Kriogenika dla LHC polski udzia Spotkanie polskiej spoecznosci

Kriogenika dla LHC – polski udział Spotkanie polskiej społecznosci CERN 16 grudnia 2016 Krzysztof Brodzinski

Kriogenika – zastosowanie Kriogenika jest dziedziną chłodzenia niskich temperatur – poniżej 150 C. Chłodzenie kriogeniczne nadprzewodnictwo (bezoporowy przepływ prądu) przy przepływie wysokich prądów w cewkach magnesów generowane jest wysokie pole magnetyczne dla utrzymania trajektorii ruchu oraz geometrii wiązki. 8 x 18 k. W = 144 k. W at 4. 5 K 1 800 sc magnets 24 km and 20 k. W at 1. 8 K (~-271 C) 37 000 t at 1. 9 K (cooled down with superfluid helium) 150 t He inventory 2 CERN-PL_K. Brodzinski_2016. 12. 16

Źródla helu dla CERN Kontrakty: • Airproducts • Praxair Źródla: • Algieria • Katar • Polska • Rosja • USA W Polsce znajduje się najbardziej wydajne źródlo helu w Unii Europejskiej 3 CERN-PL_K. Brodzinski_2016. 12. 16

Polski ślad w historii kriogeniki Universitas Iagellonica Cracoviensis Prof. Karol Olszewski 1846 - 1915 Prof. Zygmunt Wróblewski 1845 - 1888 “W roku 1883 skroplili po raz pierwszy na świecie składniki powietrza otwierając przez to nauce i przemysłowi nowe dziedziny badań i zastosowań” 4 CERN-PL_K. Brodzinski_2016. 12. 16

System sterowania chłodzeniem 5 CERN-PL_K. Brodzinski_2016. 12. 16

Współpraca AGH – CERN Od roku 2005 do dzisiaj (PJASy + stażyści) w ramach współpracy: - instalacja, oprogramowanie i rozruch systemu sterującego chłodzeniem kriogenicznym akceleratora LHC (magnesów, wnęk rezonansowych oraz modułów zasilających (DFB)) /! do dzisiaj jesteśmy odpowiedzialni za oprogramowanie systemu (Przemysław Plutecki) • we wspomnianym okresie przewinęło się ponad 20 osób, • w szczytowym momencie (rozruch) pracowało jednocześnie 12 osób • owoc pracy to 10 publikacji + 4 osoby zatrudnione przez CERN na kontraktach staff: Czesław Fluder (IC), Mateusz Sosin (IC), Lukasz Zwaliński (IC) & Michał Dudek (LD) Dziekuję za uwagę! 6 CERN-PL_K. Brodzinski_2016. 12. 16