Lekcja dla II klasy gimnazjum TYPY NAZWISK NAJCZCIEJ

Lekcja dla II klasy gimnazjum TYPY NAZWISK NAJCZĘŚCIEJ UŻYWANYCH W POLSCE

Na dzisiejszej lekcji przyswoisz sobie nowe wiadomości oraz nabędziesz nowe umiejętności, które zwiększą Twoją sprawność językową. W czasie lekcji przed komputerem zachowaj poniższe zasady: • Ćwiczenia rozwiązuj w pamięci lub w brudnopisie. • Polecenie „sprawdź” ukazuje rozwiązanie ćwiczenia. • Po każdej serii ćwiczeń przechodź do rozwiązywania zadań w karcie pracy. • Każde polecenie czytaj uważnie i ze zrozumieniem.

Onomastyka to dział językoznawstwa, który zajmuje się badaniem pochodzenia nazw miejscowych i osobowych. Etymologia to dział językoznawstwa badający pochodzenie słów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.

NAZWISKO Nazwa rodowa wspólna dla całej rodziny, służąca wraz z imieniem do identyfikacji osób. Posługiwanie się nazwiskiem jest regulowane przez prawo państwowe, które m. in. stanowi, że jest ono dziedziczone i nie może być zmienione bez zgody odpowiednich władzy. Jan Malczewski, Szkolny słownik nauki o języku, Warszawa 1993.

NAZWISKA Polskie nazwiska są znane od wieków średnich, ale dopiero od 200 lat dziedziczne nazwiska są w Polsce obowiązkowe.

30 najpopularniejszych polskich nazwisk Spis treści Nowak, Kowalski, Wiśniewski, Wójcik, Kowalczyk , Kamiński, Lewandowski, Zieliński, Szymański, Woźniak, Dąbrowski, Kozłowski, Jankowski, Mazur, Wojciechowski, Kwiatkowski, Krawczyk, Kaczmarek, Piotrowski, Grabowski, Zając, Pawłowski, Michalski, Król, Wieczorek, Jabłoński, Wróbel, Nowakowski, Majewski, Olszewski www. pl. wikipedia. org

Pierwszy typ Nazwiska, które pierwotnie oznaczały właścicieli lub mieszkańców miejscowości. • Formanty: -ski, -cki, -dzki. • Mają formę przymiotników. • Odmieniają się jak przymiotniki. Kwiatkowski, Nowosielski, Potocki, Zieliński Spis treści

W ROLI BADACZA Etymologią nazwisk zajmują się wybitni językoznawcy. Wymaga ona olbrzymiej wiedzy, doświadczenia i intuicji. Jeżeli proponuję Ci zostać badaczem, biorę pod uwagę, że Twoje „odkrycia” mogą być błędne. Jednak spróbujmy. Od nazw jakich miejscowości powstały poniższe nazwiska? od nazw wsi: Kowale, Kowala, Kowalski od nazw wsi: Wiśniew, Wiśniewo, Wiśniewa Wiśniewski od nazwy wsi Kamień Kamiński od nazwy wsi Dąbrowa Dąbrowski Kozłowski od nazw wsi: Kozłowa, Kozłowo, Kozłów Spis treści

Odmień przez przypadki nazwiska, oddziel temat wyrazu od końcówki. Bielsk - i Dąbrowsk-i Bielski - emu Dąbrowski - emu Bielski - ego Dąbrowski - ego (z) Bielsk - im Dąbrowsk - im (o) Bielsk - im Dąbrowsk - im (panie) Bielsk - i ! (panie) Dąbrowsk - i! Spis treści

Drugi typ Nazwiska, które pierwotnie były nazwami synów utworzonymi od imienia, przezwiska lub nazwy zawodu ojca. • Formanty: -ik, -yk, -czyk, -ak, -icz, -acz, -owicz, -ewicz. odmieniają się jak rzeczowniki pospolite. Kucharczyk, Młynarczyk. Szewczyk, Kowalik, Wąsacz Spis treści

W ROLI BADACZA Jaka jest etymologia poniższych nazwisk? Ćwiczenie wykonaj według wzoru: Stasiak – od imienia ojca – Staś, Stach Nowak, Kowalczyk, Janik Krawczyk Bednarczyk Wąsacz od przezwiska ojca – nowy od zawodu ojca – kowal od imienia ojca – Jan od zawodu ojca – krawiec od zawodu ojca – bednarz od cechy ojca – wąsy Spis treści

Odmień przez przypadki, oddziel temat wyrazu od końcówki. Młynarczyk Wąsacz Młynarczyk - a Wąsacz - a Młynarczyk - owi Wąsacz - owi Młynarczyk - a Wąsacz - a (z) Młynarczyki - em (z) Wasacz - em (o) Młynarczyk - u (o) Wąsacz - u panie Młynarczyku! panie Wąsacz - u ! Spis treści

Trzeci typ Nazwiska, które pierwotnie były przezwiskami wskazującymi na podobieństwo do jakiegoś zwierzęcia, przedmiotu, na zawód lub pochodzenie. • Nazwiska równe nazwom pospolitym i nazwom narodów. • Odmieniają się jak rzeczowniki pospolite. Stolarz Spis treści

W ROLI BADACZA Jaka jest etymologia poniższych nazwisk? Ćwiczenie wykonaj według wzoru: nazwisko Gil – od wyrazu pospolitego gil Kisiel Klapa Kania Kozieł Król Wszystkie od wyrazów pospolitych – kisiel, klapa, kania, kozioł (dawne kozieł), król. Spis treści

W ROLI BADACZA Podaj po kilka przykładów znanych Ci nazwisk, które są równe nazwom pospolitym. ptaki Sowa, Kruk, Sikora, Czyżyk, Dudek. . . zwierzęta Wilk, Lis, Baran, Kot, Zając, Sarna. . . przedmioty Kotwica, Gałka, Knebel, Kaczan. . . nazwy narodów Morawiec, Czech, Litwin, Niemiec. . . Spis treści

Czwarty typ Nazwiska odprzymiotnikowe, które pierwotnie wskazywały na miejsce zamieszkania, pochodzenie, cechę charakteru lub inną właściwość. • Zakończenie -ny; • Odmieniają się jak przymiotniki; Zimny, Biały, Cichy, Żyzny Spis treści

W ROLI BADACZA Podaj kilka przykładów znanych Ci nazwisk w formie przymiotników. Od jakiego wyrazu zostało utworzone każde z nazwisk? Czerny przymiotnik czarny Wolny przymiotnik wolny Grobelny rzeczownik grobla Dymny przymiotnik dymny Hodowany czasownik hodować Spis treści

H I P E R Ł Ą C Z A Spis treści v 30 najpopularniejszych polskich nazwisk v Pierwszy typ nazwisk ćwiczenie v Drugi typ nazwisk ćwiczenie v Trzeci typ nazwisk ćwiczenie A, ćwiczenie B v Czwarty typ nazwisk ćwiczenie

Przejrzyj kartę pracy i oddaj ją nauczycielowi języka polskiego. Do spotkania na innej lekcji przed monitorem komputera.