LEKCJA Z OBRAZEM Hieronim Bosch Wdrowiec lub Syn

LEKCJA Z OBRAZEM Hieronim Bosch Wędrowiec lub Syn marnotrawny Część I 1

Biblia „Bierze ją do ręki każdy człowiek. Dla jednego jest to księga święta, dla drugiego najciekawsza książka religijna, bestseller wszechczasów. Książka dla każdego i na każdy dzień. Na wielu drogach człowiek szuka Boga. A jeśli pośród całej tej wielości i różnorodności jest jakaś najprostsza, najkrótsza i najoczywistsza droga, to jest nią zapewne ta, którą przygotował i ukazał sam Bóg – Pismo święte, Biblia jako słowo Boże stanowi największą świętość dla wyznawców monoteizmu żydowskiego i chrześcijańskiego”. 2

Biblia „W literaturze jest jednym z głównych źródeł inspiracji piśmiennictwa kształtującego się w Europie pod wpływem tradycji chrześcijańskich. Oddziałuje ona w literaturze na jej treść, a także jest wzorcem podstawowych gatunków literackich (np. kronika, opowiadanie, przypowieść, aforyzm, dramatyczny dialog, pieśń, list itp. ). O wyborze – czy szczególnym uprzywilejowaniu poszczególnych wątków biblijnych – w różnych okresach decydowały właściwe dla nich dominanty ideowe i estetyczne. Podobnie szerokie zastosowanie znalazła tematyka biblijna w muzyce; przejawiało się to albo w korzystaniu z tekstów poszczególnych ksiąg czy ich fragmentów lub poszczególnych zdań Pisma albo w operowaniu biblijnymi wątkami tematycznymi”. 3

Biblia „Teksty biblijne dały podstawę do wytworzenia określonych gatunków lub form muzycznych, podlegających rozwojowi i zmianom stylistycznym zgodnie z epoką, w której powstały. To samo można powiedzieć o biblijnej inspiracji w sztuce, zwłaszcza w malarstwie i rzeźbie. ” www. biblia. poznan. pl/PS/Biblia. htm 4

Hieronim Bosch Malarz holenderski. Jego twórczość charakteryzuje złożona symbolika, dotycząca w wielu przypadkach grzeszności i niedoskonałości człowieka, poprzez swą zawiłość nie do końca jasna ieronim osch dla odbiorców. (ok. 1450 – sierpień 1516) Malarstwo Boscha stanowiło inspirację www. poeforward. com dla twórców XX wieku. 5

Przypowieść o synu marnotrawnym Karta pracy Przeczytaj raz jeszcze. 11) Powiedział też: Pewien człowiek miał dwóch synów. (12) Młodszy z nich rzekł do ojca: Ojcze, daj mi część majątku, która na mnie przypada. Podzielił więc majątek między nich. (13) Niedługo potem młodszy syn, zabrawszystko, odjechał w dalekie strony i tam roztrwonił swój majątek, żyjąc rozrzutnie. (14) A gdy wszystko wydał, nastał ciężki głód w owej krainie i on sam zaczął cierpieć niedostatek. (15) Poszedł i przystał do jednego z obywateli owej krainy, a ten posłał go na swoje pola żeby pasł świnie. (16) Pragnął on napełnić swój żołądek strąkami, którymi żywiły się świnie, lecz nikt mu ich nie dawał. (17) Wtedy zastanowił się i rzekł: Iluż to najemników mojego ojca ma pod dostatkiem chleba, a ja tu z głodu ginę. (18) Zabiorę się i pójdę do mego ojca, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie; (19) już nie jestem godzien nazywać się twoim synem: uczyń mię choćby jednym z najemników. (20) Wybrał się więc i poszedł do swojego ojca. A gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec i wzruszył się głęboko; 6 wybiegł naprzeciw niego, rzucił mu się na szyję i ucałował go.

Karta pracy (21) A syn rzekł do niego: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Bogu i względem ciebie, już nie jestem godzien nazywać się twoim synem. (22) Lecz ojciec rzekł do swoich sług: Przynieście szybko najlepszą szatę i ubierzcie go; dajcie mu też pierścień na rękę i sandały na nogi. (23) Przyprowadźcie utuczone cielę i zabijcie: będziemy ucztować i bawić się, (24) ponieważ ten mój syn był umarły, a znów ożył; zaginął, a odnalazł się. I zaczęli się bawić. (25) Tymczasem starszy jego syn przebywał na polu. Gdy wracał i był blisko domu, usłyszał muzykę i tańce. (26) Przywołał jednego ze sług i pytał go, co to ma znaczyć. (27) Ten mu rzekł: Twój brat powrócił, a ojciec twój kazał zabić utuczone cielę, ponieważ odzyskał go zdrowego. (28) Na to rozgniewał się i nie chciał wejść; wtedy ojciec jego wyszedł i tłumaczył mu. (29) Lecz on odpowiedział ojcu: Oto tyle lat ci służę i nigdy nie przekroczyłem twojego rozkazu; ale mnie dałeś nigdy koźlęcia, żebym się zabawił z przyjaciółmi. (30) Skoro jednak wrócił ten syn twój, który roztrwonił twój majątek z nierządnicami, kazałeś zabić dla niego utuczone cielę. (31) Lecz on mu odpowiedział: Moje dziecko, ty zawsze jesteś przy mnie i wszystko moje do ciebie należy. (32) A trzeba się weselić i cieszyć z tego, że ten brat twój był umarły, a znów ożył, zaginął a odnalazł 7 się. (Ew. Lukasza 15: 1 -32)

Przypowieść Gatunek literatury moralistyczne; utwór narracyjny, w którym przedstawione postacie i zdarzenia nie są ważne ze względu na swe cechy jednostkowe, lecz jako przykłady uniwersalnych prawideł ludzkiej egzystencji, postaw wobec życia i kolei losu. Świat przedstawiony przypowieści stanowi zbiór sytuacyjnych wykładników jakiejś ogólnej prawdy moralnej, filozoficznej czy religijnej. Zawiera niejednokrotnie rozwiniętą fabułę, jednakże jest ona z racji swego przykładowego charakteru silnie uschematyzowana i uboga w realia, które podlegają selekcji ze względu na nadrzędny sens utworu, Właściwa interpretacja przypowieści wymaga przejścia od znaczenia literalnego do ukrytego znaczenia alegorycznego lub moralnego. (. . . ) Bogaty zestaw materiału przypowieściowego znajduje się w Nowym Testamencie. Słownik terminów literackich pod red. J. Sławińskiego, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1998 8

http: //geoffreychaucer. org/dswo/courses/images/b osch-wayfarer. jpg 9

1. 2 10