Kuptimi Objekti dhe Burimet e D K Dy

Kuptimi, Objekti dhe Burimet e D. K.

� Dy - kuptime të D. K: Kuptimi pozitivo –juridik (i pranueshëm për vendet që kanë kushtetuta të shkruara) (sistemin e normave me karakter kushtetues që rregullojnë marrdhëniet shoqërore-politike që kanë të bëjnë me pushtetin politik dhe raportin ndaj tij, që janë të kodifikuara në kushtetutë) - Kuptimi materialist (karakteristik për vendet anglosaksone dhe ato që nuk kanë kushtetutë të shkruar) (e drejta ekzistuese që materializohet në jetën e një vendi, pra e drejta pozitive pavarësisht nëse ato norma janë të kodifikuara në kushtetutë)

� Objekti - i D. K. Nuk ka degë të së drejtës që nuk ka objektin e vet. Nuk është i njejtë dhe absolut në gjitha vendet. Metoda dogmatike: objekt është vet teksti i kushtetutës; Metoda politike: objekt është pushteti politik dhe institucionet politike; Metoda e shkencës juridike: raportet themelore politike dhe normat juridike që rregullojnë ato raporte.

Burimet e së drejtës � Rendi juridik i një shteti përbëhet prej akteve juridike që janë: të përgjithshme dhe të vecanta. � Burimet e së drejtë janë: materiale dhe formale � Burime materiale janë: shkaqet që nxitin krijimin e së drejtës; faktet shoqërore nën ndikimin e të cilave krijohet e drejta. � Burimet formale: aktet e vecanta dhe më të ulta juridike mbështeten në akte të përgjithshme e më të larta dhe njëheri plotësohen përmes tyre.

� Kur flitet për burime të së drejtës, janë tri kuptimi: ◦ Burimi që nxjerr të drejtën (parlamenti, qeveria); ◦ Burimi në të cilin paraqitet e drejta (akti që përman normën juridike); ◦ Burimi përmes të cilit buron e drejta (procesi i krijimit ë normës juridike) ØBurimi i së drejtës shfaq tri elemente të aktit juridik: Ø Krijuesin Ø Formën dhe Ø Procedurën

Burimet e D. K. � Burimet e D. K. mund të jenë të dyfishta: ◦ Ekskluzivisht burime të d. k. (rregullojnë materien që bie në kuadë të objektit të d. kushtetuese) ◦ Të përziera (rregullojnë materien që bie në objektin e d. k. por edhe të degëve tjera të së drejtës) Ø Burime juridike dhe jo-juridike

Shembull: � Burimet e d. k. në një shtet me kushtetutë rigjide do dukej si në vijim: ◦ ◦ ◦ Kushtetuta/t (federative, njësive federale dhe autonome) Ligjet e parlamentit (federatës, njësive federale e autonome) Dekretet me fuqi ligjore (aktet e pushtetit ekzekutiv) Rregulloret e organit ekzekutiv Rregullorja e Kuvendit dhe rregulloret e organeve tjera Vendimet e gjykatave kushtetutese organeve tjera që ushtojnë kontrollin kushtetues ◦ Doket kushtetuese

� Burimet formale të d. k. : ◦ Kushtetuta – fuqinë më të lartë ndaj burimeve tjera ◦ Ligji kushtetues – akti që bën ndryshime rrënjësore në kushtetutën pozitive ose dokument përcjellës për zbatimin e saj ◦ Amandamenti kushtetues – paraqitet te kushtetutat ekzistuese, bën ndryshimin, plotësimin ose zavendimine normave ◦ Aneksi kushtetues - shtojcë e kushtetutës, nxjerret njëkohësisht me kushtetutën ◦ Ligjet – dy kategori, ligje organike (nën kushtetutë por mbi ligjet tjera) dhe ligje të zakonshme ◦ Rregulloret – si burim i d. k. janë vetëm dekretligjet ◦ Vendimet e gjykatave kushtetuese – janë vendime erga omnes prandaj veprojnë si ligjvënës negativ, eliminojnë ligjet që nuk janë në pajtim me kushtetutën

� Burimet materiale të D. K. ◦ Doket kushtetuese – rregulla të pashkruara shoqërore ◦ Konventat kushtetuese – rregulla që dalin nga praktika e funksionimit të organeve më të larta shtetërore ◦ Normat e përgjithshme të D. Nderko. – sidomos në lëmin e drejtave dhe lirive të njeriut ◦ Praktika gjyqësore- vendimet me karakter kushtetues bëhen të aplikueshme edhe për rastet tjera, ◦ Faktet juridike, Teoria juridike, etj…

� Faleminderit!