KST ler kresel ve balon eklinde merkezden evreye

‘KİST’ ler, küresel ve balon şeklinde, merkezden çevreye doğru genişleyerek büyüyen, epitelle döşeli, bağ dokusu kapsülüyle çevrili, sıvı veya yarı katı kıvamda materyalle dolu patolojik yapılardır.

Çene ve çevre doku kistleri n Odontojenik kistler n Gelişimsel bozukluğa bağlı kistler Santral (intraoseöz) gelişimsel odontojenik kistler n Parosteal (periferal) gelişimsel kistler n n İltihapsal kistler Non-odontojenik kistler n Psödokistler (yalancı) n Yumuşak doku kistleri n

Çene kistlerinin sınıflaması (epitelli) WHO, 1992 n Gelişimsel bozukluklara bağlı kistler Odontojenik n Non-odontojenik n n İltihapsal kistler (I. R. H. Kramer, J. J. Pindborg, M. Shear: histological Typing of Odontogenic Tumours)

Kist sınıflaması (WHO, 1992) Gelişimsel kistler Odontojenik kistler Keratokist (primordiyal) kist n Dentigeröz (foliküler) kist n Erupsiyon kisti * n Lateral periodontal kist n Glandular odontojenik kist n Gingival kist (Epstein incileri)* n Yetişkinin gingival kisti* n

Kist sınıflaması WHO, 1992 Gelişimsel kistler non-odontojenik kistler - nazopalatin (insiziv) kanal kisti - nazolabial (nazoalveolar) kist İltihapsal kistler radiküler kist - apikal ve lateral - rezidüel

ODONTOJENİK KİSTLER ( WHO, 2017 ) n GELİŞİMSEL ODONTOJENİK KİSTLER n Dentigeröz kist Odontojenik keratokist Lateral periodontal ve botryoid odontojenik kist Gingival kist Glandular odontojenik kist Kalsifiye odontojenik kist Ortokeratinize odontojenik kist n İNFLAMATUAR ODONTOJENİK KİSTLER n n n n Radiküler kist Kollateral inflamatuar kist

Odontojenik kistler, çeneler içindeki odontojenik epitel artıklarının farklılaşmasıyla gelişir. Farklılaşma gelişimsel veya enflamasyon kaynaklıdır. Odontojenik epitel artıkları, dişi oluşturan epitelin kalıntıları veya mine organının kendisinden gelişir.

Dişi oluşturan epitelden artık kalan dokular n Serres epitel artıkları (dental lamina) keratokist (primordial), glandüler, periodontal, gingival kistler n Mine epitel artıkları (mine organı) dentigeröz, erüpsiyon, paradental kistleri n Malessez epitel artıkları (Hertwig kök kılıfı) radiküler kist

Kistlerin genel belirtileri n n n n n Küçük kistler asemptomatiktir Büyürken önce çene sonra yüzde şekil bozukluğu oluşturur Palpasyonda önce krepitasyon sonra flüktüasyon alınır Komşu dişlerde malpozisyona neden olur Vensan belirtisi gösterir Aşırı büyüdüğünde patolojik kırıklara yol açar Üst çenedekiler sinüsü iterek daraltırlar Üst santralden oluşan gerber çıkıntısı oluşturur Enfekte olduklarında odontojenik enfeksiyonun tüm belirtilerini verir.

DENTİGERÖZ KİST

Dentigeröz kist folliküler kist n n Gömülü veya sürmemiş bir dişin kronunu çevreleyen, onunla birlikte olan osteolitik santral bir lezyondur. Gelişimsel odontojenik kistlerin en sık, odontojenik kistlerin ikinci sıklıkta görülenidir.

Dentigeröz kist etioloji ve histogenez n n n Patogenezi belli değildir Kron gelişiminden sonra incelmiş (reduced) mine epiteli ile diş kronu arasında sıvı birikmesi ile oluşur. Lezyonu oluşturan hücrelerin, dental folikülün ‘incelmiş mine epiteli’ olduğu düşünülür.

Dentigeröz kist klinik n n n Adolesan ve genç erişkinlerde Erkeklerde daha sık Sırasıyla mandibular 3. molar, maksiller kanin dişler bölgesi Agresiv gelişim potansiyeli Gelişmesi sırasında kist genel belirtileri

Dentigeröz kist radyoloji n n Anlamlı ancak spesifik değil Sürmemiş diş kronu etrafında uniloküler radyolüsent Etrafında ince sklerotik bant Kron-radyolüsent görüntü ilişkisi n n n Santral: kronu içine alır Lateral: kronun lateralinde konumlanır Sirkümferansiyel: kök kısmını da içine alır Gömülü diş yer değiştirir Komşu dişlerde kök rezorpsiyonu görülebilir Kron çevresindeki 0, 5 cm’den küçük olanlar kist(-)

Dentigeröz kist ayırıcı tanı Odontojenik keratokist n Adenomatoid odontojenik tümör n Santral mukoepidermoid karsinoma n Unikistik ameloblastoma n *Kesin tanı için histolojik inceleme gereklidir

Dentigeröz kist histoloji n Birkaç sıralı nonkeratinize çok katlı epitel n n n Ara sıra silialı Bazen yüzeyde fokal keratinizasyon Kist duvarı gevşek fibrokonnektif doku Epitel içinde fokal müsinöz epitel Bağ dokusu içinde sebaseöz hücreler **Nadiren epitel neoplastik transformasyon gösterir ve bu zeminden ameloblastoma, skuamoz hüc. Ca gelişir

Dentigeröz kist tedavi n n Enükleasyon ve küretaj Marsüpyalizasyon

Erüpsiyon kisti n n Dentigeröz kistin yumuşak doku içindeki şeklidir Alveolün yumuşak dokusu içinde sürmekte olan dişin dental follikülü ile kronunun seperasyonu sonucu

Erüpsiyon kisti klinik n n n Genellikle çocuklarda Sürmekte olan süt dişi , arasıra da daimi diş kronu etrafında Mandibular molar ve maksiller ön dişlerde daha sık Gingival mukozada yumuşak, translüsent şişlik Yüzeyel travmaya maruz kalanlarda kist içinde kan birikmesi sonucu ‘erüpsiyon hematomu’

Erüpsiyon kisti tedavi n n n Genellikle tedaviye gerek yok Kendiliğinden rüptüre olur Eğer olmazsa, dişin erüpsiyonuna izin verecek şekilde (tavanı açılacak) basit eksizyon

Lateral periodontal kist n Sürmüş , vital diş kökünün lateral yüzeyinde lokalizedir (pulpa nekrozuyla sonuçlanan travma veya çürük yoksa) n n 5. ve 6. dekat Erkek/kadın = 2/1 Mandibular premolar-kanin-kesici arasında Bazen şişlik oluşturabilir

Lateral periodontal kist etiyoloji ve histogenez n n Sürnümerer dişin primordial kisti Lateral dentigeröz kist (dişin sürmesine izin verecek kadar yavaş gelişen) Malessez epitel artıkları Dental lamina

Lateral periodontal kist radyoloji n n n Diş kökünün lateralinde radyolüsent Boyutuna bağlı olarak oval veya yuvarlak nadiren multiloküler(Bortryoid odon. kist) Genellikle sklerotik periferal sınır

Lateral periodontal kist ayırıcı tanı n Benzer radyolüsent lezyonlardan ayırıcı klinik belirti ve semptomları olmadığından agresiv lezyonları histolojik muayene ile ayırmak gerekir. n n Unikistik ameloblastoma Eozinofilik granuloma Odontogenik keratokist Supernumere dişin primordial kisti

Lateral periodontal kist histoloji n n İnce , nonkeratinize kuboidal veya çok katlı yassı epitel Epitel hücrelerinin bazıları şeffaf nukleuslu Kist duvarı ince fibrokonnektif dokudan Duvarda inflamasyon yoktur

Lateral periodontal kist tedavi n n n Dişin pulpası vital olduğunda dişi çekmeksizin kistin enükleasyonu Tam olarak çıkarıldığında rekürrens görülmez Botryoid olan nüks edebilir.

GLANDULER ODONTOJENİK KİST n Radyolojik olarak çoğunlukla multiloküler ve üzüm salkımı gibi RL lezyon izlenir, çevresinde sklerotik hat bulunur ve kemikte ekspansiyon oluşturabilir. n Çenelerin diş bulunan bölgelerinde, özellikle mandibulada santral ve lateral dişler bölgesinde görülür. Maksillada olanlar da anterior yerleşimlidir.

GLANDULER ODONTOJENİK KİST n Genellikle asemptomatik olup bazen büyük boyutlara ulaşabilir. n Kortikal kemiği dekstrükte edip, mukoza altında fluktuan ekspansif lezyon oluşturabilir.

GLANDULER ODONTOJENİK KİST n n Kist çok katlı yassı epitel ile döşelidir ve epitelin yüzeyinde asidofilik, kolumnar, kuboidal ve silyalı hücreler yer alır. Bu hücreler lümene doğru papiller kabarıklar yapabilir. Yüzey epiteli içinde müsin pozitif GOBLET hücreleri ve mikrogland yapılar izlenebilir.

GLANDULER ODONTOJENİK KİST n n n Tedavisinde enükleasyon yapılır. Geniş rezeksiyon öneren de vardır. Prognozu iyidir. Nadir görülür. Nüks görülür. Özellikle büyük boyutlar ulaşanlarda nüks sıktır.

Bebeklerin gingival kisti bebeklerin dental lamina kisti n n n Parosteal (periferal) kistlerdir Palatal veya alveolar mukoza lamina propriası içinde Dental lamina artıklarından (serre artıkları)

Bebeklerin gingival kistleri n n n Tek veya çok sayıda Alveolar sırtı örten mukoza veya sert ve yumuşak damak birleşimine yakın olarak median rafe’de Küçük, kremsi beyaz şişlik Spontan rüptür sonucu hızlı iyileşme Epstein incileri: midpalatal rafe(nonodon. )

Yetişkinlerin gingival kisti n n Serbest ve yapışık gingivada arasıra da gingival papillada lokalize (parosteal) Histogenez: n n n Serre kalıntıları Mukoza epitelinin travmatik implantasyonu 40’lı yaşlarda Bukkal tarafta, 1 cm’den küçük şişlik Radyolojik belirtisi genellikle yok Enükleasyon, rekürrens görülmez

ODONTOJENİK KERATOKİST

ODONTOJENİK KERATOKİST 2017 sınıflamasında tekrar kist sınıfına alınmıştır. Daha önceden PRİMORDİAL KİST tanımı da kullanılmıştır. Dişin sert dokularının gelişimi öncesi dönemde oluştuğu için, dişlerin germlerinin olması gerektiği yerde olan ve beraberinde diş bulunmayan kistler bu şekilde adlandırılmıştır. Daha sonra dişlerle birlikte görülmesi, keratinize epitel ile döşeli olması, agresif davranması ve yüksek nüks oranları nedeniyle keratokist terimi tercih edilmiştir.

Odontojenik keratokist Çenelerin ince, frajil orta veya parakeratinize çok katlı skuamoz epitelle örtülü, lümeni kremsi, kazeöz keratin kümesiyle dolu santral destrüktif lezyonudur. Diğer kistlere göre daha agresiv ve nüks etme eğilimi fazladır (%560)

Odontojenik keratokist Özellikleri n Agresif klinik n Yüksek rekürrens n Neoplastik potansiyel n Tümör olarak da kabul edilmektedir.

Odontojenik keratokist etyoloji ve patogenez n n Dental lamina ve bunun artıklarından, Oral epiteli kaplayan genişlemiş bazal hücrelerden kaynaklanır.

Odontojenik keratokist klinik n n n Gelişimsel odontojen kistlerin %10’nu oluşturur Erkek/kadın=3/2 20 -30, 50 -70 yaşlarda Mand. /mak=2/1 Posterior korpus ve ramus Maksiller kanin ve 3. molar dişler

Odontojenik keratokist klinik n n n Kemik ekspansiyonu veya enfekte oluncaya kadar semptomsuzdur Diğerlerine göre daha fazla enfekte olur Hacminden beklenmeyecek kadar az çene ekspansiyonu gösterir (uzunlamasına büyür) Multipl olabilir ‘Basal cell nevus syndrome ile birlikte görülebilir.

Odontojenik keratokist radyogafi n n Genellikle iyi sınırlı, etrafında ince sklerotik bant bulunan, uniloküler radyolüsent Bazen multiloküler görüntü verebilir Sürmemiş bir dişin kronu ile ilişkili görülebilir (%25 -40) Beraberindeki diş köklerinde rezorpsiyon görülmesi diğer odontojenik kistlerden daha azdır.

Odontojenik keratokist ayırıcı tanı n n n Epitelde keratin varlığı Kist sıvısında protein içeriği Yüksek mitotik aktivite

Odontojenik keratokist ayırıcı tanı n n n n Ameloblastoma Dentigeröz kist Santral dev hücreli granuloma Odontojenik miksoma Anevrizmal kemik kisti Travmatik kemik kisti Rezidüel kist *kesin tanı histopatolojik muayene

Odontojenik keratokist mikroskopi n 6 -8 hücre dizili ÇKYE ile döşeli, frajil ve altındaki konnektif dokuya gevşek olarak tutunmuştur n Fibröz duvar incedir (liften fakir kollojen bağ dokusu) Bazal hücre tabakası koyu boyanır

Odontojenik keratokist mikroskopi Epitelde retepegler düzgündür (enfeksiyon yoksa) n Epitelde kist duvarına doğru tomurcuklanmalar n n Kist duvarı içinde uydu kistler ve immatür od. ep.

Odontojenik keratokist mikroskopi Epitel hiperparakeratoz (daha agresiv) veya hiperortokeratoz gösterir. n Parakeratotik tipte kist duvarında tomurcuk şeklinde yapılar vardır. Bu tomurcuklar displastik ve diskeratotik özellikler gösterebilir. n Bu tipte uydu (satellite) kist oranı yüksektir. n Ortokeratinize OK ler mononükleerdir. n

Odontojenik keratokist rekürrens nedeni Rekürrensin nedeni; tam olarak çıkarılamayan kist epiteli artıklarıdır; n Epitel ince ve narin n Kistin fibröz duvarında uydu kistler n Epitel agresiv proliferatif aktiviteye sahip

Odontojenik keratokist tedavi n n n Enükleasyon Marsüpyalizasyon ve ardından küretaj Kimyasal koterizasyon(Carnoy solüsyonu ile) ve küretaj Kriyocerrahi 6 -8 yıl takip Parakeratinize tipte nüks daha fazla

ODONTOJENİK KERATOKİST n n n Bu kistlerde enükleasyon ve çevre dokuların küretajı uygun tedavidir. Nüks oranı %5 -60 Mandibula posterioru ve ramusta ulaşım güçlüğü nedeniyle nüks daha fazladır. Her nüksten sonra rekkürens olasılığı artmaktadır. Prognozu iyidir, nadiren yassı epitel hücreli karsinom gelişebilir. Multiloküler ve büyük boyutlara ulaşan keratokistlerin radyolojik ve klinik görünümleri ameloblastom başta olmak üzere odontojenik tümörlere benzeyebilir. Bu lezyonların ayırıcı tanıları operasyondan önce yapılmalıdır.

ODONTOJENİK KERATOKİST n n Keratokistlerde rekkürens sebepleri; İlk kist ile bağlantılı olmayan dental lamina artıklarının oluşturdukları de novo kistler, Kistin rahat enükle edilmesini engelleyen frajil kist duvarı, Uydu kistlerin varlığı. n TEDAVİSİ n Birincil tedavi enükleasyon ve küretaj. Kist sınırından 5 mm uzaklıkta küretaj. Büyük boyutlu kistlerde ve özellikle genç hastalarda marsupyalizasyon ve sonrasında küretai. Kimyasal koterizasyon ve küretaj (CARNOY SOLUSYONU) n n n

Basal cell nevus syndrome Gorlin-Goltz Sendromu n n Otozomal dominant geçişli herediter Daha çok gençlerde Birçok anomaliyle birliktedir OK tanısı alan hastaların %5 -7’si sendromun parçası

ODONTOJENİK KERATOKİST n n Multiple keratokistlerin görüldüğü GORLİN SENDROMU; otozomal dominant geçişli TGF’in epitel üzerindeki kontrolünün azaldığı(PTCH gen mutasyonu) bir hastalıktır. Deride çok sayıda epidermal kist, palmoplantar çukurluk ve pitler ve bazal hücreli karsinom başta olmak üzere çok sayıda deri tümörleri görülür. Bifid kotlar(3. , 4. , 5. kotlar), kifoskolyoz, mental retardasyon, beyinde falks kalsifikasyonu, korpus kallozum disgenezi veya agenezi, artmış medullablastoma, rabdomiyom ve over fibroması risk, serebellum tentorium kalsifikasyonu, sellada köprüleşme, frontal sinüs havalanmasında azalma, beyin ventriküllerinde asimetri ve dilatasyon vardır. Bu hastalarda kafa çapı artmış, alınları çıkık ve geniş, oküler hipertelorizm ve büyük mandibula görülür.

BCNS’da görülen anomaliler n n n Nörolojik: mental retardasyon, hidrosefali, medulloblastoma Oftalmik: hipertelorizm, konjenital körlük Seksüel: erkekte hipogonadizm, kadında ovarial tümörler Dermal: dermoid kist, bazal hücreli karsinoma, , deride küçük kalsifikasyonlar İskeletsel: vertebra anomalileri, bifid rib, kyphoscoliosis, metakarpal anomaliler Dental: multiloküler ve multiple odontojenik keratokistler, mandibuler prognatizm

NONODONTOJEN KİSTLER

NONODONTOJEN KİSTLER Diş oluşturma potansiyeline sahip olmayan ektodermal artıklardan (odontojen olmayan) oluşur. n n 1 -Nazopalatin kanal kisti (İnsisiv kanal kisti) 2 -Nazolabial kist

NONODONTOJEN KİSTLER nazopalatin kanal kisti (insisiv kanal kisti) n n Embriyodaki nazopalatin kanalın epitel artıklarından gelişir Bu grup içinde en sık görülenidir 5. dekatda daha sık görülür Kemik tutulumu olmaksızın gelişen tipi ’insisiv papilla kisti’dir

İnsisiv kanal kisti n n Büyük boyutlara ulaşmaz Santral dişlerin arka mukozasında şişlik İlgiliymiş gibi görülen dişler vital Sıklıkla direne olur, tuzlu tat duygusu alınır.

İnsisiv kanal kisti n n n Santral diş kökleri arasında radyolüsent alan Yuvarlak veya oval ( bazen kalp şeklinde ) Geniş bir foramen insisivumun küçük bir kisten ayırdedilmesi zor olabilir ( foramenin en geniş çapı: 6 mm )

Nazolabial kist (nazoalveolar kist) n n n Medial nazal ve lateral nazal uzantıların birleşmesinden arta kalan veya nazolakrimal kanala ait epitel artıklarından geliştiği düşünülür Yumuşak doku kistidir (radyografta görüntü vermez bazen kemikte depresyon alanı gösterebilir) K/E=3/1, 40 -60 yaşlarda, arasıra çift taraflı

İLTİHAPSAL KİSTLER

İLTİHAPSAL KİSTLER n Radiküler kistler n n n Apikal Lateral Rezidüel kistler

İNFLAMATUAR ODONTOJENİK KİSTLER (2017) n Radiküler Kist n Kollateral İnflamatuar Kist

Radiküler kist Sürmüş non-vital diş kökünde apikal veya lateral ilişkide n Malessez epitel artıklarından n

Radiküler kist n Kist gelişimini yönlendiren faktörler n n n Epitelin proliferasyonu Kist sıvısının hidrostatik basıncı Çevre kemiğin rezorpsiyonu(prostoglandin. II-I)

Radiküler kist klinik n n n n Odontojenik kistlerin en sık görüleni 20 -60 yaşlar arasında Erkek/kadın=2/1 Mak. /mand=3/1 Mak. Anteior, posterior, man. post. , man. , ant, İlişkili diş non-vital Genellikle asemptomatik Enfekte olduğunda belirti verir.

Radiküler kist radyoloji n n Dişin apeksinde yuvarlak radyolüsent Çevrede ince radyoopak sınır Küçük lezyonlar periapikal granulomdan ayırdedilemez Büyük boyuta ulaşanda kök rezorpsiyonu görülebilir

Radiküler kist ayırıcı tanı n n n Periapikal granulom Periapikal skar Periapikal semento-oseöz displazi

Radiküler kist histoloji n n Çok katlı yassı epitelle döşeli Duvarı çok damarlı hiperplastik konnektif doku PMN lökosit, lenfosit, plazma hücreleri, russel cisimcikleri Kist sıvısı kollesterin kristalleri içerir

Radiküler kist tedavi n Küçük çaplı ve anterior dişlerle ilişkili olanlarda apikal rezeksiyon + enükleasyon n Büyük olanlarda diş çekimi + enükleasyon * Kistin tam enükleasyonu rezidüel kist oluşumunu engeller

KOLLATERAL İNFLAMATUAR KİST n Radiküler kistler dışındaki inflamatuar kistler, KOLLATERAL İNFLAMATUAR KİSTLER başlığı altında toplanmıştır.

KOLLATERAL İNFLAMATUAR KİST n n Radiküler kistler dışındaki inflamatuar kistler, KOLLATERAL İNFLAMATUAR KİSTLER başlığı altında toplanmıştır. PARADENTAL KİST alt 20 yaş bölgesindeki kistlerdir.

KOLLATERAL İNFLAMATUAR KİST n Erüpte olmuş 1. ve 2. molar dişlerin bukkalinde yer alan kistlere, BUKKAL BİFURKAYON KİSTİ denir.

REZİDÜEL KİST n n Daha önce çekilmiş dişin yerinde kalan bir kist Ayırıcı tanı: n n n hemangioma, Unikistik ameloblastoma Adenomatoid odontojenik tümör Neurilemma Tedavi: enükleasyon

Epitelsiz çene kistleri (psödokist-yalancı kist)

Epitelsiz çene kistleri (psödokist-yalancı kist) n n n Soliter kemik kisti (travmatik kemik kisti, basit kemik kisti, hemorajik kemik kisti) Stafne kemik kisti Anevrizmal kemik kisti

TRAVMATİK KEMİK KİSTİ BASİT KEMİK KİSTİ, HEMORAJİK KEMİK KİSTİ, EKSTRAVAZASYON KİSTİ, SOLİTER KEMİK KİSTİ olarak da bilinmektedir.

Travmatik kemik kisti n n n Meydana gelişi bilinmemekle birlikte fraktür oluşturmayacak düzeydeki travma Genellikle asemptomatik Aspirasyonda hava Diş kökleri arasına giren radyolüsent alan Dişler vital, diş köklerinde rezorpsiyon yok Tedavi: havalandırma

TRAVMATİK KEMİK KİSTİ n Gerçek bir kist değildir. Gerçek kistleri çok iyi taklit ettiği için bu isim ile anılır. n Lezyonun sebebi bilinmemektedir. Bununla beraber travmaya karşı bir cevap olduğu tartışılmaktadır. Travma sonrası hemorajinin oluşturduğu pıhtının organize olup kaldırılamaması sonucu likefiye olarak bölgede boşluk olması ile meydana geldiği bilinir.

§Genellikle ağrısız ve semptomsuzdur. Ara sıra ağrı veya hissizlik olabilir. Etkilenen bölgedeki dişler vitaldir, ancak nonvital dişler de bildirilmiştir. Bunlar sekonder olarak devitalize olmuş dişlerdir. §Bir çok lezyon rutin radyografik muayene sırasında keşfedilir. İğne aspirasyonunda ürün yoktur, bu yöntemde bir şey elde edildiğinde genellikle saman rengi birkaç mililitre sıvı elde edilir. §Kistin epiteli yoktur. Kavite boştur, bazen biraz kan pıhtısı bulunur.

§Lezyon gençlerde radyografik olarak iyi sınırlı radyolusensi olarak kendini gösterir. Radyolüsensi kökler arasına girer ancak dişlerde lamina dura kaybı yoktur.

§ Belirsiz bir kortikal expansiyon meydana gelebilir, en çok da bukkal yöndedir. Ancak genel olarak kortikal expansiyon yapmadığı söylenir. § Patolojik kırık görülmez. §Tedavi; kaviteyi açıp havalandırmaktır, kavite kanatılır, yıkanıp dikilir. Tedavi edilmese de olur, ileri yaşlarda kaybolur diyenler de vardır.

§ Ayırıcı tanısı; §periapikal kist, §santral dev hücreli granuloma, §ameloblastoma, §odontojenik mixoma, § eoznofilik granuloma, §fibröz diplazi

Stafne kemik kisti n n n Tükrük bezi artıklarından oluşur Mandibula lingual yüzünde, inferior alveoler kanalın altında lokalize, angulusun önünde Asemptomatiktir. Patoloji değildir. İyi sınırlı, oval, radyolüsent, zımbayla delinmiş gibi Erişkinlerde görülür, şikayet yoktur. Tedaviye gerek yok, takip edilir.

Anevrizmal kemik kisti n n Kan ile dolu boşluk, etrafı epitelsiz fibröz doku ile çevrili Travma sonucu veya vasküler malformasyon olabilir? Genç yetişkinlerde Mandibular molar ve ramus bölgesi

ANEVRİZMAL KEMİK KİSTİ • Kemik kortexinde genişleme yaptığı için yüzde şişlik yapabilir. Genellikle ağrı şikayeti vardır ve şişlik bölgesi palpasyonda hassastır. Kortex incelmesine rağmen açılmaz ve periost korunmuştur. Parestezi ve basınç hissi olabilir. • Bu lezyonda aspirasyon, biopsi öncesi önerilen bir uygulamadır, venöz kan gelir. Palpasyonda krepitasyon olabilir. • Tedavi küretajdır.

Ağız çevresinin yumuşak doku kistleri

Ağız çevresinin yumuşak doku kistleri Erüpsiyon, gingival, nazolabial kistler n Dermoid kistler n Thyroglossal kistler n Branşiyal kistler n Tükürük bezi kistleri n

DERMOİD KİSTLER n n n Embriyonda derinin bütün elemanlarının (dermoid) veya yalnız epidermisinin(epidermoid) dokular arasına girmesinden meydana gelir Kist kesesi deri katlarından oluşur İçeriği sarımtırak, çamur kıvamındadır.

DERMOİD KİSTLER klinik n n Yanakta veya çene altında (hyoid üzerinde median olarak m. genioglossus-m. geniohyoidus arasında ve m. mylohyoidus altında) lokalizedir. Uniloküler Yavaş büyür Çocuklarda, arasıra 40 yaş sonrası

DERMOİD KİSTLER klinik n n n Ağız içinde ve çene altında şişlik Kemik yapışıklığı yoksa mobil Bimanüel muayenede bası doğrultusunda ağız içine veya çene altına doğru hareket Küçük olduğunda ağrısız ve lastik kıvamında Boyutu büyüdüğünde yutma ve konuşmada güçlük

DERMOİD KİSTLER tedavi Ekstra oral yoldan yapılan insizyon ile ekstirpasyonu n Oral yaklaşımla çıkarılması zordur n Lezyonun sınırlarını saptamak için kontrast madde ile rg. , BT ve MRG n

Thyroglossal kanal kist ve fistülleri n n n İntrauterin hayatın 6. haftasında kaybolan, thyroid bezinin medyan lobunu meydana getiren duktus thyroglossus’un artıklarından oluşur Boyun orta hattında, dilin foramen çekum’u ile sternum çatalı arasında lokalize Arasıra orta hattın hafifce yanında

Thyroglossal kanal kist ve fistülleri n n n n Doğumda vardır Tek bir kitle Yutkunma sırasında hareket Dil içinde lokalize olduğunda yutkunma ve yutma zorluğu Kolaylıkla enfekte olur ve ağrı olur Süpürasyon ardından fistül Ardından sürekli akıntı

Thyroglossal kanal kist ve fistülleri tedavi n n Cerrahi olarak kist ve fistül ekstirpe edilir Hyoid kemiğinin bir kısmının da alınması nüksü önler Operasyonda thyroid dokusunun alınmamasına dikkat edilir (miksödem) Ameliyatı her yaşta yapılabilir.

BRANŞİYAL KİSTLER n n n Embriyolojik dönemde branşiyal arklardan kalan epitelden gelişir Angulusun altında, Sternokleidomastoid kasın ön sınırı boyunca yerleşir Yumuşak ve flüktüan şişlik şeklindedir Ağrısızdır Üst solunum yolu enfeksiyonu ardından enfekte olabilir ve ağrı başlar Tedavisi cerahidir

TÜKRÜK BEZİ KİSTLERİ n Müköz ekstravazyon kisti - Mukosel - Ranula n Müköz retansiyon kisti

MUKOSEL n Küçük tükrük bezi kanalları mukoza altında kolay travmatize olur ve mukoza altında sekresyon birikir. n Zamanla yumuşak dokuda içeriği tükürük olan yalancı bir kist gelişir.

MUKOSEL: Lezyonlar alt dudak, yanakta ise Mukosel adını alır.

RANULA n Ağız tabanında ise Ranula adını alır.

MUKOSEL Minör tükrük bez duktuslarının rüptürü sonucu oluşur n Etrafı epitelle cevrili değildir n Sıklıkla alt dudak, dil altı ve yanakta n Çocuklarda ve genç erişkinlerde n

RANULA n n n Ağız tabanında oluşan mukoseldir Sublingual tükürük bez kanalının rüptürü sonucu oluşur Her yaşta Ağız tabanında, orta hattın yanında Bol damarlı, mavi renkli flüktüan şişlik Dil hareketlerinde kısıtlanma

RANULA tedavi n Marsüpyalizasyon n Sublingual çıkarılması bezle birlikte

MÜKÖZ RETANSİYON KİSTİ n n n Epitel ile çevrili (gerçek kist) Tıkanıklık sonucu kanalın genişlemesi veya kanal epitelinin kistik değişimi sonucu Minör ve majör tükürük bez kanallarında Erişkinlerde Mukosellerden daha az sıklıkta Tedavi: kistin çıkarılması

KİSTLERDE TEDAVİ

Enükleasyon n Avantajları: n n n Kistin tümü mikroskopik olarak muayene edilebilir Postop. sürekli kontrole gerek yoktur Dezavantajları n n n Kavitedeki pıhtının enfekte olması Tüm olarak çıkarılamadığında nüks Primer-sekonder kanama Komşu vital dişler, damar-sinir paketi, sinüse travma Çene kırığı

Operasyon sırasında dikkat edilecek konular n n Flep şekli ve genişliği: kesi hatları sağlam kemik üzerinde olmalı Komşu anatomik yapılar korunmalı Kist boşluğunun kendiliğinden kanla dolması sağlanmalı Kemik defektinin kendiliğinden iyileşeceğinden kuşku duyulduğunda greft maddeleri kullanılmalı

Marsüpyalizasyon kistostomi n Kistin üzerinde ekvatoru boyunca bir pencere açarak kist boşluğu ile ağız boşluğunun birleştirilmesi. (kist epiteli bütünüyle çıkarılmaz)

MARSÜPYALİZASYON Endikasyonu: n n n Enükleasyonun komşu dokulara zarar verebileceği durumlar Dişlerin sürmesinin istendiği durumlar Çok büyük kistler Yaşlı hastalar Çene kırığı veya anatomik oluşumlara zarar vermemek için Cerrahi ulaşım güçlüğü olan durumlarda

Marsüpyalizasyon n Dezavantajları: n Hastanın sürekli hekime gelmesi (tampon post. op. 1 -2 nci haftalarda ve yara boşluğu kapanana dek 3 er haftalık aralarla 2 -3 kez değiştirilir) n Kistin bütününün mikroskopik muayeneden geçirilememesi n Keratokistlerde tedavinin tamamlanması için ikinci cerrahi işleme gereksinim

Marsüpyalizasyon Dezavantajları: n n n Kist epiteli parçalanır, zor dikilir. Pencere çabuk kapanır. Hasta her yemekten sonra kaviteyi temizlemelidir.

Fenestrasyon-pencere açmak n n Kemik rejenerasyonu başlatıp, kist boyutlarını küçültmek amacıyla kistin açılması ve açık kalmasını sağlamaktır Kesin değil yardımcı tedavidir n n n Olası mandibula kırığı önlenebilir Komşu dişler ve mandibular kanal korunur (yeni kemik oluşumu ile) İkinci cerrahi işlem gereklidir

Kistlerde cerrahi sonrası takip n n Enükleasyonda iyileşme sonrası kontrol 6 ay sonra ve kemik rejenerasyonu tamamlanıncaya kadar yapılır. Keratokistler 6 -10 yıl Kemik iyileşmesinin başladığı görülmeden önce sabit protez yapılmamalı Hasta, takibin uzun süreceği konusunda bilgilendirilmeli