Leki indukujce choroby reumatyczneaktualny stan wiedzy Mariusz Puszczewicz

Leki indukujące choroby reumatyczne-aktualny stan wiedzy Mariusz Puszczewicz

Leki stosowane w terapii chorób reumatycznych • • Sulfasalazyna Sole złota D-penicylamina Inhibitory TNF-alfa

Sulfasalazyna • Od 1945 r opisywano przypadki DIL ( drug-induced lupus) u osób z RA i ZZSK • Gorączka, zmiany skórne, bóle i zapalenie stawów, zapalenie błon surowiczych. Rzadko tamponada serca. • ANA+, rzadko przeciw ds-DNA

Kwas 5 aminosalicylowy • DIL ( zapalenie wielostawowe, zapalenie błon surowiczych, zmiany skórne, leukopenia) • Obecne ANA, przeciw ds-DNA, przeciw histonom, przeciw RNP. • Wiekszość chorych wymaga zastosowania glikokortykosteroidów, aby indukować remisję.

Inhibitory TNF-α • Indukują produkcje ANA, przeciw ds-DNA, przeciwkardiolipinowych • Lupus –like syndrome (LLS) • Toczeń skórny • Zapalenie naczyń

ANA • ANA + u około 15% leczonych • RA+ SLE + etanercept -> „rzut” SLE • ANA pojawiają sie w ciągu 2 miesięcy od zastosowania leczenia i utrzymują się do kilku lat po jego zakończeniu. ( Desai SB i wsp. : Best Pract Res Clin Rheumatol, 2006, 20, 757 -90)

LLS • Kobiety , 43 r. ż • Czas pomiedzy zastosowaniem leku a pierwszymi objawami wynosi od 6 tygodni do 14 miesięcy. • Typowe objawy to zapalenie stawów, zapalenie opłucnej, zmiany skórne • Zwykle nie obserwuje się zajecia nerek.

Chemioterapeutyki • Chinolony • Minocyklina • tuberkulostatyki

Chinolony • W 1972 Bailey zaobserwował związek miedzy stosowaniem chinolonów a chorobami reumatycznymi. • Zapalenie ścięgien. • Pęknięcie ścięgna jako powikłanie jego zapalenia obserwowane jest u 2 do 6% osób. • „ Frozen shoulder” – zwykle symetryczne o nagłym początku. • Pefloxacin>ofloxacin>norfloxacin>ciprofloxacin

Minocyklina • LLS- zwykle u kobiet – gorączka, bóle mięśni, zapalenie wielostawowe, livedo reticularis, objaw Raynaud, a. • ANA> 80% osób, zwykle plamisty typ fluorescencji • P-ANCA > 67% przypadków • Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Leki stosowane w leczeniu gruźlicy • DIL, dna moczanowa • Isoniazyd- DIL, indukuje produkcję ANA u 25% leczonych osób, jednak objawy obecne są jedynie u 1%. Objawy kliniczne to : gorączka, zapalenie stawów oraz zapalenie błon surowiczych. • Początek zwykle w ciągu 4 tygodni leczenia. • Ethanbutol i pyrazinamid – powodują hiperurykemię i napady dny moczanowej.

Interferony • Interferon-α – SLE, RA, PM, Ps. A, Re. A • Interferon- β- SLE, zapalenie stawów • Interferon-γ- nasilenie i indukcja SLE • Interferon-α i –γ – mogą indukować sarkoidozę, zwykle przebiegającą z zajęciem płuc lub skóry. Objawy ustepują po zaprzestaniu leczenia. ( Alzemi S i wsp. : Int J Clin Pract, 2006, 60, 201 -11)

Szczepionki Od ponad 20 lat opisywane są ostre i przewlekłe zapalenia stawów po szczepieniu przeciw różyczce. Występuje u około 30% szczepionych. Zwykle u osób z niskim mianem przeciwciał. Chociaż szczepienie przeciw grypie wydaję się bezpieczne to juz od 1974 roku opisywane są przypadki zapaleń naczyń ( Churg i Strauss, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, plamica Schonlein-Henoch) Większość pacjentów to osoby w podeszłym wieku, u których objawy występują zwykle po 9 dniach od szczepienia.

Szczepionki • Większość doniesień w literaturze obejmuje szczepień przeciw wzw typu B. 1% osób szczepionych podaje bóle i zapalenie stawów. • Objawy pojawiają się po 1 do 4 tygodniu od zaszczepienia • Re. A u osób HLA-B 27 + • SLE, zespół suchości oraz leukocytklastyczne zapalenie naczyń.

Leki stosowane w leczeniu chorób płuc • Antagoniści leukatrienów ( montelukast) - Zespół Churg i Strauss ( Harrold LR i wsp. : Pharmacoepidemiol Drug Saf, 2006, 15, 115 -21)

Leki stosowane chorobach układu naczyniowo-sercowego • • Statyny Diuretyki Prokainamid Hydralazyna

Statyny • Miopatia • DIL • Objawy występują od 4 tygodnia do 4 lat od zastosowania leku. • Gorączka, zapalenie wielostawowe, sztywność poranna to częste objawy , opisywano także rumień na twarzy, objaw Raynaud, a oraz zapalenie opłucnej. • Leukopenia, przeciwciała przeciw ds-DNA+

Diuretyki • Tiazydowe- zmiany skórne przypominające toczeń skórny DIL-ANA+, przeciw histonom, • Pętlowe- rzadko DIL, chociaż mogą „zaostrzać” SLE Tiazydowe i pętlowe – są czynnikiem ryzyka dny moczanowej ( P>T, T>P) Obecnie zaleca się, aby w przypadku napadu dny moczanowej w czasie podawania diuretyków zaniechanie ich stosowania, jeśli jest to mozliwe.

Prokainamid • Stosowany od 1951 roku w zaburzeniach rytmu serca pierwsze opisy DIL w 1962 roku. • u 50 do 90% leczonych osób stwierdza się ANA • Objawy DIL pojawiają się od 3 miesięcy do 3 lat od zastosowania leku. • Zwykle objawy są łagodne w porównaniu do typowego SLE • Opisano także przypadek zespołu antyfosfolipidowego.

Hydralazyna • Afro Amerykanie wyjątkowo dobrze reagują na lek!!! • DIL- zwykle objawy dotyczą skóry i układu kostnostawowego. • Przed stosowaniem leku należy ocenić miano ANA , jednak regularne ich badanie jest zalecane, gdyż ANA nie wskazują na DIL. • Bardzo rzadko obserwuje się objawy ostre lub prowadzące do zgonu.

Inne • Propylotiouracyl • Środki cieniujące • Zioła

Propylotiouracyl (PTU) • DIL oraz zapalenie naczyń • 12 przypadków DIL oraz 30 zapalenia naczyń opisano w literaturze do 2006 roku. • Chorzy z zapaleniem naczyń indukowanym PTU zwykle są w podeszłym wieku i przez długi czas stosują lek w porównaniu z osobami z DIL • U osób z DIL -ANA+ , zapalenie naczyń – p-ANCA + • Chorzy z zapaleniem naczyń- zwykle wymagają leczenia glikokortykosteroidalmi, cyklofosfamidem lub plazmaferezą

Środki cieniujące • Hiperurykemia • Napady dny moczanowej

Zioła • Yohimbina – zespół toczniopodobny • Kava-Kava - zespół przypominający zapalenie skórnomięśniowe Ostatnio opisano przypadki rabdomiolizy po zastosowaniu suplementów diety Diet Fuel i Gluta. MASS.