LK VE ACL YARDIM Do Dr A Hande

İLK VE ACİL YARDIM Doç. Dr. A. Hande ARPACI Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD

Kardiyak arrest Nabzın alınamaması ve bilinç kaybı ile karakterize kalp pompa yokluğu

KARDİYOPULMONER RESUSİTASYON = KARDİYAK ARREST TEDAVİSİ AMAÇ Etkili bir kalp kasılması sağlamak ve geçen sürede kalp ve beynin canlılığını korumak

Ölüm Klinik ölüm Nabız ve solunum YOK Biyolojik ölüm Kalıcı beyin ölümü Arrestten 4 -6 dk sonra başlar 4

Kardiyopulmoner resüsitasyon Kardiyak arrestte altta yatan neden geri döndürülünceye kadar, etkili dolaşımın ve solunumun sürdürülmesi amacıyla Hastanın ilk değerlendirilmesinin yanı sıra, göğüs kompresyonları, hava yolu açıklığının ve ventilasyonun sağlanmasını kapsayan uygulamadır

KPR’ye ait ilk yazılı belge MÖ 896 Peygamber Elisha’nın bir çocuğu canlandırması “and he went up, and lay upon the child, and put his mouth upon his mouth, and his eyes upon his eyes, and his hands upon his hands, and he streched himself upon the child, and he flesh of the child waxed warm. Then he returned, and walked in the house to and fro; and went up, and streched himself upon him, and the child sneezed seven times, and the child opened his eyes. . ” İncil

KPR Tarihçe 1966 - AHA 1992 - ERC 1996 - ILCOR 2000 - İlk Uluslararası kılavuz 2005 - İkinci Uluslararası kılavuz 2010 –Üçüncü Uluslararası kılavuz

Yaşam Kurtarma Zinciri Arrestin tanınması Acil sistemin aktivasyonu Erken KPR Hızlı Defibrilasyon Etkin İYD Arrest sonrası bakım

Temel Yaşam Desteği 10

Temel Yaşam Desteği Temel yaşam desteğini eğitim almış herkes uygulayabilir 2010 rehberlerinde TYD oldukça basitleştirilmiştir ve sağlık personeli olanlar ve olmayanlar için farklı yaklaşımlar önerilmektedir TYD özellikle eğitimsiz kurtarıcılar için daha basit hale getirilmiştir

1. Güvenlik ü Ortam Şuur kontrolü ü Kurtarıcı-siz Yardım çağırınız ü Kurban Havayolunu açınız ü Etraftakiler Solunum kontrolü Ambulans çağırınız-112 30 göğüs kompresyonu 2 solunum 13

2. Bilinç kontrolü Güvenlik Bilinç kontrolü 14

Bilinç durumu Bilinç açık, komutlara yanıt vermekte Bilinç açık, solunumu sıkıntılı Bilinç kapalı ama dolaşım ve solunum etkin Bilinç kapalı, solunum dolaşım belirtileri yok

Bilinç durumuna göre Bilinç açık, Cevap veriyorsa Güvenli bir pozisyon verin veya bir tehlike söz konusu değilse olduğu pozisyonda bırakın Sorunun ne olduğunu anlamaya çalışın Gerekirse yardım çağırın Yardım gelene kadar sık tekrar değerlendirin Bilinç kapalı ama dolaşımı ve solunumu etkili ise Havayolunu açık tutmak ve aspirasyon riskini azaltmak için Derlenme (koma) pozisyonuna alın

Koma pozisyonu Hastayı supin pozisyona getirin, kendi tarafınızdaki kolunu abdüksyona, dirseği 90 derece fleksiyona getirin Diğer elini el sırtı hastanın yanağına gelecek şekilde dayayın Karşı taraftaki dizi fleksiyona getirin, hastayı omuz ve dizinden kavrayarak kendinize doğru çevirin Derlenme pozisyonunun önden görünüşü, hastayı tekrar değerlendirin 17

Bilinç açık solunum sıkıntılı ise Yabancı cisim aspirasyonu? ? Hastaya sorun: “Boğuluyor musunuz? ” Ses çıkaramıyorsa Heimlich manevrası uygulayın, veya Her iki skapula arasına sertçe el ayasıyla birkaç kez vurun Bilinç kapanırsa KPR’ye başlayın

3. Yardım çağırmak Güvenlik Bilinç kontrolü Yardım çağırınız-112 Havayolunu açınız Solunum kontrolü Ambulans çağırınız-112 30 göğüs kompresyonu 2 solunum 24

4. Nabız kontrolü Güvenlik Bilinç kontrolü Yardım çağırınız Nabız kontrolü 25

Nabız kontrolü Karotis arterden İşaret ve orta parmaklarınızla Maksimum 10 sn sürmeli 10 sn içinde nabız alamadıysanız veya emin olamadıysanız hastayı kardiyak arrest kabul edin Hemen göğüs kompresyonlarına başlayın

5. Göğüs kompresyonu Güvenlik Bilinç kontrolü Yardım çağırınız Nabız kontrolü Nabız yoksa kompresyon 27

Göğüs kompresyonu • Sternumun tam ortasına • Hız en az 100 dk-1 • Derinlik en az 4 -5 cm • Kompresyon = Gevşeme • Mümkünse 2 dk da bir başkasıyla yer değiştirin 28

6. Yapay solunum Güvenlik Bilinç kontrolü Yardım çağırınız Nabız kontrolü 30 kompresyon 22 solunum 29

Önce Havayolunun açılması Jaw thrust Baş geri-çene öne ve yukarı 30

Kurtarıcı solunum Normal bir nefes alarak ağızdan ağıza/ağızdan buruna/maskeyle 2 kez soluk verin Her bir soluğu 1 sn’de verin Göğüs kafesinin soluk verme esnasında kalkması etkili soluk verildiğini gösterir Soluk vermek için göğüs kompresyonlarına minimum ara verin (tek kurtarıcı varsa ilk 2 dakika sadece göğüs kompresyonu uygulanabilir) Sık ve aşırı ventilasyondan kaçının

7. Defibrilasyon Güvenlik Bilinç kontrolü Yardım çağırınız Nabız kontrolü Nabız yoksa kompresyon 22 solunum Defibrilasyon 32

Elektrotları yerleştiriniz 33

Ritm analizinde dokunmayınız! 34

Şok gerekliyse Dokunmayınız ve - dokundurtmayınız! Şoklayınız! Tek şok! 35

Defibrilasyon sonrası KPR 30 2 36

Defibrilasyon gerekli değilse 30 2 37

VF- defibrilasyon / sağ kalım 100 80 Sağkalım oranı 60 Gecikilen her 1 dk %10 kayıp!! 40 20 0 5 10 15 20 25 Defibrilasyon zamanı (dk) 38

Defibrilasyon sırasında… Elektrotları birbirine sürerek jellemeyiniz! Ambu/ventilatörü endotrakeal tüpten ayırınız! Oksijen kaynağını mümkünse kapatınız! Dokunmayınız ve dokundurtmayınız! Defibrilasyon sonrası elektrotları derhal yerine takınız!

Defibrilatör türleri

Defibrilatör enerji düzeyi Tüm bifazik dalga formları için ilk şok minimal 150 J olmalı Cihaz tipi belirsizse 200 J Monofazik (eski tip) ise 360 J

Kaç kez defibrilasyon? 2005 -Tek şok Bifazik 150 -200 J Monofazik 360 J 2010 Eğer VF/VT, kardiyak kateterizasyon sırasında veya kardiyak cerrahi sonrası erken postop dönemde olursa, kompresyonun toraks sütürlerini bozacağından hareketle peşpeşe 3 şok uygulanabilir

Prekordiyal vuru Sadece o anda tanı konmuş VF olgularında monitorize hastalar 20 cm uzaklıktan, ulnar kenar ile Sternumun alt kısmına Ritm bozulabilir !! 43

İleri Yaşam Desteği

Bilinç Kapalı ? Solumuyor veya Gasping Hava yolunu aç Yaşam belirtilerini kontrol et Resüsitasyon Ekibini çağır KPR 30: 2 Defibrilatör/monitörü bağla Kesintileri en aza indir Ritim Analizi Şok Uygulanabilir (VF/Nabızsız VT) 1 ŞOK Derhal KPR uygula İki Dakika Kesintileri en aza indir CPR SIRASINDA YAPILACAKLAR Şok Uygulanmaz (NEA/Asistoli) Spontan Dolaşımın Geri Dönmesi KARİYAK ARREST SONRASI TEDAVİ ·ABCDE yaklaşımı · Oksijenasyon ve ventilasyon · 12 derivasyon EKG · Presipite eden nedenleri tedavi et. · Isının kontrolü/Terapötik hipotermi Derhal KPR uygula İki Dakika Kesintileri en aza indir GERİ DÖNDÜRÜLEBİLİR NEDENLER

KPR sırasında Yapılacaklar: • Yüksek kaliteli KPR: Hız, Derinlik, • KPR sonunda yapılacak işleri planlayın • Oksijen verin • İleri havayolu yöntemleri ve kapnografiyi düşünün • Havayolu güvencesi sağlanınca kompresyonları kesintisiz uygulayın • Her 3– 5 dak da bir Adrenalin verin • Geri döndürülebilir nedenleri düzeltin

• • Geri döndürülebilir nedenler Hipoksi Hipovolemi Hipo/Hiperkalemi/ metabolik Hipotermi • Trombozis • Tamponad-kardiyak • Toksinler • Tansiyon Pnömotoraks 4 H 4 T

İYD-Havayolu aygıtları LMA, Kombi tüp Endotrakeal Entübasyon ILCOR ve AHA - En ideal teknik, altın standart Havayolu açıklığını sağlar Regürjitasyon-aspirasyon önlenir Trakeal aspirasyon yapılır O 2 yüksek konsantrasyonda akciğerlere ulaşır Bazı ilaçların verilme yolu En fazla 30 sn! 49

Ventriküler Fibrilasyon Normal ritm Arrestlerin % 80 inde neden VF Defibrilasyonda gecikilecek her 1 dakika, sağkalımı %7 -10 azaltır Defibrilasyon tek tedavi yöntemi 50

3. ŞOK VF/n. VT Algoritma Kardiyak arrest A Defibrilatör temini KPR + Vazopressör ver Antiaritmik ver KPR + KPR A tekrar Ritm analizi KPR 5 siklus / 2 dk KPR Ritm analizi + defibrilatör şarj ederken KPR Ritm analizi Defibrilasyon-360 J

Nabızsız Elektriksel Aktivite (NEA) Nabız alınamayan herhangi bir ritm Prognozu çok kötü Altta başka nedenler yatmaktadır (4 H-4 T) 52

Asistoli Önce emin olun! Elektrod ve monitör kontrolü! Derivasyonu değiştir! İnce VF? 53

Asistol ve NEA algoritması Defibrilatör Altta yatan nedene yönelik temini tedavi Vazopressör ver Kardiyak arrest KPR Ritm analizi

KPR-İlaç tedavisi Yararı kesin kanıtlanmış hiçbir ilaç YOK Verilme nedenleri Hayati organların perfüzyonunu sağlamak Defibrilasyonu kolaylaştırmak VT/VF tekrarlamasını önlemek Metabolik bozuklukları düzeltmek Beyin ve kalbi uzamış hipoksinin olumsuz etkilerine karşı korumak 55

İlaç yolu İntravenöz yol Santral girişim şart değil Endotrakeal yol önerilmiyor Birçok ilacın optimal endotrakeal dozu bilinmiyor Plazma konsantrasyonları güvenli değil İntraossöz yol Santral venöz yol ile karşılaştırıldığında yeterli plazma konsantrasyonu sağlar

İntraosseoz enjeksiyon

Adrenalin Kardiyak arrestte Alfa etki! Vazokonstriksiyon Diastolik basıncı artırır Serebral kan akımını artırır Koroner kan akımını artırır Alkalilerle etkileşir! Işıktan etkilenir! 1 mg, 3 -5 dakikada bir tekrar 58

Vazopressin Nonadrenerjik periferik vazokonstriksiyon Yarılanma ömrü uzun (20 dk) İlk / ikinci adrenalin sonrası Kesin yararı ve üstünlüğü YOK Denenebilir! 40 U 59

Amiodaron İnatçı VF ve Nabızsız VT İlk 3 şoktan sonra Geniş / santral ven 300 mg 60

Lidokain Amiodaron yoksa! İlk 3 şoktan sonra 100 mg ( 1 -1. 5 mg kg-1) başlangıç Maksimum 3 mg kg-1 (1 saatte) 61

Magnezyum Hipomagnezemi süphesi olan şoka dirençli VT ve VF Torsades de pointes twisting around the pointes Digoksin toksisitesi 2 g / 2 dk 62

Kalsiyum Hiperkalemi Hipokalsemi Kalsiyum kanal blokürü aşırılığı Na. HCO 3 ile birlikte verilmez! 10 m. L % 10 Ca. Cl 63

Atropin Asistoli ve NEA da atropin önerilmiyor NEDEN KALDIRILDI Asistolinin nedeni primer miyordiyal patolojidir, vagal tonus artışı değildir Etkinliği gösterilmemiş Endikasyonları • • Sinüzal bradikardi - Class I AV blok - Class II Ventriküler asistoli - Class II Asemptomatik bradikardi ve AV blok hastalarında kullanılmamalıdır

Sodyum Bikarbonat Kanıtlanmış metabolik asidoz varsa p. H<7. 1 BE >-10 mmol L-1 Hiperkalemi Trisiklik doz aşımı Analiz yapılamıyorsa 50 m. L Kalsiyum ile beraber verilmemeli 65

KPR uygulamanız etkili mi? Tam bir ölçme-değerlendirme yok!! Kapnograf ile Et. CO 2 Resüsitasyonun başarısı ile yakın ilişkili >20 mm. Hg başarılı KPR 66

Resüsitasyon Sonu Bakım

Resüsitasyon sonrası Spontan dolaşım döndükten sonra kan glukozu 180 mg/d. L düzeyinde sürdürülmeli Hipotermi 32 -34 o. C 12 -24 st

Her hastaya KPR yapalım mı? DNR orderinin olması TC de yasal değil! İrreversibl ölüm belirtilerinin olması rigor mortis, ölüm lekeleri, dekapitasyon. . Maksimal tedaviye karşın vital fonksiyonların bozuk olması progressif septik şok, kardiyojenik şok 69

Resüsitasyon etiği Yararlı olmak Zararlı olmamak Adaletli davranmak Otonomi DNR 70

Türkiyede resüsitasyon etiği? DNR = Ötenazi 181 sayılı kanun hükmünde kararnamenin 43. maddesine göre Ötenazi Yasak! Kasten adam öldürmeyle aynı ceza! 71

Ne zaman duralım? Hastane dışı arrestlerde Hastada yaşam belirtileri başlamışsa Profesyonel ekip gelmişse KPR yapamayacak kadar yorulduysanız 72

KPR’ye son verme kriterleri Henüz tam bir kesinlik yok! Arrest nedeni VF, hipotermi, ilaç entoksikasyonu değilse Etkin 30 dk KPR’ye karşın, spontan dolaşım hiç dönmemişse KPR SONLANDIRILABİLİR! 73

KPR bir ekip işidir, Güçlü ve donanımlı bir ekibin bilgili üyesi olunuz