LER RGTSEL DAVRANI DERS MAKALE SUNUMU LKRETM BLM

İLERİ ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ DERSİ MAKALE SUNUMU İLKÖĞRETİM BÖLÜMÜ ÖĞRETMEN ADAYLARININ MESLEĞE YÖNELİK TUTUMLARI: NİCEL VE NİTEL VERİLERE DAYALI BİR İNCELEME Yrd. Doç. Dr. Çiğdem ŞAHİN TAŞKIN – Yrd. Doç. Dr. Güney HACIÖMEROĞLU Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sunum: Engin ÇAM

SUNUM Slayt Adedi: 23 Süre : 20 dk. İÇİNDEKİLER • Özet • Kuramsal – Kavramsal Bilgiler • Araştırma Soruları • Yöntem • Örneklem • Ölçüm Araçları • Bulgular • Sonuç ve Tartışma 2

ÖZET • Araştırma, ilköğretim bölümü öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarını incelemeyi amaçlamaktadır. • Çalışmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. a) Araştırmanın nicel boyutunda, veriler ilköğretim bölümü son sınıfında öğrenim gören 223 öğretmen adayından toplanmıştır. Öğretmen adaylarına Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutum Ölçeği yanıtlanmak üzere verilmiştir. b) Araştırmanın nitel boyutunda ise, öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarını derinlemesine yorumlamak amacıyla adaylara açık uçlu sorular yöneltilmiştir. 3

ÖZET • Araştırmadan elde edilen bulgular: Öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları ile bağlı bulundukları programlar (anabilim dalı) arasında anlamlı bir farklılık olduğunu göstermektedir. Adayların almış oldukları meslek bilgisi derslerinin mesleğe yönelik tutumları üzerine olumlu etkisi olduğu görülmektedir. 4

KURAMSAL – KAVRAMSAL BILGILER • Türkiye’de Dünya Bankası Milli Eğitim Geliştirme Projesi–Yüksek Öğrenim Kurumu (YÖK) işbirliği ile yeniden yapılandırılan eğitim fakülteleri öğretmen yetiştirme programları, 1998 yılından itibaren uygulanmaya başlamıştır. 1997 yılında Öğretmen Yetiştirme Milli Komitesi kurulmuştur. • Eğitim fakültelerindeki öğretmen yetiştirme programları 2006– 2007 akademik yılında güncellenerek yeniden düzenlenmiştir. 5

KURAMSAL – KAVRAMSAL BILGILER Önceki Çalışmalar (Genel) : 1. Öğretmenlik mesleğine ilişkin olumlu tutuma sahip olan öğretmenlerin, öğrencilerin öğrenme başarısını artırdığı, 2. Birçok araştırmada tutum ile başarı arasında pozitif yönde ilişki bulunduğu, 3. Tutumun yaşantı ve deneyimler sonucu oluşan, ilgili olduğu bütün obje ve durumlara karşı bireyin davranışları üzerinde yönlendirici ya da dinamik bir etkileme gücüne sahip duygusal ve zihinsel hazırlık durumu olduğu, 6

KURAMSAL – KAVRAMSAL BILGILER Önceki Çalışmalar (Genel) : 4. Bir bireyin tutumunun bilinmesinin, gelecekte nasıl davranacağı ile ilgili bir öngörüye sahip olmamıza olanak tanıması, 5. Öğretmen adaylarının mesleğe ilişkin tutumlarının belirlenmesinin nitelikli birer öğretmen olarak yetişmelerinde önem taşıdığı, 6. Öğretmenlik mesleğini sevme ve benimseme gibi özellikleri kapsayan tutumların öğretmenlerin kendilerinden beklenen rolleri yerine getirmelerinde önemli bir yere sahip olduğu sonuçları alınmıştır. 7

KURAMSAL – KAVRAMSAL BILGILER Önceki Çalışmalar (Özel) : Öğretmen adaylarının mesleğe ilişkin tutumlarına yönelik 8 ayrı araştırma sonucu belirtilmiştir. Bu sonuçlar çalışmadaki araştırma sorularının çıkış sebebidir. (Örneğin; birçok araştırmanın cinsiyet faktörünün öğretmen adaylarının mesleğe ilişkin tutumları üzerinde etkili olduğunu göstermesi) 8

KURAMSAL – KAVRAMSAL BILGILER «Öğretmen adaylarının mesleğe ilişkin tutumlarını inceleyen birçok çalışmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmış olup; farklı araştırma yöntemlerinin kullanılmadığı görülmektedir. Bu sebeple, bu araştırmada öğretmen adaylarının mesleğe ilişkin tutumları nicel ve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılarak incelenmiştir. » 9

ARAŞTIRMA SORULARI* 1. Öğretmen adaylarının öğretmenlik cinsiyetlerine göre farklılaşmakta mıdır? mesleğine ilişkin tutumları 2. Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları başarı düzeylerine göre farklılaşmakta mıdır? 3. Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları bağlı bulundukları programı tercih sırasına göre farklılaşmakta mıdır? 4. Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları bağlı bulundukları anabilim dalına göre farklılaşmakta mıdır? * Hipotez kullanılmamıştır. 10

YÖNTEM • Bu araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Nicel ve nitel verilerin birbirlerini destekleyerek kullanılması, araştırmanın geçerliliği ve güvenilirliğini artırmaktadır. • Verilerin toplanma sürecinde nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanılması ile yöntem çeşitlemesi yapılmıştır. Yöntem çeşitlemesi, aynı araştırma sorusunu yanıtlamak amacı ile birden fazla araştırma yöntemi ve tekniğinin kullanılması olarak tanımlanmaktadır. 11

ÖRNEKLEM • Nicel boyutunda : Marmara bölgesinde yer alan bir üniversitenin Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, * Sınıf Öğretmenliği, * Okul Öncesi Öğretmenliği, * Fen Bilgisi Öğretmenliği A. B. D. son sınıflarında öğrenim gören toplam 223 öğretmen adayı araştırmaya katılmıştır. 12

ÖRNEKLEM • Nitel boyutunda : * 22 Sınıf Öğretmeni, * 19 Okul Öncesi ve * 13 Fen Bilgisi öğretmen adayı gönüllülük esası dikkate alınarak görüşmelere katılmıştır. Görüşmeler, nicel veri analizinden elde edilen bulgular doğrultusunda yapılmıştır. 13

ÖLÇÜM ARAÇLARI (NICEL) • Kullanılan Ölçek : Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutum Ölçeği • Geliştirenler : Erkuş, A. , Sanlı, N. , Bağlı M. T. , & Güven, K. • Soru Adedi : 23 • Boyut Adedi : Tek (Belirtilmemiş) • Tipi : Likert (Beşli – 5 tamamen katılıyorum : 1 hiç katılmıyorum) • Güvenilirlik : Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı: 0. 99 (Erkuş vd. ); Bu çalışmada: 0. 88 ( yüksek derecede güvenilir) • Geçerlilik : Belirtilmemiştir 14

ÖLÇÜM ARAÇLARI (NITEL) • Nicel verilerden elde edilen bulgular doğrultusunda açık uçlu sorular sorulmuştur. • Soru adedi belirtilmemiştir. 15

BULGULAR (NICEL) A. S. 1: 223 öğrencinin öğretmenliğe yönelik tutum puanlarının cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği anlaşılmaktadır. (Bağımsız gruplar t-testi) A. S. 2: Öğretmen adaylarının başarı düzeylerine göre öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. (Varyans Analizi (ANOVA)) 16

BULGULAR (NICEL) A. S. 3: Öğretmen adaylarının ÖSYS tercihlerine göre öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. (Varyans Analizi (ANOVA)) A. S. 4: Öğretmen adaylarının anabilim dalına göre öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmektedir. (Varyans Analizi (ANOVA) > Levene (Varyans homojen) > LSD testi) Bu farklılıkların meslek bilgisi derslerini veren öğretim elemanlarının aynı olmamasından kaynaklandığı ifade edilebilir. 17

BULGULAR (NITEL) Araştırmanın nitel boyutuna ait bulgular «Meslek Bilgisi ve Alan Eğitimi Derslerinin Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumlar Üzerindeki Rolü» başlığı altında açıklanmıştır. (Nicel analizden elde edilen sonuçlar öğretmen adaylarının almış olduğu meslek bilgisi ve alan eğitimi derslerinin mesleğe ilişkin tutumları üzerinde etkili olabileceğini vurgulamıştır. Bu sebeple, bu konu ile ilgili adayların görüşlerini etraflıca öğrenebilmek ve dolayısıyla araştırmanın nicel boyutundan elde edilen verileri destekleyebilmek amacıyla öğretmen adayları ile görüşmeler yapılmıştır. ) 18

BULGULAR (NITEL) Araştırmanın nitel boyutuna ait bulgular, öğrencilerin belirttiği bazı ifadelere yer vererek yorumlanmasından oluşmuştur. Örnek: «Fen bilgisi öğretmen adayları ise meslek bilgisi derslerinin uygulama boyutunun mesleğe yönelik tutumlarını etkilediğini belirtmişlerdir: -Gayet olumlu etkiledi fakat uygulamada zorluk yaşıyorum. FBÖ 9 -Öğretmen olmak istemiyordum fakat almış olduğum derslerden ve stajlardan sonra kendimi öğretmen gibi hissediyorum. FBÖ 3» 19

SONUÇ VE TARTIŞMA 1. Öğretmen adaylarının cinsiyete göre öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları incelenmiştir. Buna göre, kız öğretmen adaylarının tutumlarının ortalaması (34, 33) ile erkek öğretmen adaylarının tutumları ortalamasının (34, 32) birbirine yakın olduğu görülmektedir. Kız ve erkek öğretmen adayları öğretmenlik mesleğine ilişkin olumlu tutum geliştirdiklerini belirtmişlerdir. (!) 2. Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarının başarı ve tercih düzeylerine göre farklılaşmadığı görülmektedir. 20

SONUÇ VE TARTIŞMA 3. Adayların öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları ile bağlı bulundukları anabilim dalı arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Bu durum, her anabilim dalında meslek bilgisi derslerine giren öğretim elemanlarının farklı olması ile açıklanabilir. 4. Sınıf öğretmeni adaylarının alan eğitimi derslerinin öğretim yöntem ve teknikleri açısından önemine değindiği görülmektedir. 5. Sınıf öğretmeni ve okul öncesi öğretmen adaylarının alan eğitimi derslerinde teorik bilgi ile uygulama arasındaki bağın önemini vurguladıkları anlaşılmaktadır. 21

SONUÇ VE TARTIŞMA • 6. Fen bilgisi öğretmen adayları ise alan eğitimi yerine alan derslerine dikkat çekerek bu derslerin içeriğinin ağır olduğunu ve nitelikli birer öğretmen olarak yetişmelerinde faydasının olmadığını düşündüklerini belirtmişlerdir. (!) • Makale 6. maddede belirtilen konuda kapsamlı yapılmasının faydalı olacağı belirtilerek bitirilmiştir. araştırma 22

DINLEDIĞINIZ IÇIN TEŞEKKÜR EDERIM 23