lk atomumu h izmetii eitim seminerlerinde p araladm

İlk atomumu h izmetiçi eğitim seminerlerinde p arçaladığım doğrudur. Öğretmenler bakanlık eğitimlerinin kıymetini bilmelidirler! -Albert Einstein Kırıkkale Cumhuriyet Lisesi - 1952

EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

NEDEN ÖLÇME VE DEĞERLENDi. RME? ÖLÇME NEDİR? ÖLÇME TÜRLERi ÖLÇMEDE Bi. Ri. M ÖLÇMEDE SIFIR ÖLÇEK DEĞİŞKEN DEĞERLENDi. RME DEĞERLENDİRME TÜRLERİ ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER TESTLERDE KULLANILAN MADDE TÜRLERİ SUALLER NELER ÖĞRENECEĞİZ?

Temel amacımız ölçmek için öğrenmek yerine öğrenmek için ölçme odaklı bir sistem… NEDEN ÖLÇME VE DEĞERLENDIRME?

Eğitimde istenilen davranışları kazandırmak, hedef davranışların hangilerinin gerçekleştiği, öğrenme eksikliklerinin olup olmadığı, öğrenme eksikliklerinin olduğu alanlarda yapılacak iyileştirme çalışmalarının neler olacağı gibi soruların cevabı ölçme değerlendirmenin konusu içindedir. Örgün eğitimde önceden belirlenmiş hedeflerle yola çıkılmakta, bu hedefler doğrultusunda davranış değişikliklerinin meydana gelmesi için gerekli olan yaşantılar (eğitim durumları) düzenlenmekte ve öğretim gerçekleştirilmektedir. Bu noktadan sonra değerlendirmenin önemi gündeme gelir. NEDEN ÖLÇME VE DEĞERLENDIRME?

Değerlendirme yapılmadığı takdirde hedeflerin gerçekleşip gerçekleşmediğini, gerçekleşmiş ise ne ölçüde gerçekleştiğini saptamak, eğitim ortamının yeterliliğine karar vermek mümkün olamaz. En genel amacıyla ölçme ve değerlendirme eğitimde karar verme sürecine doğrudan etki edecek kanıtları ortaya koymak amacıyla yapılmaktadır. Örneğin; X okulunda, Y sınıfında, Z öğrencisine uygulanan herhangi bir ölçme değerlendirme süreci sonunda öğrencinin sınava girdiği alanda gerekli yeterliliğe sahip olup olmadığına yönelik kanıt toplanmaktadır. Toplanan kanıtlar öğrencinin konu amaçları özelinde yeterli veya yetersiz olarak değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Bunun yanında elde edilen kanıtlar sisteme dönüt olarak sunulur ve iyileştirme sürecinde kullanılır. NEDEN ÖLÇME VE DEĞERLENDIRME?

Hedefleri Belirle & Başarı kriterlerini ortaya koy Eksiklikleri gider Öğrenmeyi ortaya çıkar Yeni öğrenmeleri yerleştir Ortaya çıkan öğrenmeyi incele Öğrenme sürecini yeniden planla ve tasarla Sisteme geri bildirim ver Eksiklikleri belirle

NEDEN ÖLÇME VE DEĞERLENDIRME?

Ölçme ve değerlendirme sürecinin en önemli amaçlarından bir tanesi de sisteme kullanışlı dönüt verebilmektir. Sürecin içerisinde yaşanan aksaklıkları, öğrenme eksikliklerini kısaca hedeflerin gerçekleşip gerçekleşmediklerini, eğer gerçekleşmişlerse ne oranda gerçekleştiklerini ölçmek ve sisteme anında geri bildirim sunarak yerinde ve hızlı bir müdahaleye olanak sağlamak gerekir. Hedeflerde yaşanabilecek olası eksiklikler yapısı sarmal olan konularda öğrencilerin zincirin ilk kırıldığı noktadan öteye geçememelerine sebep olmaktadır. NEDEN ÖLÇME VE DEĞERLENDIRME?

Ölçmenin en genel tanımı “Geçerli ve görgül yollarla test edilebilecek kurallar çerçevesinde nesneleri belli özelliklere sahip oluş derecelerine göre sayı ve sembollerle ifade etmektir. ” (Magnusson, 1967). Turgut (1982) tarafından “Bir niteliğin gözlenip gözlem sonucunun sayı ve sembollerle gösterilmesi. ” şeklinde yapılmıştır. ÖLÇME NEDİR?

Ölçme, niteliklerin sahip olunma dereceleri ve özellikler yönünden bireyler tarafından değişik şekilde yorumlanabilir. (ne) Bu değişik yorumlamanın kaynağı, bireysel farklılıklar veya kültürel etkiler olabilir. Bu noktada ölçmenin bir başka tanımı da farklı şekilde anlaşılabilecek ve yorumlanabilecek birtakım nitelikleri, herkes tarafından aynı şekilde anlaşılabilecek hâle getirme işleminidir. ÖLÇME NEDİR?

Örnekler: Mehmet matematik sınavından 75 almıştır. Öğünler kahvaltı, öğle ve akşam olmak üzere saatlere göre isimlendirilmiştir. Hava sıcaklığı ölçülerek, 24 o C bulunmuştur. Ayşe’nin boy uzunluğu ölçülerek 162 cm. bulunmuştur. Bir sınıftaki öğrencilerin boy uzunluklarına göre sıralanarak, bu sıraya göre öğrencilere numara verilmesi. Eğitim fakültesinde öğrencilerin okudukları bölümlere göre sınıflandırılması. ÖLÇME NEDİR?

Ölçmenin türü, ölçülen özelliğe ve ölçülen özelliğin gözlenme şekline bağlıdır. Gözlenen sonuçlar elde edilirken yapılan bir gözlemin ne şekilde yapıldığı ve ölçme sonuçlarının elde ediliş biçimi ölçme türlerinin tanımlanmasına yardımcı olur. Bu açıdan bakıldığında, 1. doğrudan, 2. dolaylı ve 3. türetilmiş ölçme olmak üzere üç tür ölçmeden söz edilebilir. ÖLÇME TÜRLERİ?

Doğrudan Ölçme Üzerinde ölçme yapılmak istenen obje ya da nesnenin bir özelliği doğrudan kişi tarafından bir ölçü birimine göre direkt olarak yapılır. Yaygın kanının aksine eğitim bilimlerinde doğrudan ölçme yazılı sınavlar, sözlü sınavlar, proje değerlerlendirmeleri, merkezi sınavlar vb. kullanılarak yapılır. Sınıf içerisinde öğretmenin öğrencinin niteliği kazanıp kazanmadığına yönelik yaptığı her türden işlem doğrudan ölçmenin kapsamına girer. 1. Örneğin, hayat bilgisi dersinde Dün, Bugün, Yarın teması işlendikten sonra Aşağıdakilerden hangisi fiziksel bir değişimden bahsetmemektedir? A) Elbiselerimi artık kendim giyebiliyorum. B) Artık ayakkabımın bağlarını bağlayabiliyorum. C) Artık öğretmenimi üzmüyorum. sorusu sorulmaktadır. Sorulan soru doğrudan öğrencinin “C. 2. 1. Kendisinin, arkadaşlarının ve ailesindekilerin fiziksel görünümlerinin zaman içinde nasıl değiştiğini fark eder. ” kazanımını elde edip etmediğine yöneliktir. ÖLÇME TÜRLERİ?

2. Dolaylı Ölçme Somut olarak göremediğimiz fakat varlığı bilinen ve derecesi ortalaya çıkartılmaya çalışılan bir özeliğin ölçülmesidir. Eğitimde öğrencilerin bir derse veya öğretmene karşı tutumlarını, arkadaşlarına veya çevreye karşı uyumlarını ya da öğrenme tecrübelerini doğrudan ölçemeyiz. Bu değişkenleri ilişkin verdikleri tepkilere bakarak veya davranışlarını inceleyerek ölçme işlemini yapmaya çalışırız. Son yıllarda sosyal bilimlerdeki gelişmeler, yukarıdaki değişkenleri daha ölçülebilir hâle getirmektedir. Örneğin öğrencilerin tutumları geliştirilen “tutum ölçekleri” veya zekâları çeşitli zekâ testleri aracılığı ile ölçülmeye çalışılmaktadır. Dolaylı ölçme doğrudan ölçmeye göre oldukça zor bir ölçme işlemidir. Soyut olan ve hatta varlığı bile bazen tartışılabilen bazı özellikleri ölçmek gerçekten de büyük bir bilimsel birikim ve çaba gerektiren bir uğraştır. ÖLÇME TÜRLERİ?

Aralarındaki Farklar Doğrudan Ölçme Dolaylı Ölçme işlemi doğrudan yapılır. Ölçme işlemi doğrudan yapılmaz. Kendine ait bir ölçme aracı Başka bir araç ile yapılır. Ölçme sonuçlarını yorumlamak kolaydır. Ölçme sonuçlarını yorumlamak zordur. Güvenirlik ve geçerliği yüksektir. Güvenirlik ve geçerliği düşüktür. ÖLÇME TÜRLERİ?

Bu noktada sıkılıkla karıştırılan iki kavram üzerinde durmakta fayda var. Öğrencinin öğrenmesini ölçmek ve bir dersin kazanımlarını kazanıp kazanmadığını ölçmek iki farklı uygulamadır. Aynı test kullanılarak; Öğrencinin herhangi bir kazanımı elde etme durumu (doğrudan Öğrencinin öğrenme performansının ortaya konulması (dolaylı Ölçme), Ölçme) Sınav içeriğinde, öğrencinin herhangi bir kazanımı elde edip etmediği veya testten aldığı puana göre öğrenme performansı ortaya konulabilir. Hazırlanan ölçme aracının içeriği ve amacı ölçmenin doğrudan ya da dolaylı olduğu konusunda karar vermektedir. ÖLÇME TÜRLERİ?

3. Türetilmiş ölçme Ölçülmek istenilen değişken üzerinde bir ölçme yapmadan iki veya daha fazla değişkenin birbirleri arasındaki ilişkiler kullanılarak yapılır. İki veya daha fazla özelliğin birden fazla özellik yardımıyla ölçülmesidir. İki ölçme sonucu üzerinden dört işlem yapılarak yeni bir ölçme sonucu elde edilen ölçme türüdür. Örneğin öğrencinin sınıf geçme notunun kompozisyon yazma üzerine elde edilmiş vize ortalamasının % 40’ıyla çoktan seçmeli sınavından elde edilen final puanının % 60’ının toplanmasıyla elde edilmesi de türetilmiş ölçmeye verilebilecek bir başka örnek olabilir. Yine bir cismin kütlesinin (ağırlığının) hacmine bölünmesiyle yoğunluğu bulunur. ÖLÇME TÜRLERİ?

Bir ölçme aracının en küçük parçasına birim denir. Metrenin santimetreleri, kilogram içindeki gramlar bu araçların birimidir. Ölçmede birimin kullanılması ölçme işleminin objektif olmasını sağlar. ÖLÇMEDE BİRİM

Ölçmenin objektif olması ise ölçme hatasının bir dereceye kadar azaltılması anlamına gelmektedir. Bu da ölçme aracının duyarlılığını artıracaktır. Ayrıca ölçme sonuçlarının yorumlanması ve aktarılmasına bir standart getirir ve kolaylaştırır. Birimin bu faydalarının sağlanabilmesi için eşitlik, genellik ve kullanışlılık özelliklerine sahip olması gerekir. ÖLÇMEDE BİRİM

Eşitlik: Ölçme işlemindeki birimlerin hepsi birbirine eşit olmalıdır. Uzunluk ölçme işleminde metre her yerde aynıdır. Ancak kulaç ya da karış kullanıldığında birimler eşit olmayacktır. Bu nedenle metre ile yapılan ölçümler daha duyarlı olacaktır. Genellik: Birimlerin herkes tarafından aynı biçimde anlaşılmasını, kişiden kişiye değişmemesini ifade eder. Kullanışlılık: Birimin ölçülecek niteliğe uygun olmasıdır. Kömür tartmak için ton veya kilogram, altın tartmak için mg. kullanılması bu birimlerin bu işler için uygun olması ve kullanışlılığını gösterir. ÖLÇMEDE BİRİM

Doğal Birim: Bir sınıftaki öğrenci sayısı, bir bahçedeki ağaç sayısı, bir kutudaki kalem sayısı… Tanımlanmış Birim: Bir değişkenin ne kadarına birim denileceği birileri tarafından tanımlanmış birimlerdir. Gram, metre, adet gibi. ÖLÇMEDE BİRİM

Birimlerin anlamlandırılması ve daha sonra açıklanacak ölçek konusuna ışık tutması bakımından bu bölümde sıfır kavramı ve anlamları üzerinde durulacaktır. Ölçmede sıfır noktası iki şekilde ortaya çıkar. Bunlardan birincisi ―doğal/gerçek/mutlak olarak adlandırılan sıfırdır. Bu tür sıfır, matematik dilinde hiç elemanı olmayan kümeyi gösterir. Ölçülen özelliğin yokluğu anlamını taşır. “Sınıfta hiç öğrenci yok. ” denildiğinde, öğrenci sayısının sıfır olması doğal sıfırı ifade eder. Diğeri ise göreli/itibari sıfırdır. ÖLÇMEDE SIFIR

Bir nicel araştırma için en temel başlangıç, gözlenen nitelikleri birer nicelik (sayısal değer) hâle dönüştürmektir yani ölçme yapmaktır ( Baykul (1999). Ölçek kelimesini ölçme teorisine paralel olarak ölçme sonuçlarının formal nitelikleri olarak tanımlamakta ve formal kelimesini “ölçme sonuçlarına uygulanabilen (ya da uygulandığında daha anlamlı olan) işlemler yönünden özelikler” olarak ifade etmektedir. ÖLÇEK

Ölçekler sahip oldukları formal özellikler yönünden dört türe ayrılır. Bunlar; Sınıflama (Nominal) Sıralama (Ordinal) Eşit aralık (Interval) Oran (Ratio) ÖLÇEK

Nominal (Sınıflama): Rakamlar sadece verileri farklı gruplara ayırmada kullanılır. Veriye verilen sayı o grubun adıdır. Ör. futbol takımındaki rakamlar, plaka işaretleri, cinsiyet gibi. Ordinal (Sıralama): Ölçme sonunda verilen sayısal değerler büyükten küçüğe sıralanabilir. Bir özelliğe sahip oluş derecesidir. Ör. not A, B, C; yarışma 1. , 2. , 3. ; birinci tercih, ikinci tercih vb. ÖLÇEK

Interval (Eşit Aralıklı): Sıfır ile ifade edilen bir başlangıç noktası olan, sıfırın yokluğu göstermediği kabul edilen ölçektir. Ör. termometre ölçeği gibi. Ratio (Oranlı): Gerçek sıfır değerine sahip ve sıfır yokluğu ifade ettiği; birbirinin katı olarak ifade edilebilen ölçek türüdür. Ör. Metre, kg. gibi. ÖLÇEK

ÖLÇEK

Ölçekler kendi içerisinde taksonomik bir yapıya sahiptir. Yani, bir sonraki ölçek türü, kendinden önceki ölçeklerin sahip olduğu bütün özelliklere sahiptir ve ilave olarak kendine özgü özellikleri de vardır. Örneğin sıralama ölçeği, sınıflama ölçeğinin sahip olduğu bütün özelliklere sahiptir ve buna ilave olarak kendine özgü özellikleri de vardır. Oran ölçeği, sınıflama, sıralama ve eşit aralık ölçeklerinin hepsini kapsar, yani onların sahip oldukları bütün özelliklere sahiptir ve ilave olarak kendine özgü de özellikleri vardır. ÖLÇEK

Gözlemden gözleme değişik değerler alabilen objelere, özelliklere ya da durumlara " değişken" denir. 1. Veri Türüne Göre: Nitel (Kalitatif) Değişken: Birey ya da objelerin sahip olunan belli bir özellik açısından sınıflara ayrılmasını gösterir. Ör. Cinsiyet, medeni durum, göz rengi, din, milliyet vb. Nicel (Kantitatif) Değişken: Birey ya da objenin belli bir özelliğe sahip olması miktar olarak açıklanabilir. Birimlerin ölçüm sonunda değerleri saptanan sayısal özelliklerini belirten değişkenlerdir. Ör. Yaş, ağırlık, zekâ seviyesi, hava sıcaklığı, hız, nüfus vb. DEĞİŞKEN

2. Verilerin Sınırlılıklarına Göre: Süreksiz Değişken: Sadece sınırlı sayıda değer alabilen değişkenlerdir. Süreksiz değişkenler ölçülerek değil, sayılarak gözlenir. Ör. Cinsiyet, medeni durum gibi. *Nitel değişkenlerin hemen hepsi süreksiz değişkendir. Sürekli Değişken: İki ayrı ölçüm arası kuramsal olarak sonsuz parçaya bölünebilir. Bireyler ya da objelerin özelliklerini miktar olarak gösteren değişkenlerdir. Ör. Yaş, uzunluk ve ağırlık gibi. DEĞİŞKEN

3. Sürece Göre: Bağımlı Değişken (y): Araştırmacının manipüle edemediği, bağımsız değişkene bağlı olarak ortaya çıkan ve araştırmanın sonucu durumunda olan değişkendir. Bağımsız Değişken (x): Araştırmacının manipüle edebildiği, ilgisini yoğunlaştırdığı nicel ya da nitel olan bir değişkendir. DEĞİŞKEN

Örnek: Bir matematik öğretmeni sınıfında hangi yöntemle işlenen dersin daha etkili olduğuna yönelik araştırma yapmak istiyor. Ön test uyguladığı 4 -A sınıfına yapılandırmacı yaklaşımla (bağımsız değişken), 4 -B sınıfına ise geleneksel yaklaşımla (bağımsız değişken) konu anlatımı yapıyor. Ders sonunda yaptığı son test sonuçlarına göre hangi yöntemin başarılı (yönteme bağımlı değişken) olduğuna karar veriyor. Burada öğrencinin başarısı kullanılan öğretim yöntemine bağlı olduğu için bağımlı değişken olur. DEĞİŞKEN

Değerlendirmenin tanımı Eğitimin temel kavramlarından biri olan değerlendirme, “ölçme sonunda elde edilen ölçümlerin, ölçüt veya ölçütlerle karşılaştırılarak bir karara varılması işlemi” olarak tanımlanabilir. Başka bir ifade ile ölçme bir niteliği niceleme yani o özelliği sayısallaştırma ve sembolleştirme işidir. Değerlendirme ise elde edilen sayı veya sembolün amaca uygun veya istenilen nitelikte olup olmadığına karar verme işidir. DEĞERLENDİRME

Ölçme A öğrencisi 65 B öğrencisi 40 Ölçmede niteliğin miktarı belirlenir. DEĞERLENDİRME Değerlendirme A öğrencisi geçti ya da başarılı B öğrencisi geçti ya da başarısız Değerlendirmede miktarın yeterli olup olmadığına karar verilir.

1. Ölçüte göre Değerlendirme Ölçüt değerlendirmenin önemli bir parçasıdır. Uygun bir ölçütün seçilmesi, değerlendirmede verilecek kararın isabetli olması adına önemidir. Ölçüte göre değerlendirme mutlak ve bağıl olmak üzere ikiye ayrılır. Mutlak Değerlendirme Mutlak değerlendirme daha çok, belirli bir kapsam için başarının yeterli sayılabileceği bir oran olarak belirlenir. Bir derse ilişkin olarak hazırlanmış bir başarı testinde bu oran soruların % 50’sini doğru yanıtlamak, sertifika amaçlı yapılan bir sınavda 100 üzerinden 70 puan olarak belirlenebilir. Mutlak ölçüt aslında yeterlik sınırı olarak düşünülebilir. DEĞERLENDİRME TÜRLERİ

Bağıl değerlendirme Ölçme işlemi sonrasında elde edilen bağıl ölçüte dayalı olarak yapılan değerlendirmelerdir. Bağıl ölçüt, ölçme yapılan gruptan elde edilen bir norm niteliğindedir. Bağıl değerlendirmede ölçüt sınıfın ortalama başarı düzeyidir. Sınıfın ortalama başarısı üzerinde puan alan öğrenciler başarılı; altında puan alan öğrenciler ise başarısız sayılır. Çan eğrisi buna örnektir. Ölçüt, gruptaki diğer kişilerden etkilenir. “Ortalamanın 15 puan üstünde puan alanlar başarılı olur. ” Ölçütün kaç olduğu, sınavdan sonra belirlenir. DEĞERLENDİRME TÜRLERİ

2. Amacına göre değerlendirme Kendi içinde üç farklı amaçla yapılır; Programa girişte yapılan değerlendirme; tanılayıcı değerlendirme - tanıma ve yerleştirmeye yönelik değerlendirme Program sürecinde yapılan değerlendirme, biçimlendirici değerlendirme - biçimlendirme ve yetiştirmeye yönelik değerlendirme Programın çıkışında yapılan değerlendirme, düzey belirleyici değerlendirme - durum muhasebesine yönelik değerlendirmeden söz edilebilir. DEĞERLENDİRME TÜRLERİ

Tanılayıcı Değerlendirme (Diagnostic Assessment) Eğitim süreci başlamadan önce öğrencinin sahip olduğu bilgi, beceri, hazır bulunuşluğu, tutumları, ilgileri ve benzer psikolojik özelliklerinin, eğitimin ilerleyen aşamalarını etkileyeceği açıktır. Kısaca tanılayıcı değerlendirmede amaç öğrenciyi mevcut bilişsel, duyuşsal ve devinişsel davranışları yönünden tanımak ve bu özelliklerine uygun bir programa yerleştirmektir. DEĞERLENDİRME TÜRLERİ

Biçimlendirici değerlendirme (formative assessment) Öğrencilerin bir programa girdikten sonra süreç içinde sürekli değerlendirilmeleri önemli görülmektedir. Eğitim sürecinde değerlendirmeler, öğrencilerdeki öğrenme eksikliklerinin ve güçlüklerinin belirlenmesi, eğitimin aksayan yönlerinin saptanması gibi amaçlarla süreç devam ederken yapılabilir. Bu türden değerlendirmeler biçimlendirici değerlendirmeler olarak adlandırılır. DEĞERLENDİRME TÜRLERİ

Düzey Belirleyici Değerlendirme (Summative Assessment) Eğitim süreci sonunda öğrenci hakkında karar almada kullanılan değerlendirme türüne düzey belirleyici değerlendirme adı verilir. Öğrencinin öğrenme hedeflerinin ne kadarına ulaştığını gösteren değerlendirmelerdir. Kritik bilgiler yoklanır. DEĞERLENDİRME TÜRLERİ

Farklı amaçlara hizmet eden çalışmalara dönük, farklı ölçme araçlarından elde edilen bilginin, pratik durumlarda kullanılabilir olması için ölçme aracına ilişkin iki teknik özelliğin sağlanmış olması gerekir (Atılgan, Kan ve Doğan, 2007). Bunlardan birincisi aracın ölçmek istediğimiz özelliği ne kadar ölçtüğü, ikincisi ise ölçme sonuçlarının ne kadar tutarlı olduğudur. Alanyazında ilk özellik ölçme aracının geçerliği, ikinci özellik ise güvenirliği olarak adlandırılmaktadır. Ölçme aracında bu iki özelliğin yanında güvenirlik ve geçerlik kadar önemli olmasa da bir de kullanışlılık özelliği vardır. Bu bölümde bu üç özellik üzerinde durulacaktır. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Hata Kavramı ve Türleri Ölçme sonuçlarına ölçme aracından, ölçmenin yapıldığı ortamdan, ölçmeyi yapan kişiden, ölçme yönteminden ve ölçülen değişkenden gibi pek çok faktörden kaynaklı hata karışmış olabilir. Gözlenen bir özelliğin değerine ölçmeye karışan hatalar nedeniyle ulaşılamadığından gerçek değer, gözlenen puanlara dayalı olarak tahmin edilmeye çalışılır. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Klasik Test Teorisi, gerçek değerin tahmininde sıklıkla kullanılan istatistiksel modellerden biridir. Modele göre evrenden yansız olarak seçilen birey için; X gözlenen puanı, T gerçek puanı ve E hata puanını göstermek üzere, ‘X=T+E’ eşitliği kullanılarak tanımlanır (Büyüköztürk ve ark. , 2008). ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Ölçmede hata kavramı; miktarı, yönü ve kaynağı göz önünde tutularak Sabit Sistematik Tesadüfi hatalar olmak üzere üç türde incelenebilir ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Ölçmede hata kavramı; miktarı, yönü ve kaynağı göz önünde tutularak Sabit Sistematik Tesadüfi hatalar olmak üzere üç türde incelenebilir ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Sabit Hatalar: Her ölçüme aynı ölçüde ve aynı yönde karışan hatalardır. Eğitimde de sabit hatalar ölçme sonuçlarına karışabilir. Öğretmenin notları düşük bularak tüm öğrencilerin notunu 10 puan yükseltmesi bir örnek olabilir. Ölçmeye karışan sabit hatalar puanların ortalamasını değiştirir ama standart sapmayı değiştirmez. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Sistematik Hatalar: Ölçülen büyüklüğe, ölçmeciye veya ölçme koşullarına bağlı miktarı değişen hatalardır. Öğretmenin yazı güzelliğine dikkat ederek yazısı güzel öğrencilere puan vermesi, sınıf içinde disiplini bozmayan öğrencilere fazladan 15 puan vermesi de sistematik hataya örnektir. Sistematik hata ölçmeyi yapan kişinin yanlılığına ve ölçülen büyüklüğe göre değişir. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Tesadüfi Hatalar: Ölçme sonuçlarına gelişigüzel karışan, kaynağı, yönü ve miktarı kesin olarak bilinmeyen hatalardır. Tesadüfi hatalar, ölçmeyi yapanın dikkatsizliği, ölçme aracının kendisi, ölçmenin yapıldığı ortam gibi birçok hata kaynağından gelen bir hatadır. Unutulmaması gereken hata kaynaklarına ne kadar olumlu müdahalelerde bulunulursa tesadüfi hataların da o kadar azalacağıdır. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Tesadüfi Hatalar: Ölçme sonuçlarına gelişigüzel karışan, kaynağı, yönü ve miktarı kesin olarak bilinmeyen hatalardır. Tesadüfi hatalar, ölçmeyi yapanın dikkatsizliği, ölçme aracının kendisi, ölçmenin yapıldığı ortam gibi birçok hata kaynağından gelen bir hatadır. Unutulmaması gereken hata kaynaklarına ne kadar olumlu müdahalelerde bulunulursa tesadüfi hata da o kadar azalacağıdır. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Güvenirlik Mevcut durumu betimlerken ya da herhangi bir yöntemin etkisini araştırırken veri toplamak zorunluluğu da bir gerçektir ki bu ilişki ölçme kavramıyla kurulur. O zaman incelenen konu doğru ölçülmelidir. Bu noktada önem kazanan konu ölçme araçlarında bulunması gereken özelliklerden güvenirliğe gelmektedir. Güvenirlik, birbiri ardına yapılan denemelerden aynı sonucun elde edilmesidir (Wainer, 1990). Ya da ölçme sonuçlarının tesadüfi hatalardan arınıklık derecesidir (Turgut, 1990). Uygulamada 2000). (a) güvenirlik kavramı üç farklı anlamda kullanılmaktadır (Baykul, Tutarlılık, (b) Duyarlılık ve (c) Kararlılık. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

1. Ölçme aracından kaynaklanan faktörler Güvenirlik katsayıları hesaplanırken, testte bulunan madde sayısı kullanılan parametrelerden biridir. 2. Güvenirlik belirlemede kullanılan yöntemler hatayı ve gerçek puanı farklı ele alır. 3. Testi alan bireyden ya da grubun özelliklerinden kaynaklanan faktörler Testi alan cevaplayıcıların sınav sırasındaki güdüleri, yorgunlukları, hastalıkları, kaygıları, test konularına yönelik tutumları vb. faktörler test puanlarının gerçek puanlardan uzaklaşmasına neden olabilir. 4. Testi uygulama koşulları ve zaman Sınav koşullarının tüm bireyler için eşit ve uygun olması gerekir. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Geçerlik, bir ölçme aracının ya da yönteminin ölçmeyi amaçladığı özelliği başka herhangi bir özellikle karıştırmadan, doğru bir şekilde ölçmesidir (Van Dalen, 1979; Turgut, 1990; Tekin, 1996; Baykul, 1999). Bir başka anlatımla; ölçme sonuçlarının geçerliği, amaçlanan ölçmenin gerçekleştirilebilme derecesidir. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Kapsam Geçerliği Ölçüt Geçerliği Yapı Geçerliği ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Güvenirlik ve Geçerlilik İlişkisi Bir ölçme aracı, belli özellik ya da özelliklerin geçerli bir ölçüsü olabilmesi için, onun, söz konusu özellik ya da özellikleri tutarlı biçimde ölçmesi gerekir. Bu nedenle güvenirlik, geçerlilik için bir ön şarttır. Kısacası Bir ölçme aracı, “geçerli olmak için önce güvenilir olmak zorundadır”. Fakat geçerli bir ölçme aracı ise mutlaka güvenilir olmalıdır. Bu açıdan geçerlilik, güvenirliği kapsar. ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Kullanışlılık Bir testin kullanışlılığı, onun geliştirilmesi, çoğaltılması, uygulanması ve puanlanmasının kolay ve ekonomik olmasıdır (Tekin, 1996). Turgut (1990) ise kullanışlılığı bazı kriterler ışığında incelemektedir. Bunlar: (a) Ekonomiklik (b) Uygulanabilirlik (c) Puanlanabilirlik ÖLÇME ARAÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN NİTELİKLER

Öğretmenler ve uzmanlar, sınıf içi değerlendirmelerinde, ulusal ya da uluslararası geniş ölçekli uygulamalarda, geliştirdikleri testlerde testin amacına uygun olarak farklı madde türleri kullanırlar. Madde türlerine ilişkin farklı sınıflamalara rastlansa da en yaygın olarak kullanı öğrencinin yanıt verme biçimine göre yapılan sınıflamadır. TESTLERDE KULLANILAN MADDE TÜRLERİ

Madde Türleri Seçme Gerektiren Doğruyanlış Eşleştirme Açık Uçlu Çoktan Seçmeli Yanıtı Sınırlı (Kısa Yanıtlı) TESTLERDE KULLANILAN MADDE TÜRLERİ Uzun Yanıtlı (Essay)

SUALLERİ OLANLAR?

TEŞEKKÜRLER…