. • Aqlni egiluvchan va harakatchan bo’lishi. • Odamlarni o’ziga jalb qila olishlik qobiliyati. • Iroda kuchini amaliy aql bilan birga olib borish. • Mardlik va o’zini tuta bilishlik. • Matonatlilik • Yetishmayotgan hususiyatlarni o’zlashtirish uchun o’zini tarbiyalash.
Rahbar fazilatlari Menejer sifatlari • • • (Fin olimlari ) Keng dunyoqarash Intuitsiya (oldindan sezish) Ishga ijodiy yondashish O’zgarishlarga tayyor turish Hamkorlikga intilish Natijani oldindan ko’ra bilishlik Sog’ manmanlik ( shuhratparastlik) Kerakliligini kurish va ajratish qobiliyati Mustaqil ish yuritish qobiliyati O’ziga vakolatni ola bilish qobiliyati Reja bajarish qobiliyati
Rahbar fazilatlari Menejer sifatlari ( Ingliz olimlari) • • • O’zini boshqara bilish qobiliyati Aqliy shaxsiy boyliklar Doimiy shaxsiy o’sishga tayanish Muammolarni yechish ko’nikmalari Innovatsiyalar ixtiro qila olishlik va innovatsiyalarga qobiliyati • Atrofdagilarga ta’sir etish qobiliyati • Zamonaviy boshqaruv munosabatlarini bilish • Boshqarish qobiliyati va h. k. z.
Menejer va lider Menejer – Bu maxsus tayyorgarlik ko’rgan , boshqarishning sir-asrorlari , qonun -qoidalarini puxta egallagan malakali mutaxassisdir. Liderlik – Shaxslararo spontan aloqalar mobaynida vujudga kelgan yetakchi bilan kichik guruh va kollektiv a’zolarini muloqoti va faoliyatini tashkillashtirish va boshqalar jarayoni
Menedjer va lider. Menedjerni Liderdan farqi administrator buyuradi boshqalar maqsadida ishlaydi reja – harakatlar asosi tizimga ishonadi dalillar ishlatadi nazorat qiladi harakatni ushlab turadi professional qaror qabul qiladi ishni to’g’ri bajaradi hurmatli innovator o’z maqsadlarida ishlaydi odamlarga ishonadi emotsiya ishlatadi ishonadi harakatga impuls beradi g’ayratli qarorlarni haqiqatga aylantiradi to’g’ri ish qiladi sevimli
Menejer va lider. Menejerni samarali lider sifatida harakteristikasi • Qo’l ostidagilari yuqori baholashadi • Odamlarga ta’sir jarayonini tushunadi • O’ziga ishonadi va fikrlarini aniq bayon qiladi • O’zaro yahshi ta’sir o’rnatadi • Talab qilingan hulq-atvorni taqdirlaydi • Guruhlarga ta’sir strategiyasi bor • Matonat va talabchanlikni namoyon etadi • Boshqalar fikriga quloq soladi • Ishontiruvchi tashqi ko’rinishga ega
L/O/G/O
- Slides: 21